شکست سیاستهای دارویی به زیان مردم
آزادسازی نرخ ارز ازسوی دولت سیزدهم نیاز صنایع دارویی را به نقدینگی افزایش میدهد. بسیاری از واحدهای صنعتی در بخش دارو در تامین سرمایه در گردش با مشکل روبرو شدهاند و از طرف دیگر واردات دارو هم کمتر میشود. بنابراین هزینه واردات مواد اولیه بالاتر رفته است. بهطور کلی در بحث واردات هم روند نزولی از نظر تعداد و ارزش واردات طی کردیم. 10 درصد از ارزش بازار داخلی مربوط به واردات است که عمدتا داروی کمیاب است. جهتگیری دولت، تامین ارز برای دارو نبوده و مشکلاتی در بحث داروهای کمیاب و نایاب هم ایجاد شد. مجموعه تغییر و تحولات به این سمت رفت که نرخ تورم تولیدکننده یعنی نرخ هزینه تمام شده صنایع دارویی در سال 1401 به 50 درصد رسید و در 6 ماهه اول 1402 این عدد به صورت برآوردی نشان میدهد که نسبت به فصل قبل و تابستان 1401 بالای 20 درصد بوده است. اجرای بد طرح دارویار موجب شده که ارز 28500 تومانی درست توزیع نشود. گیر کردن زنجیره تامین دارو در بوروکراسی شدید سازمانهای تامین اجتماعی و دولتی در مجموع موجب شده که وضعیت بازار دارو را با مشکل مواجه کرده و به تبع آن اثرات مضاعفی بر داروخانهها هم گذاشته است. یکی از اهداف طرح دارویار این بود که خرج از جیب یا هزینهکرد خانوار هم کاهش پیدا کند که خیلی این اتفاق نیفتاده است. برای اینکه ببینیم طرح دارویار به اهداف خود رسیده یا نه باید به این موضوع دقت کنیم که یکی از اهداف این طرح این بود که هزینهکرد خانوار از محل درآمد خود و نه توسط بیمهها، ثابت بماند. در ادبیات اقتصاد درمان به این Out of pocket گفته میشود. آمار و ارقام میگوید هزینه سلامت و درمان 10 درصد از هزینه خانوار را تشکیل میدهد که در سال 1401 معادل 12.5 میلیون تومان در سال میشد. سهم بیمهها از این رقم 35 درصد است. مابقی این رقم از جیب خانوار تامین شده است. هزینه دارو 35 درصد از هزینههای سلامت است. 35 درصد 12.5 میلیون تومان هزینهای است که خانوار بهطور متوسط برای دارو پرداخت کرده است. از این مقدار 70 درصدش را خانوار در سال 1401 پرداخت کرده و مابقی شرکتهای بیمهای. در سال 98 پرداختی خانوار در بازار دارو بر اساس آمارهای هزینه درآمد خانوار 65 درصد بوده است. این پولی است که از جیب خانوار رفته است. با وجود آن یارانهای که به صنعت دارو داده میشود، 70 درصد هزینهها توسط خانوار تامین میشود. اما هزینهکرد خانوار برای دارو بهطور نسبی افزایش پیدا کرده که نقضغرض طرح دارویار رخ داده است. بحث دیگری که دولت داشته ضریب پوشش بیمهای بوده است. دولت بخش زیادی از مردم را بدون هزینه گرفتن بیمه کرد. ما بازار مصرف را به سه گروه خانوار تقسیم کردیم که خانوارهای کمدرآمد، متوسط و پردرآمد تقسیم کردیم. در شرایطی که هزینه درمان بهطور متوسط 12.5 میلیون تومان بوده هزینه درمان خانوارهای کمدرآمد 4.9 میلیون تومان بوده، میاندرآمدها 11 میلیون تومان و هزینه درمان پردرآمدها حدود 29.5 میلیون تومان بوده است. ضریب پوشش بیمهای با این فرض است که کلیه خانوارها بتوانند از بازار درمان بهرهمند شوند. اما کمیابی بسیاری از اقلام دارویی باعث شده که مجراهای تجاری برای واردات غیررسمی دارو با قیمتهای بسیار گران ایجاد شود. بسیاری از خانوارها عملا قادر به تامین نیاز دارویی خود نیستند. به نظر میرسد که طرح دارویار موفق نبوده و هم در عرصه صنعت دارو مشکلاتی ایجاد کرده و هم در بخش داروخانهها. روزنامه اعتماد
