جهان علیه نتانیاهو
ساعت 24-استقبال جهانی از توافق هستهای ایران و غرب بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی را در انزوای فزاینده قرار داده است
div align="justify"> نخستوزیر رژیم صهیونیستی مدعی شد که اگر جمعبندی مذاکرات هستهای ایران و ١+٥ تصویب شود، خطر وقوع یک جنگ غیرقابل تصور را به همراه خواهد داشت. به نظر میرسد که این تازهترین بازی بنیامین نتانیاهو برای برهم زدن توافق هستهای میان ایران و غرب است. اسراییل در طول ٢٣ ماه مذاکرات هستهای میان ایران و گروه ١+٥ از هیچ اقدامی برای اخلال در این مذاکرات فروگذار نکرد. از تهدیدهای مستقیم ایران گرفته تا سفر به واشنگتن و سخنرانی در کنگره آمریکا علیه مذاکرات هستهای، تا انتقاد از رئیسجمهوری آمریکا در خاک آمریکا و در عالیترین نهاد قانونگذاری این کشور و درنهایت شنود و جاسوسی از مذاکرات هستهای از طریق ارسال بدافزاری به کامپیوترهای محل مذاکرات هستهای. اما با همه این اوصاف اقدامات اسراییل راه به جایی نبرد و توافق هستهای میان ایران و گروه ١+٥ حاصل شد.
حالا اما نتانیاهو باز هم دستبردار نیست و در مصاحبهای با نشریه فوربس، ضمن انتقاد از جمعبندی مذاکرات هستهای ایران و ١+٥ (آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین بهعلاوه آلمان) مدعی شد: «من فکر میکنم اگر توافق هستهای با ایران تصویب شود، ما در معرض خطر جنگ قرار داریم و این احتمالا بدترین جنگی است که میتوانیم تصور آن را بکنیم. زیرا این توافق راه را برای ایران برای ساخت نهتنها یک بمب بلکه تعداد زیادی بمب باز میکند». این اظهارات نتانیاهو درحالی ایراد میشود که ایران همواره اعلام کرده است که هیچ قصدی برای فعالیت نظامی هستهای ندارد و براساس فتوای مقام معظم رهبری ساخت و نگهداری بمب هستهای را حرام میداند. البته نتانیاهو حقیقتا حق دارد که ناراحت و عصبانی باشد. سیاست تنشزدایی ایران در دولت یازدهم موجب شد که اسراییل رفتهرفته از جایگاهی که در آن همواره در تمامی مجامع بینالمللی انگشت اتهام را به سوی ایران نشانه میرفت تنزل یافته و دیگر دنیا به اتهامات پیاپی و بیبنیان تلآویو درباره ایران توجهی نکند.
از سوی دیگر یک نکته اساسی درباره توافق هستهای که اتفاقا دلیل اصلی عصبانیت تلآویو و نتانیاهو نیز هست این است که توافق هستهای نخستین توافق رسمی جهانی میان قدرتهای بزرگ جهان است که به شورای امنیت رفته و تأیید میشود و در عین حال در راستای منافع اسراییل نیست. این مسأله اسراییلیها را به شدت عصبانی کرده است. ایران موفق شده است در مذاکرات هستهایاش با کشورهای آلمان، انگلیس، فرانسه، چین، روسیه و آمریکا روند مذاکرات را طوری پیش ببرد که این کشورها مجبور شوند منافع خود را بر منافع اسراییل ارجح بشمارند و این مسأله به هیچ وجه برای نتانیاهو قابل تحمل نیست. برای اسراییل به هیچ عنوان قابل تحمل نیست که آمریکا به تصویب قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل رضایت دهد که مفاد آن در راستای منافع ایران، بزرگترین دشمن اسراییل است. نتانیاهو البته حق دارد که عصبانی باشد. چراکه این اقدام از سوی آمریکایی انجام شده که همواره در تمامی نهادهای بینالمللی از حامیان اسراییل بوده و همواره قطعنامههای بسیاری را در نهادهای بینالمللی که علیه اسراییل بودهاند وتو کرده است. کشورهای دیگر طرف مذاکره آمریکا نظیر فرانسه و آلمان و انگلیس نیز از رویه آمریکا پیروی کردند. درواقع قاعده کلی که این کشورها از آن پیروی کردند قاعده پیگیری منافع ملی بوده است. این کشورها در طول سالیان به این نتیجه رسیدند که سیاست اعمال فشار بر ایران جواب نداده و بهتر است به جای پیگیری سیاست اعمال فشار به گفتوگو با ایران روی آورند؛ چراکه این ایران است که در منطقه خاورمیانه میتواند کلید حل بسیاری از مسائل باشد. ایران یکی از معدود کشورها در خاورمیانه است که به آتش تروریسم در منطقه دامن نزده و منبع شیوع یا صدور رادیکالیزم مسلحانه نیست. ایران تنها کشور در منطقه خاورمیانه است که همواره با انواع مختلف تروریسم جنگیده و امروز نیز تنها کشور منطقه است که در مقابل داعش در عراق ایستاده است. به نظر میرسد که قدرتهای جهانی درنهایت به این نتیجه رسیدهاند که تضعیف و به حاشیه راندن ایران بیش از این نمیتواند ادامه یابد و خلأ حضور ایرانی قدرتمند در منطقه میتواند بنزین بیشتری بر آتش ترور و وحشت در خاورمیانه بریزد. بنابراین ٦ کشور قدرتمند جهان راه تعامل با ایران را انتخاب کردند و این راه مسلما در مقابل راهی که اسراییل در مورد ایران پیشنهاد میکند قرار میگیرد. اما ٦ کشور قدرتمند جهان بار دیگر نشان دادند که این بار اگر بخواهند بین منافعشان و منافع اسراییل یکی را انتخاب کنند، مسلما منافع خود را انتخاب خواهند کرد.
دقیقا همین نگاه، نقطه آغاز انزوای جهانی اسراییل در ماجرای مذاکرات هستهای بوده و هست. انزوایی که حتی روزنامههای اسراییلی نیز به آن اذعان کردهاند. در همین راستا روزنامه صهیونیستی جروزالم پست در یکی از شمارههای اخیر خود درباره نتیجه مذاکرات هستهای ایران و گروه ١+٥ نوشت: اقدامات بنیامین نتانیاهو سبب شکست اسراییل شد و اکنون تلآویو تنها است. به نوشته این روزنامه صهیونیستی اگر به حوادث جهانی در بیش از یک دهه قبل نگاه کنیم میبینیم باراک اوباما، رئیسجمهوری آمریکا برای پایان دادن به جنگهای این کشور در منطقه خاورمیانه انتخاب شده بود، برای بیرون کشیدن واشنگتن از باتلاقی که در آن دست و پا میزد. اوباما برای این توسط مردم انتخاب شد که آمریکاییها از جنگ خسته بودند و میخواستند این روند را تغییر دهند. جروزآلم پست ادامه داده است: نتانیاهو خود را فردی میبیند که به دنیا آمده تا با هشداری همیشگی مانع توسعه برنامه هستهای ایران شود. اما اصرارهای او تنها به عقبنشینی بیشتر گروه مذاکرهکننده آمریکایی منجر شد. هر بار آنها درحالی مذاکرات را ترک کردند که ایرانیها یک گام عقب نمینشستند و فراتر از خواستههایشان میرفتند. او قماری را شروع کرد و در این بازی هر بار سرمایه بیشتری را گذاشت با آنکه به او هشدار داده شده بود. روزنامه صهیونیستی در پایان نوشت: این قمار بسیار عجیب و دیوانهوار بود که هیچکدام از سران تلآویو مرتکب نشدند، ولی نتانیاهو حتی با سخنرانی در کنگره آمریکا به اوباما بیاحترامی کرد و هشدارهای فراوان را نادیده گرفت، درنهایت همه ما باختیم.
در این سوی ماجرا اگرچه آمریکاییها سعی میکنند با انواع و اقسام روشها اندکی آب سرد بر آتش تند نتانیاهو بریزند، اما برخی از سران کشورهای طرف مذاکره ایران رعایت نتانیاهو را نکرده و با اظهارات بسیار تندی به واکنشهای خشمگینانه او درباره توافق هستهای عکسالعمل نشان دادهاند. برای مثال فرانک والتر اشتاین مایرف، وزیر خارجه آلمان در واکنش به انتقادات نتانیاهو از توافق هستهای ایران گفت: «بهتر است نتانیاهو به جای این لفاظیهای درشت و خشن تنها نظارهگر اجرای توافقنامه باشد. اشتاینمایر گفت: «نخستوزیر اسراییل از روز اول این مذاکرات همواره گفته است که دستیابی به هرگونه توافقی، اقدامی زیانبخش است؛ اما ما در مقابل گفتهایم که یک توافق خوب که بتواند ما را به اهدافمان برساند و قابل راستی آزمایی باشد و ضمنا ایران را از دستیابی به بمب اتمی بازدارد و نیز در اختیار داشتن یک برنامه صلح آمیز اتمی را برای ایران تضمین کند و برای سالهای سال تحت نظارت و کنترل قرار داشته باشد، یک چنین توافقی میتواند به تأمین امنیت بیشتر برای منطقه خاورمیانه کمک کند و به همین دلیل من اعتقاد دارم که توافق امروز، توافقی خوب بوده است».
استقبال یکپارچه جهان از اعلام توافق هستهای نیز تیر خلاص را به جایگاه نظرات تلآویو درباره برنامه هستهای ایران زد. بان کی مون، دبیرکل عالیترین نهاد بینالمللی از همان روز نخست از توافق هستهای استقبال کرد. دونالد توسک، رئيس نوبتی شورای اروپا در بروکسل نیز گفت: «اگر تمام نکات این توافق به اجرا درآید، نقطه عطفی در روابط ایران با جامعه بینالمللی خواهد بود». دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو نیز در سخنانی از توافق هستهای استقبال کرد. کشورهای اتریش، انگلیس، روسیه، آلمان، فرانسه، ایتالیا، نروژ و سوییس نیز از دیگر کشورهای اروپایی بودند که از توافق هستهای استقبال کردند. علاوه بر این در منطقه نیز توافق هستهای میان ایران و گروه ١+٥ با استقبال کشورهای عراق، افغانستان، پاکستان، سوریه، لبنان، اردن، امارات، کویت و عمان روبهرو شد. حتی عربستانسعودی نیز که طی ماههای اخیر روابط بسیار پرتنشی با ایران داشته در اظهاراتی البته محتاطانه از این توافق استقبال کرده است. به نظر میرسد که این بار جامعه جهانی یک صدا از توافق و تعاملی سازنده با ایران استقبال میکند و تنها تلآویو است که در این میان ساز ناکوک میزند.
حالا اما نتانیاهو باز هم دستبردار نیست و در مصاحبهای با نشریه فوربس، ضمن انتقاد از جمعبندی مذاکرات هستهای ایران و ١+٥ (آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین بهعلاوه آلمان) مدعی شد: «من فکر میکنم اگر توافق هستهای با ایران تصویب شود، ما در معرض خطر جنگ قرار داریم و این احتمالا بدترین جنگی است که میتوانیم تصور آن را بکنیم. زیرا این توافق راه را برای ایران برای ساخت نهتنها یک بمب بلکه تعداد زیادی بمب باز میکند». این اظهارات نتانیاهو درحالی ایراد میشود که ایران همواره اعلام کرده است که هیچ قصدی برای فعالیت نظامی هستهای ندارد و براساس فتوای مقام معظم رهبری ساخت و نگهداری بمب هستهای را حرام میداند. البته نتانیاهو حقیقتا حق دارد که ناراحت و عصبانی باشد. سیاست تنشزدایی ایران در دولت یازدهم موجب شد که اسراییل رفتهرفته از جایگاهی که در آن همواره در تمامی مجامع بینالمللی انگشت اتهام را به سوی ایران نشانه میرفت تنزل یافته و دیگر دنیا به اتهامات پیاپی و بیبنیان تلآویو درباره ایران توجهی نکند.
از سوی دیگر یک نکته اساسی درباره توافق هستهای که اتفاقا دلیل اصلی عصبانیت تلآویو و نتانیاهو نیز هست این است که توافق هستهای نخستین توافق رسمی جهانی میان قدرتهای بزرگ جهان است که به شورای امنیت رفته و تأیید میشود و در عین حال در راستای منافع اسراییل نیست. این مسأله اسراییلیها را به شدت عصبانی کرده است. ایران موفق شده است در مذاکرات هستهایاش با کشورهای آلمان، انگلیس، فرانسه، چین، روسیه و آمریکا روند مذاکرات را طوری پیش ببرد که این کشورها مجبور شوند منافع خود را بر منافع اسراییل ارجح بشمارند و این مسأله به هیچ وجه برای نتانیاهو قابل تحمل نیست. برای اسراییل به هیچ عنوان قابل تحمل نیست که آمریکا به تصویب قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل رضایت دهد که مفاد آن در راستای منافع ایران، بزرگترین دشمن اسراییل است. نتانیاهو البته حق دارد که عصبانی باشد. چراکه این اقدام از سوی آمریکایی انجام شده که همواره در تمامی نهادهای بینالمللی از حامیان اسراییل بوده و همواره قطعنامههای بسیاری را در نهادهای بینالمللی که علیه اسراییل بودهاند وتو کرده است. کشورهای دیگر طرف مذاکره آمریکا نظیر فرانسه و آلمان و انگلیس نیز از رویه آمریکا پیروی کردند. درواقع قاعده کلی که این کشورها از آن پیروی کردند قاعده پیگیری منافع ملی بوده است. این کشورها در طول سالیان به این نتیجه رسیدند که سیاست اعمال فشار بر ایران جواب نداده و بهتر است به جای پیگیری سیاست اعمال فشار به گفتوگو با ایران روی آورند؛ چراکه این ایران است که در منطقه خاورمیانه میتواند کلید حل بسیاری از مسائل باشد. ایران یکی از معدود کشورها در خاورمیانه است که به آتش تروریسم در منطقه دامن نزده و منبع شیوع یا صدور رادیکالیزم مسلحانه نیست. ایران تنها کشور در منطقه خاورمیانه است که همواره با انواع مختلف تروریسم جنگیده و امروز نیز تنها کشور منطقه است که در مقابل داعش در عراق ایستاده است. به نظر میرسد که قدرتهای جهانی درنهایت به این نتیجه رسیدهاند که تضعیف و به حاشیه راندن ایران بیش از این نمیتواند ادامه یابد و خلأ حضور ایرانی قدرتمند در منطقه میتواند بنزین بیشتری بر آتش ترور و وحشت در خاورمیانه بریزد. بنابراین ٦ کشور قدرتمند جهان راه تعامل با ایران را انتخاب کردند و این راه مسلما در مقابل راهی که اسراییل در مورد ایران پیشنهاد میکند قرار میگیرد. اما ٦ کشور قدرتمند جهان بار دیگر نشان دادند که این بار اگر بخواهند بین منافعشان و منافع اسراییل یکی را انتخاب کنند، مسلما منافع خود را انتخاب خواهند کرد.
دقیقا همین نگاه، نقطه آغاز انزوای جهانی اسراییل در ماجرای مذاکرات هستهای بوده و هست. انزوایی که حتی روزنامههای اسراییلی نیز به آن اذعان کردهاند. در همین راستا روزنامه صهیونیستی جروزالم پست در یکی از شمارههای اخیر خود درباره نتیجه مذاکرات هستهای ایران و گروه ١+٥ نوشت: اقدامات بنیامین نتانیاهو سبب شکست اسراییل شد و اکنون تلآویو تنها است. به نوشته این روزنامه صهیونیستی اگر به حوادث جهانی در بیش از یک دهه قبل نگاه کنیم میبینیم باراک اوباما، رئیسجمهوری آمریکا برای پایان دادن به جنگهای این کشور در منطقه خاورمیانه انتخاب شده بود، برای بیرون کشیدن واشنگتن از باتلاقی که در آن دست و پا میزد. اوباما برای این توسط مردم انتخاب شد که آمریکاییها از جنگ خسته بودند و میخواستند این روند را تغییر دهند. جروزآلم پست ادامه داده است: نتانیاهو خود را فردی میبیند که به دنیا آمده تا با هشداری همیشگی مانع توسعه برنامه هستهای ایران شود. اما اصرارهای او تنها به عقبنشینی بیشتر گروه مذاکرهکننده آمریکایی منجر شد. هر بار آنها درحالی مذاکرات را ترک کردند که ایرانیها یک گام عقب نمینشستند و فراتر از خواستههایشان میرفتند. او قماری را شروع کرد و در این بازی هر بار سرمایه بیشتری را گذاشت با آنکه به او هشدار داده شده بود. روزنامه صهیونیستی در پایان نوشت: این قمار بسیار عجیب و دیوانهوار بود که هیچکدام از سران تلآویو مرتکب نشدند، ولی نتانیاهو حتی با سخنرانی در کنگره آمریکا به اوباما بیاحترامی کرد و هشدارهای فراوان را نادیده گرفت، درنهایت همه ما باختیم.
در این سوی ماجرا اگرچه آمریکاییها سعی میکنند با انواع و اقسام روشها اندکی آب سرد بر آتش تند نتانیاهو بریزند، اما برخی از سران کشورهای طرف مذاکره ایران رعایت نتانیاهو را نکرده و با اظهارات بسیار تندی به واکنشهای خشمگینانه او درباره توافق هستهای عکسالعمل نشان دادهاند. برای مثال فرانک والتر اشتاین مایرف، وزیر خارجه آلمان در واکنش به انتقادات نتانیاهو از توافق هستهای ایران گفت: «بهتر است نتانیاهو به جای این لفاظیهای درشت و خشن تنها نظارهگر اجرای توافقنامه باشد. اشتاینمایر گفت: «نخستوزیر اسراییل از روز اول این مذاکرات همواره گفته است که دستیابی به هرگونه توافقی، اقدامی زیانبخش است؛ اما ما در مقابل گفتهایم که یک توافق خوب که بتواند ما را به اهدافمان برساند و قابل راستی آزمایی باشد و ضمنا ایران را از دستیابی به بمب اتمی بازدارد و نیز در اختیار داشتن یک برنامه صلح آمیز اتمی را برای ایران تضمین کند و برای سالهای سال تحت نظارت و کنترل قرار داشته باشد، یک چنین توافقی میتواند به تأمین امنیت بیشتر برای منطقه خاورمیانه کمک کند و به همین دلیل من اعتقاد دارم که توافق امروز، توافقی خوب بوده است».
استقبال یکپارچه جهان از اعلام توافق هستهای نیز تیر خلاص را به جایگاه نظرات تلآویو درباره برنامه هستهای ایران زد. بان کی مون، دبیرکل عالیترین نهاد بینالمللی از همان روز نخست از توافق هستهای استقبال کرد. دونالد توسک، رئيس نوبتی شورای اروپا در بروکسل نیز گفت: «اگر تمام نکات این توافق به اجرا درآید، نقطه عطفی در روابط ایران با جامعه بینالمللی خواهد بود». دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو نیز در سخنانی از توافق هستهای استقبال کرد. کشورهای اتریش، انگلیس، روسیه، آلمان، فرانسه، ایتالیا، نروژ و سوییس نیز از دیگر کشورهای اروپایی بودند که از توافق هستهای استقبال کردند. علاوه بر این در منطقه نیز توافق هستهای میان ایران و گروه ١+٥ با استقبال کشورهای عراق، افغانستان، پاکستان، سوریه، لبنان، اردن، امارات، کویت و عمان روبهرو شد. حتی عربستانسعودی نیز که طی ماههای اخیر روابط بسیار پرتنشی با ایران داشته در اظهاراتی البته محتاطانه از این توافق استقبال کرده است. به نظر میرسد که این بار جامعه جهانی یک صدا از توافق و تعاملی سازنده با ایران استقبال میکند و تنها تلآویو است که در این میان ساز ناکوک میزند.