پرچم سفیدارزی دولت دربرابر پتروشیمی ها
در مصوبه اخیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت پالایش نفت، تغییر نرخ ارز معیار در تعیین قیمت پایه برای فرآوردههای نفتی اعلام شده و از این پس قیمت پایه این محصولات برای عرضه در بازار فیزیکی بورسهای کالا و انرژی براساس نرخ جدید ارز تعیین خواهد شد. در حالی نرخ ارز معیار در تعیین قیمتهای پایه برابر ۳۷هزار و ۹۰۰تومان تعیین شد که دلار در بازار آزاد غیررسمی در کانال قیمتی 50 هزا تومانی نوسان دارد و به این ترتیب همچنان این دو نرخ ارز فاصله ۳۲درصدی با یکدیگر دارند. تا ظهر روز شنبه سوم تیرماه خبری مبنی بر تغییر نرخ ارز معیار در تعیین قیمت پایه محصولات پتروشیمی منتشر نشد؛ اما تغییر نرخ ارز معیار در تعیین بهای پایه فرآوردههای نفتی، گمانهزنیهایی را در خصوص نرخ ارز معیار محصولات پتروشیمی برای عرضه در بازار فیزیکی بورسکالای ایران مطرح کرد که به آن خواهیم پرداخت. در عین حال در نامه فعلی انجمن صنفی کارفرمایان صنعت پالایش نفت، اشارهای به تغییر نرخ تسعیر ارز در نفت تحویلی به پالایشگاهها و همچنین نرخ فرآوردههای اصلی بنزین نشده است. بنابراین این نامه، فعالان بازار را با سوالات متعددی مواجه کرده است. به هر ترتیب تصمیم انجمن صنفی کارفرمایان صنعت پالایش نفت در خصوص تغییر یکمرتبه نرخ تسعیر ارز قطعا از پشتوانههای خاصی برخوردار است.
این تصمیم تبعات مثبت و منفی متعددی خواهد داشت. از مهمترین تبعات این تصمیم میتوان به رشد نرخ محصولات نهایی در این حوزه، بهخصوص در محصولاتی اشاره کرد که میزان عرضه و تقاضای آنها متناسب بوده و ظرف ماههای اخیر بدون رقابت قیمتی معامله میشدند. بهعنوان مثال، لوبکات بهعنوان ماده اولیه اصلی مصرفی در تولید روغن پایه که خوراک تولید روغن موتور است، بدون رقابت قیمتی معامله میشد. در این شرایط تغییر نرخ ارز معیار در تعیین نرخ دلار فرآوردههای نفتی، زمینهساز رشد بهای تمامشده روغنموتور خواهد بود. اما تغییر نرخ ارز تاثیری بر معاملات محصولاتی که با رقابت ملاحظه انجام میشد، نخواهد داشت.
تغییر مکانیزم قیمتگذاری فرآوردهها در بورس انرژی یا بورسکالا در ادبیات اهالی بازار به معنای تغییر جدید در قیمتگذاری زنجیره ارزش محصولاتی است که از حاملهای انرژی آغاز شده و تا محصول نهایی را در بر میگیرد. همانگونه که عنوان شد و به صورت دقیقتر در ابتدا کالاهایی که مستقیما از این گروه کالایی تغذیه میکنند مشمول رشد قیمت تمامشده خواهند شد و در لایه دیگر این احتمال مطرح میشود که بخش بزرگتری از محصولات پتروشیمی از همین مکانیزم تبعیت خواهند کرد. این ذهنیت در بین اهالی بازار وجود داشت؛ ولی در کنار آن باید به این نکته نیز اشاره کرد که یک داده رسمی از احتمال رشد قیمتها مخابره شده است. این در حالی است که هفته ابتدایی فروردینماه شاهد قیمتگذاری با نرخهایی نزدیک به ۳۶هزار تومان بودیم؛ ولی پس از یکهفته به روال فعلی یعنی قیمتگذاری محصولات پتروشیمی با دلار ۲۸هزار و ۵۰۰تومانی بازگشت؛ یعنی این احتمال را هم باید در نظر گرفت.
اعلام افزایش قیمت فرآوردهها به این معنی است که زنجیره تولید بسیاری از کالاها دستخوش تغییر شده است. به عبارت دقیقتر هر کالایی که در فرآیند تولید خود مستقیم یا غیرمستقیم از نوسان قیمت فرآوردهها تاثیر میپذیرد، منتظر تغییر خواهد بود. این در حالی است که بسیاری از گروههای کالایی از نرخگذاری دستوری برخوردارند و همین مطلب تغییر گسترده را در مکانیزمهای قیمتی در بر خواهد داشت.
