چرا روابط پکن- واشنگتن دوستانه نیست؟

اعتماد چين و امريكا به يكديگر در حال از بين رفتن است

div align="justify">شي جين‌پينگ رييس‌جمهوري چين، سه‌شنبه (فردا) در شرايطي به ايالات‌متحده امريكا سفر مي‌كند كه روابط دو كشور حال و روز چندان خوشي ندارد. از دستكاري ارزش يوان گرفته تا سياست‌هاي منطقه‌يي پكن و اتهام‌ حملات سايبري برنامه‌ريزي ‌شده چيني‌ها عليه شركت‌هاي امريكايي، همگي اين سفر را تحت‌تاثير قرار داده‌اند. اكونوميست در گزارش خود بااشاره به تحولات چند ماهه اخير در روابط پكن- واشنگتن پيش‌بيني كرده اين سفر نمي‌تواند به بهبود روابط دو كشور كمك چنداني كند.

اكونوميست مي‌نويسد، وقتي دنگ شيائوپينگ پس از برقراري روابط دپيلماتيك ميان دو كشور در سال۱۹۷۹ به امريكا سفر كرد و يك كلاه كابويي بر سر گذاشت، ژست قابل‌توجه او به نمادي براي پايان چند دهه سردي روابط دو كشور تعبير شد. چيني‌ها نه تنها بازارهاي خود را به روي امريكايي‌ها باز كردند بلكه نگاه خود را به آنها نيز تغيير دادند. ميزبانان دنگ در آن زمان به خود جرات دادند كه اميدوار باشند تعامل با امريكا بتواند به تغيير ذهنيت چيني‌ها درباره امريكايي‌ها كمك كند. شي جين‌پينگ، رييس‌جمهوري امروز چين، در سفر روز سه‌شنبه خود به ايالات‌متحده تلاش خود را براي حل تنش‌ها با طرف امريكايي خواهد كرد اما واقعيت اين است كه او تلاش كمي بر غلبه بر اين تنش‌ها داشته است، به‌ويژه اينكه امروز خوش‌بيني‌ها نسبت به تغيير چين به‌مراتب كمتر از گذشته است و نگراني‌ها در اين باره شديدا افزايش يافته است. اما پرسش اصلي اين است كه آيا شي جين‌پينگ اهميت مي‌دهد كه امريكايي‌ها درباره چين چه فكري مي‌كنند.

اكونوميست مي‌نويسد، اين لحظه‌يي مهم براي يكي از ضروري‌ترين روابط ديپلماتيك جهان است. اعتماد چين و امريكا به يكديگر در حال از ميان رفتن است. شي جين‌پينگ نشان داده كه در سياست خارجي نسبت به دنگ تحمل كمتري دارد. از زماني كه وي در سال۲۰۱۲ به قدرت رسيده، اگرچه تلاش كرده تا از رويارويي مستقيم با امريكا و متحدانش در كرانه‌هاي غربي اقيانوس اطلس اجتناب كند اما طرف مقابل را محك نيز زده است. تصاوير ماهواره‌يي كه يك موسسه تحقيقاتي در ۱۵سپتامبر منتشر كرده، نشان مي‎دهد كه چين در حال ساخت سومين فرودگاه خود در آب‌هاي مورد مناقشه درياي چين است، آن‌هم در شرايطي كه امريكايي‌ها بارها خواستار توقف اين طرح شده بودند. امريكايي‌ها در پاسخ به اين اقدام چين روابط خود را با متحدانش در منطقه نزديك‌تر كرد. البته امريكا هم مي‌خواهد كه از هرگونه رويارويي مستقيم با چين اجتناب كند اما بالا گرفتن تنش‌هاي منطقه‌يي و درگيري‌ محتمل هر يك از متحدان واشنگتن در منطقه با چين مي‌تواند ماشه‌ اين برخورد ناخواسته را بكشد. اين نخستين ديدار شي جين‌پينگ و باراك اوباما نيست اما اين نخستين سفر رييس‌جمهوري چين به امريكا از زمان رسيدن به قدرت است. امريكايي‌ها قطعا مراسم‌ رسمي را براي استقبال از رييس‌جمهوري چين برگزار خواهند كرد. اما همزمان با اين ميهماني‌ها، حمله سايبري و سرقت اطلاعات ۲۲ميليون كارمند دولت امريكا توسط هكرهاي چيني در ماه آوريل، دستكاري ارزش پول ملي چين (يوان) كه صادرات را براي شركاي چين مشكل مي‌كند همچنين ادامه سياست‌هاي چين در آب‌هاي موردمناقشه درياي چين، مواردي هستند كه فراموش نخواهند شد. كنترل شديد اينترنت و برخي سياست‌هاي داخلي چين نيز ازجمله مواردي است كه دولتمردان امريكايي، باوجود عدم تمايل به تشديد اختلافات با پكن، قصد دارند تا در گفت‌وگوها با طرف چيني مطرح كنند. اما باوجود تمام اين دلخوري‌ها، در ماه نوامبر دو كشور درباره گازهاي گلخانه‌يي توافق كردند، توافقي كه دو طرف اميدوارند در نشست تغييرات آب‌وهوايي سازمان ملل متحد كه قرار است اواخر سال‌جاري ميلادي در پاريس برگزار شود، به موفقيت‌هايي دست پيدا كند. چين همچنين به پيشرفت گفت‌وگوهاي هسته‎يي غرب به‌ويژه امريكا و ايران كمك كرد و پكن در ماجراي كره‌شمالي بيش از هر زمان ديگري در كنار ايالات‌متحده امريكا ايستاده است. حتي حدس و گمان‌هايي وجود دارد مبني بر اينكه در جريان سفر شي جين‌پينگ، دو كشور بيانيه مشتركي درباره معامله‌هاي اقتصادي چشم‌نواز (براي دو طرف) منتشر كنند. با اين حال مشكلات دو طرف فقط به محدوده سياست خارجي ختم نمي‌شود. شي جين‌پينگ و اوباما براي ادامه تنش‌ها با يكديگر دلايل داخلي نيز دارند.

در چين، شي جين‌پينگ بزرگ‌ترين كمپين چند دهه اخير مبارزه با فساد را در اين كشور به راه انداخته است. اين كمپين بسياري از مقام‌هاي ارشد چين كه اغلب عضو حزب حاكم كمونيست هستند را هدف قرار داده و همين مساله باعث شده كه شي نگران اقداماتي باشد كه مي‌تواند موجوديت دولت وي را تهديد كند. او به تغيير كادر رهبري در سال۲۰۱۷ چشم دارد. پنج نفر از هفت رهبري قدرتمند چين در آستانه بازنشستگي هستند و شي جين‌پينگ مي‌خواهد مطمئن شود افرادي كه جايگزين آنها مي‌شوند از او حمايت خواهند كرد. در چنين موقعيتي دست بالا را گرفتن در تعامل با خارجي‌ها در سياست چيني، تاكتيكي موثر به‌شمار مي‌رود.

در امريكا نيز اوباما شرايط مشابهي دارد. انتخابات رياست‌جمهوري سال آينده ميلادي در اين كشور بيش از هر زمان ديگري جنبه ضدچيني پيدا كرده است. دونالد ترامپ، يكي از كانديداهاي حزب جمهوري‌خواه، چين را به تجاوز به امريكا متهم كرده است. ترامپ و بسياري ديگر در امريكا معتقدند كه دستكاري ارزش يوان درواقع تلاشي براي ضربه زدن به اقتصاد امريكا و سرقت مشاغل امريكايي است.

اين شرايط نشان مي‌دهد كه چرا نخستين مقصد شي جين‌پينگ در سفر به امريكا، شهر سياتل و ديدار با مديران تكنولوژي است. كسب‌وكار و تجارت روزگاري پل ارتباطي ميان دو كشور بود. در حال حاضر نيز اين بخش به قسمتي از رقابت ژئوپليتيك ميان دو طرف تبديل شده است. امريكا، چين را در همكاري با مجرمان اينترنتي و سرقت مالكيت معنوي صاحبان كسب‌وكار خود متهم مي‌كند. اكنون شي جين‌پينگ با سفر به سياتل و ديدار با مديران فناوري و تكنولوژي قصد دارد به اوباما نشان دهد كه اين اتهام‌ها تاثيري بر جايگاه چين در بازارهاي امريكايي نداشته و شركت‌هاي امريكايي باوجود اين اتهامات هنوز تشنه دسترسي به بازار بزرگ چين هستند و اين مساله چيزي نيست كه از نگاه دولتمردان امريكايي دور بماند.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: