مرگ نابهنگام نظریهپرداز «تعادل نش»
محمد طبيبيان
آنها از سفر نروژ بازمىگشتند كه در آن مشهورترين جايزه دستاورد رياضى يعنى جايزه (Abel) به او و يك رياضيدان ديگر به نام نيرن برگ مشتركا اعطا شده بود. اين جايزه براى دستاورد آنها در رياضيات معادلات ديفرانسيل توسط پادشاه نروژ هارالد پنجم به اين دو نفر اعطا شد. هنگام بازگشت از سفر، تاكسى كه جان نش و همسرش را از فرودگاه به خانه ميبرد در اتوبان به نردههاى حاشيهيى برخورد كرد و هر دو از اتومبيل بيرون افتاده و در دم جان باختند. راننده تاكسى فقط دو هفته سابقه رانندگى تاكسى داشته و اين يك تاسف است كه يك سابقه ناچيز تجربى حاصل عمرى تجربه باارزش را به سادگى بر باد دهد. جان نش براى رياضيدانان و شايد بيشتر براى اقتصاددانان نامى آشنا است. او نخستين رياضيدانى بود كه جايزه نوبل اقتصاد را در سال ١٩٩٤ به دست آورد. همچنين نام آشنايى براى عموم است به دليل فيلم «يك ذهن زيبا» كه بخشى از سرگذشت او و همسرش اليشا را به تصوير ميكشد. اين فيلم در ايران نيز به نمايش در آمد. او متولد وست ويرجينيا در امريكا و از خانوادهيى نهچندان ثروتمند بود. ليسانس خود را در رياضى از دانشگاه كارنگى ملون گرفت و براى اخذ دكترا به دانشگاه پرينستون رفت. ميگويند در توصيهنامهيى كه يكى از اساتيد دوران ليسانس او به دانشگاه پرينستون نوشته بود فقط يك جمله قيد شده بود؛ «اين فرد يك نابغه است». او پس از اخذ دكترا، همچنان تا آخر عمر در دانشگاه پرينستون به پژوهش مشغول بود.
شهرت او در اقتصاد به دليل اثبات تعادل در هماوردى يا بازىهاى معارضهيى است.
(non cooperative games) كه به نام او به «تعادل نش» مشهور است. Game theory در فارسى به عنوان نظريه بازىها ترجمه شده، كه صحيح نيست و شادروان دكتر فرهنگ ترجمه «نظريه هماوردى» را به كار برده است كه رساتر است. كار در مورد نظريه هماوردى يا نظريه بازىها توسط جان وُن نويمن و اسكار مورگن استرن از دهه ١٩٤٠ شروع شده بود و در كتاب «نظريه هماوردى و رفتار اقتصادى» كه در سال ١٩٤٤ توسط اين دو به چاپ رسيد، معرفى شد؛ ليكن نقش جان نش اثبات وجود تعادل در هماوردىهاى معارضهيى بود. اين اثبات افقهاى جديدي را در اقتصاد، علوم سياسي، استراتژى نظامى و زيستشناسى گشود. با قرار گرفتن نظريه هماوردى بر پايههاى مستحكم، علم اقتصاد از علم نظريه قيمت به حيطههاى جديد و دامنههاى پرثمر علمى و كاربردى جديد كشانده شد.
در همين سايت چند سال پيش يك مقاله در اين مورد قرار داده شده، تحت عنوان «تعادل در معارضه» (اين مقاله ابتدا در سايت رستاك كه مدتي است از كار باز مانده منتشر شده بود)، علاقهمندان ميتوانند از طريق لينك بايگاني در بالاي صفحه، آن را ملاحظه كنند. ياد اين زوج به ياد ماندنى گرامي باد.
نویسنده: محمد طبيبيان اقتصاددان
شهرت او در اقتصاد به دليل اثبات تعادل در هماوردى يا بازىهاى معارضهيى است.
(non cooperative games) كه به نام او به «تعادل نش» مشهور است. Game theory در فارسى به عنوان نظريه بازىها ترجمه شده، كه صحيح نيست و شادروان دكتر فرهنگ ترجمه «نظريه هماوردى» را به كار برده است كه رساتر است. كار در مورد نظريه هماوردى يا نظريه بازىها توسط جان وُن نويمن و اسكار مورگن استرن از دهه ١٩٤٠ شروع شده بود و در كتاب «نظريه هماوردى و رفتار اقتصادى» كه در سال ١٩٤٤ توسط اين دو به چاپ رسيد، معرفى شد؛ ليكن نقش جان نش اثبات وجود تعادل در هماوردىهاى معارضهيى بود. اين اثبات افقهاى جديدي را در اقتصاد، علوم سياسي، استراتژى نظامى و زيستشناسى گشود. با قرار گرفتن نظريه هماوردى بر پايههاى مستحكم، علم اقتصاد از علم نظريه قيمت به حيطههاى جديد و دامنههاى پرثمر علمى و كاربردى جديد كشانده شد.
در همين سايت چند سال پيش يك مقاله در اين مورد قرار داده شده، تحت عنوان «تعادل در معارضه» (اين مقاله ابتدا در سايت رستاك كه مدتي است از كار باز مانده منتشر شده بود)، علاقهمندان ميتوانند از طريق لينك بايگاني در بالاي صفحه، آن را ملاحظه كنند. ياد اين زوج به ياد ماندنى گرامي باد.
نویسنده: محمد طبيبيان اقتصاددان
