97 درصد بودجه محقق شد و دولت هم بدهکار نشد
او اضافه کرد: لیست قیمتاز زمانی که لایحه بودجه 1401از سوی رییسجمهور در 21 آذر ماه 1400 تحویل مجلس شد، کاهش درآمدهای نفتی و تحقق منابع جایگزین درآمدهای نفتی همچون مالیات و واگذاری اموال مالی و سرمایهای از جمله موضوعات مورد شک و تردید برای کارشناسان اقتصادی بود؛ به گونهای که اکثر اقتصاددانها درآمدهای تعیین شده در این لایحه را غیرقابل تحقق و عملیاتی عنوان میکردند و مرکز پژوهشهای مجلس نیز در نیمه دوم سال گزارشی تحت عنوان «بودجه به زبان ساده» منتشر کرد که در آن بودجه 1401 را مورد بررسی قرار داده بود و آنطور که بررسی این مرکز نشان میداد کسری بودجه ۱۴۰۱ بین۳۰۰ تا ۶۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد میشد. پس از آن در دی ماه سال گذشته محمدرضا پورابراهیمی، رییس کمیسیون اقتصادی مجلس رقم کسری بودجه را400 هزار میلیارد تومان تخمین زدکه بلافاصله رییس سازمان برنامه و بودجه وجود این میزان کسری را رد کرد.
میرکاظمی: 97 درصد منابع محقق شد
اما روز گذشته مسعود میرکاظمی، رییس سازمان برنامه و بودجه کشوردر مورد عملکرد بودجه 1401 در جمع خبرنگاران اظهار داشت؛ بودجه سال گذشته با افزایش 20 هزار میلیارد تومانی سقف بودجه به 1394 هزار میلیارد تومان رسید، بر این اساس 97 درصد درآمدها وصول شد و عدم استقراض از بانک مرکزی منجر به کاهش بدهی دولت به این بانک شد به گونهای که در سال گذشته 36 هزار میلیارد تومان از بدهیهای سال 1400 به بانک مرکزی نیز تسویه شده است.
این آمار یعنی رشد نقدینگی از جانب کسری بودجه نبوده است
آلبرت بغوزیان، کارشناس اقتصادی در مورد ادعای تحقق 97 درصدی بودجه سال 1401 از سوی رییس سازمان برنامه و بودجه به «اعتماد» گفت: اعلام این رقم به این معنی است که درآمدهایی که در بودجه سال قبل پیشبینی شده بود با هزینههایی که برای سال 1401 در نظر گرفته بودند تنها 3 درصد اختلاف داشته و کسری بودجه چندانی نداشتهایم و رشد نقدینگی هم از جانب کسری بودجه نبوده است.
تکمیل پروژههای عمرانی به صورت گزینشی
بغوزیان در مورد پروژههای عمرانی که همچنان بر روی زمین مانده نیز گفت: مسلما همه پروژههای عمرانی قرار نبوده با بودجه سال 1401 تکمیل شود. به نظر میرسد آنچه که میبایست برای پروژههای عمرانی هزینه شود بر اساس این گزارش شده است اما اینکه آیا تمامی پروژهها را دربرمیگرفته یا خیر، باید گفت که مسلما این پروژهها به صورت گزینشی بوده است.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه اگر این میزان بودجه محقق شده پس تورم از کجا آمده افزود: آیا این میزان تورم ناشی از بودجه بوده یا از رشد نقدینگی بوده، شاید سرجمع اعداد صحیح باشد اما سوال اینجاست که داخل ردیفها چطور؟ آیا ردیفهای بودجه جابهجا شده و کم و زیاد شده است؟
نقش بودجه در GDP محدود است
بغوزیان در پاسخ به این پرسش که آیا در کشورهای دیگر هم ادعای تحقق این میزان از بودجه وجود دارد خاطرنشان کرد: در سایر کشورها بودجه نقش عمدهای در اقتصاد کشور ندارد. این مساله در ایران بسیار بزرگ شده و نسبت بودجه و هزینههای دولت به GDP در ایران پایین است و حتی 40 یا 50 درصد هم نمیشود و اصلا نباید بودجه را اینقدر بزرگ کرد. جای تعجب است که زمان تصویب بودجه این میزان از وقت مجلس و رسانهها گرفته میشود و تنها دلیل آن هم این است که درآمدهای ارزی کشور از طریق نفت در بودجه منعکس میشود. این در حالی است که در امریکا درآمد ارزی دولت تنها هزینه هایش را میپوشاند و بخش غیرنفتی قویتری دارند.
چگونه کسری بودجه جبران میشود؟
او با بیان اینکه بخش غیرنفتی ما (پتروشیمیها و پالایشی ها) نیز جزو زیرمجموعههای نفت محسوب میشوند، گفت: زمانی که کسری بودجه در کشور نگران کننده میشود و دولت به چاپ اسکناس و یا استقراض از بانک مرکزی رو میآورد از یک سو و از سوی دیگر به دلیل عدم امنیت اقتصادی سرمایهگذاریهای خارجی صورت نمیگیرد و سرمایهگذاران داخلی نیز به دلیل بازارهای موازی سراغ تولید نمیروند و همه چشمها برای تکمیل پروژهها به دولت دوخته شده است. بغوزیان در مورد کارنامه رییس سازمان برنامه بودجه نیز گفت: ارزیابی افراد در جایگاهی که قبلا سمت داشتند بهترین نوع ارزیابی میتواند باشد و اینکه باید دید ارتباط جایگاه قبلی با جایگاه فعلیشان چقدر است، ایشان قبلا در وزارت بازرگانی سمت داشته و پس از آن وارد وزارت نفت شده است و پس از آن وارد سازمان برنامه بودجه شدند این در حالی است که رییس سازمان برنامه و بودجه نیازمند فردی اقتصادخوانده و برنامهریز است هر چند ممکن است ایشان فردی متعهد باشد اما آیا در این حوزه متخصص هم بوده یا خیر؟
تحقق بودجه چه اثرات مثبتی در کشور داشته است؟
مصطفی شریف، اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در مورد تحقق 97 درصدی بودجه در سال گذشته به« اعتماد» گفت: مالیات یکی از ابزارهای مهمی است که در دست دولتهاست و باید از آن در جهت مصالح کشور و اقتصاد و تعادل بخشیدن در کشور بهره ببرند و نه یک ابزار زورگویی و ابزاری که باعث شود اقشار مختلف تحت فشار قرار گیرند. شریف تصریح کرد: سوال اصلی این است که آیا اخذ مالیات و تحقق بودجه اثرات مثبتی را به همراه داشته یا خیر؟ چرا که نباید این موضوع منجر به نارضایتی مردم شود ضمن آنکه قشر حقوق بگیر قبل از اینکه حقوق شان را دریافت کنند ابتدا مالیات از حقوقشان کسر میشود در کنار آن صنوف و...هم رضایتی از این ارقام بالای مالیاتی ندارند و در نتیجه شاهد تخلفاتی در این بخش هم بودیم و دیدیم که برخی به صورت غیرقانونی این ارقام را تعدیل میکردند.
تبدیل بودجههای عمرانی با اصلاحیه به بودجههای جاری
این کارشناس اقتصادی در ادامه با اشاره به پروژههای عمرانی افزود: هر چند تامین اعتبار از سوی مجلس تصویب میشود اما شاهد آنیم که تحقق پیدا نمیکند و اینکه دولتها بودجههای عمرانی را با اصلاحیههایی به بودجههای جاری تبدیل میکنند و این هم به دلیل کسری بودجه در بخش بودجه جاری است و مجلس هم در حالی که نباید به چنین اصلاحاتی تن دهد اما چارهای جز این موضوع ندارد و در نتیجه جابهجاهایی صورت میگیرد که اصلا به نفع کشور نیست زیرا پروژههای عمرانی است که ما را به سمت تولید و رشد اقتصادی و مبارزه با تورم میبرد.
شریف افزود: در کشورهای دیگر به دلیل اینکه باید پاسخگوی مردم باشند وضعیت به این شکل نیست و اغلب با تحلیل و بررسی اعداد و ارقام در روزنامهها و مطبوعات در مورد عملکرد دولتهایشان افشاگری میکنند و به دلیل اینکه مطبوعات در سایر کشورها رکنی برای روشن سازی در جامعه محصوب میشود وکمتر کشوری در دنیا وجود دارد که اینگونه تغییرات بودجهای را انجام دهد. این کارشناس اقتصادی در مورد کارنامه رییس سازمان برنامه و بودجه نیز افزود: شاید این ارزیابی اصلا تاثیری در صلاحیتها نداشته باشد اما بنده به اقدامات ایشان در سازمان برنامه و بودجه نمره منفی میدهم به دلیل اینکه موارد مختلفی در این مدت پیش آمده که به درستی تعیین تکلیف نشده است از بحثهای پیش آمده در حوزه بازنشستگان کشور گرفته تا ترمیم حقوق اعضای هیات علمی دانشگاهها در سال گذشته و عدم رعایت قانون و .. که انتظار میرفت به گونهای دیگر تصمیمگیری شود.
میرکاظمی، قربانی دوم عدم پرداخت حقوق معلمان؟
حواشی حضور مسعود میرکاظمی در سازمان برنامه و بودجه دیروز وارد گمانهزنی تازهای شد. در حالی که چند روز قبل یک نماینده مجلس گفته بود قرار است رییس سازمان برنامه تغییر کند، این سازمان از این نماینده شکایت کرد و صحبتهای او را خلاف واقع دانست؛ اما دیروز خبرهای تازهای در تایید تغییر رییس سازمان برنامه و بودجه منتشر شد. چنانکه خبرگزاری فارس نوشته «طبق اطلاعات به دست آمده از مقامات آگاه، سید مسعود میرکاظمی- رییس فعلی سازمان برنامه و بودجه بهزودی این مسوولیت را تحویل خواهد داد.» این رسانه حامی دولت، از «داوود منظور» به عنوان رییس جدید سازمان برنامه و بودجه نام برده است؛ رییس کل فعلی سازمان امور مالیاتی کشور که از اوایل روی کار آمدن دولت سیزدهم به این سمت منصوب شد.
«تسنیم» نیز به نقل از یک منبع مطلع نوشته که «آقای میرکاظمی در چند وقت اخیر از رییسجمهور خواسته بود که فرد دیگری جایگزین وی شود.» این فرد مطلع درباره گزینههای مطرح شده برای جایگزینی میرکاظمی نیز گفته که ۳ گزینه برای ریاست سازمان برنامه و بودجه وجود دارد که یکی از آنها و محتملترینشان آقای دکتر داود منظور است. «تسنیم»همچنین عنوان کرده که « احتمال جابهجایی وزیر یکی از وزارتخانههای غیراقتصادی دولت نیز طی هفتههای آینده وجود دارد. این وزیر بنا به شرایط جسمی، از رییسجمهور خواسته است که درباره ادامه فعالیت او تصمیم بگیرد.»
داود منظور که از وی به عنوان جانشین میرکاظمی یاد میشود، عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق است که مدرک تحصیلی دکترای علوم اقتصادی خود را از دانشگاه تهران گرفته و کارشناسی ارشد اقتصاد و معارف اسلامی خود را نیز از دانشگاه امام صادق گرفته است. خبرگزاری فارس در «شنیدههای خود» عنوان کرده که «قرار است محمدهادی سبحانیان از معاونت اقتصادی وزارت اقتصاد به سازمان امور مالیاتی برود.»
در پایان سال گذشته حقوق و دستمزد و عیدی معلمان پرداخت نشد و صدای اعتراض خیلیها را درآورد؛ تا جایی که به تغییر وزیر آموزش و پرورش منجر شد. تحویل ندادن برنامه توسعه هفتم نیز از جمله انتقادات جدی برخی نمایندگان مجلس به عملکرد میرکاظمی در این سازمان است.
اعتماد
