ضرورت تاسیس فدراسیون صنعت آب
* ضرورت تاسيس فدراسيون آب در شرايط اين روزها و سالهاي ايران كه بخش خصوصي ايران و دولت يازدهم و معاونت تشكلهاي اتاق بازرگاني در مسيري سازگارتر از گذشته ميخواهند بخش خصوصي سهم مناسبي از قدرت را در اختيار گيرد، پرسش نخست تشكلهاست.
سعيدآبادي: يك مساله بسيار با اهميت را در شروع اين ميزگرد بايد يادآور شوم. مساله اساسي اين است كه فدراسيون در حال تاسيس دنبال اين نيست كه يك سازمان ديگر بر سازمانهاي موجود بيفزايد بلكه اعضاي اين فدراسيون دنبال اين هستند كه چند هدف كه به نظر ميرسد براي منافع ملي و منافع همه افراد و نهادهاي كارفرمايي ذينفع در صنعت آب است را طراحي و اجراي آنها را دنبال كند. به نظر من اتاق بازرگاني ايران در حال حاضر نهاد كارفرمايي است كه رهبري بخش خصوصي را دراختيار دارد و تجميع منافع بخش خصوصي را دنبال ميكند بايد شفاف، منسجم و پرقدرتتر از هميشه دنبال يك هدف استراتژيك باشد و آن افزايش سهم و نقش بخش خصوصي در بالاترين متغير اقتصادي يعني توليد ناخالص داخلي است. اين اتاق بايد دنبال اين باشد كه به طور مثال در 10 سال آينده به نقطهاي برسيم كه سهم بخش خصوصي در توليد ناخالص داخلي از 20 درصد فعلي به 40 درصد يا 45 درصد برسد. اتاق ايران در مسير رسيدن به اين هدف بايد بازوهاي فكري – اجرايي نيرومندي را با خود همراه كند كه اين بازوها بدون ترديد فدراسيونها و كنفدراسيونها خواهد بود. ضرورت تاسيس فدراسيونها و حركت به سوي يكپارچه كردن از همين جا سرچشمه ميگيرد. فدراسيونها كه نهادهايي تشكيل شده از چندين انجمن و كانون فعال در يك فعاليت مشخص است بايد به لحاظ قانوني و حقوقي پشتيبان اتاق بازرگاني باشند. تاكيد من اين است كه فدراسيون در حال تاسيس دنبال اين نيست كه نهادي براي كسب قدرت شخصي افراد باشد بلكه بايد رقابت سالم ميان تشكلها و بنگاهها صورت پذيرد تا در اين فرآيند به نقاط بالاتر دست يابيم. فدراسيونها در حالي كه ميتوانند از يك طرف به حل و فصل مسايل كلان يك صنعت بپردازند و آنها را در بلندمدت پيش ببرند شرايط را براي رقابت سالم تشكلهاي زيرمجموعه خود فراهم ميكنند.
خزاعي: پيشرفت بنگاهها و تنوع خواستهها و برنامه تشكلهاي فعال در يك صنعت كه هر روز ابعاد تازهاي پيدا ميكند و توسط انجمنها بازتاب داده ميشود در يك نطقهاي بايد تمركز جدي، برنامهريزي شده و مستمر و بالنده شود و اين اتفاق با حضور يك فدراسيون نيرومند كه همه تشكلهاي يك صنعت در درون آن باشند ممكن ميشود. ضرورت تاسيس فدراسيون در حال تاسيس صنعت آب از همين مساله سرچشمه ميگيرد. ميدانيم كه تشكلها مسايل و گرفتاريهاي مشترك متعددي دارند و اين را نيز ميدانيم كه اعضاي هيات مديره و اعضاي عادي هر تشكل نيروي زيادي براي حل مسايل و مشكلات ميگذارد اما منطق ميگويد يكپارچهسازي نيروهاي كارشناسي – تخصصي، فكري و مادي تشكلهاي يك صنعت نيرويي بزرگتر را فراهم ميكند تا در مواجهه با نهادهاي بالادستي قدرت چانهزني بيشتري فراهم كند. در حال حاضر نهادهاي كارفرمايي و تشكلهاي متعدد و نيرومندي در بخشهاي مرتبط با آب داريم كه فعاليت آنها قابل تقدير است اما صداي واحد بدون ترديد نيروي قويتري از چند صدايي است. در سالهاي اخير وزارت نيرو كه يكي از وزارتخانههاي مرتبط با آب است از تشكلهاي فعال در اين مقوله خواست كه نهادي بزرگتر را به عنوان نماينده خود برگزينند تا به وسيله اين وزارتخانه به دولت، مجلس و ساير نهادها و سازمانها معرفي شود و اين نهاد در تدوين و تصويب قانون و آييننامهها و بخشنامهها همكاري كند و از اين مسير اثربخش باشد. در حال حاضر 30 تشكل فعال در زمينه آب فعال هستند كه اگر محدوديتهاي مقرراتي نباشد ميتوانند عضو فدراسيون شوند. برخي محدوديتهاي قانوني كه توسط اتاق اعمال ميشود شايد كار را براي حضور تشكلها سخت كند اميدواريم كه اين مساله برطرف شود.
منوچهريان: حدود 3 سال است كه انديشه و ذهنيت تاسيس يك نهاد كارفرمايي بالاتر در صنعت آب در ميان گروهي از رهبران تشكلهاي مرتبط پديدار شده است. در حال حاضر تشكلهاي نيرومندي در زيرمجموعه صنعت آب فعاليت دارند كه سابقه چندين دههاي دارند. فدراسيون صنعت آب اما همانطور كه آقاي سعيدآبادي به درستي اشاره كردند هدف خود را بر تقويت سهم و نقش بخش خصوصي در اقتصاد كشور به ويژه در اين صنعت قرار خواهد داد. اين هدف بزرگ براي تعادل و تقسيم كار ميان بخش خصوصي و شركتهاي دولتي تعريف شده است. همگرايي نهادهاي فعال در زيرمجموعه صنعت آب و كاهش اختلافها در مسير تواناسازي بخش خصوصي از طريق فدراسيون يك ضرورت تمامعيار امروز است. وجود فدراسيون اين امكان را به تشكلهاي زيرمجموعه و همه بنگاههاي فعال در صنعت آب ميدهد تا ضمن طرح مسايل بنگاهي و كوتاهمدت به مسايل كلان و بلندمدت كه سرنوشت بخش خصوصي را تعيين ميكنند نيز بپردازد. به طور مثال در شرايط فعلي كه بحران آب نمود پيدا كرده است وجود فدراسيون براي حل آن در تعامل با دولت و ساير قوا يك ضرورت است. فدراسيون اهداف ملي را دنبال ميكند و تشكلها فعاليتهاي ميانمدت را. بر اساس همين فكر است كه ما تصور ميكنيم فدراسيون در سطح كلان بتواند به طور مثال در زمان تدوين بودجه سالانه سهم منابع آب را افزايش دهد. علاوه بر اين فدراسيون توانايي ذهني دارد تا هر جا ميان منافع نهادهاي زيرمجموعه اختلاط پيش آيد را با توجه به اشرافي كه دارد برطرف كند.
مسگرپور دوستي: با توجه به صحبتهاي خوبي كه دوستان درباره ضرورت تاسيس فدراسيون در حال تاسيس صنعت آب گفتند من چند نكته را در تكميل حرفهاي آنها ميگويم. تجربه جهان و كشورهاي پيشرفته در نهادسازي، اتاقهاي بازرگاني از چند كنفدراسيون يا فدراسيون تشكيل ميشوند. چنين شرايطي به اين دليل پديدار شده است كه فدراسيونها در سطحي بالاتر از انجمنها بتوانند مسايل كلان هر فعاليت را در ارتباط با مقولههاي مهمي مثل نرخ ارز، نرخ سود بانكي، بودجههاي سالانه و در سطحي بالاتر حتي مسايل توسعه را در تعامل با دولت و اتاقهاي بازرگاني دنبال كنند. انتظاري كه تشكلهاي زيرمجموعه يك فعاليت از فدراسيون خود دارند اين است كه مسايل استراتژيك آن فعاليت را تدوين و در مراكز تصميمسازي كلان طرح و درباره امكانات لازم چانهزني از موضع بالا را انجام دهند. به طور مثال در حالي كه اين روزها موضوع تجارت آب مجازي به عنوان يك مقوله سرنوشتساز در ذهنها ايجاد شده است فدراسيون صنعت آب ميتواند آن را پيگيري كند.
خزاعي: در اساسنامه تدوين شده براي فدراسيون در حال احداث صنعت آب ماموريتهاي ويژهاي براي فعاليت خود تعريف كرده است كه در ذيل چشمانداز قرار ميگيرند و چند هدف عمده را نيز دنبال خواهد كرد. هدف نخست افزايش مشاركت بخش خصوصي مرتبط با صنعت آب در فرآيندهاي تصميمگيري و سياستگذاري عمومي و هدف دوم توسعه ارتباطات بينالمللي صنعت آب ايران با جهان و همچنين بهبود فضاي كسب و كار فعالان صنعت آب است.
* پرسش بعدي در اين ميزگرد درباره مقاومتهاي احتمالي ذهني و اجرايي مديران و اعضاي تشكلهاي مرتبط با صنعت آب براي تاسيس فدراسيون صنعت آب بود كه با مديران اين فدراسيون در حال تاسيس در ميان گذاشته شد.
مسگرپور: خوشبختانه هيات موسس فعلي را اعضايي تشكيل ميدهند كه اكثريت آنها چندين سال در بالاترين سطح در تشكلها فعاليت كردهاند و پيچ و خمهاي كار را نيك ميدانند. يكي از كارهايي كه بايد انجام شود و در صورت تصويب اساسنامه اجرايي خواهد شد وزنكشي نيروهاي موجود در هر تشكل با توجه به شاخصهاي كارشناسانه و مورد پذيرش است تا در مراحل بعدي كارها سهل و آسان شود. اين روش وزندهي با صحبتهاي انجام شده و مجاب شدن همه تشكلهاي زيرمجموعه صنعت آب پذيرفتني است. هيات موسس فدراسيون در حال تاسيس صنعت آب به دليل پيچيدگيهاي كار است كه مدت زمان قابل توجهي را براي گفتوگوهاي متقاعدكننده اختصاص داده است.
سعيدآبادي: يكي از مقولههاي پيش برنده هر جامعه رقابت سالم و آزاد است و رقابت ميتواند جامعه را به ترقي برساند. فدراسيون صنعت آب ميتواند بسترساز رقابت ميان اعضا باشد تا از پرتو آن منافع همه افزايش يابد. گفتوگوهاي ايجابي با اعضاي هيات مديره انجمنها و تشكلها يك فرآيند مناسب براي اثربخش بودن فعاليت فدراسيون است كه انجام شده و ما اميدواريم كه مقاومتهاي منطقي نيز سرانجام به تمايل تبديل شود.
منوچهريان: همانطور كه دوستان بيان كردند حجم قابل توجهي از تجربه و تخصص در نهادهاي كارفرمايي انباشت شده است كه در مسير تاسيس فدراسيون به كار آمد و ميآيد. آسيبشناسيهاي تاسيس فدراسيون انجام و نوعي تفاهم ذهني پديدار شده است. در اين مسير تلاش شد چارچوب اختيارات و وظايف انجمن و فدراسيون براي ذينفعان توضيح داده شود و از ورود به موارد چالشبرانگيز كمفايده اجتناب شود و به سمت نقاط مشترك حركت كردهايم. فدراسيون در حال تاسيس نقطه مشتركها را برجسته ميكند و اختلافها به حداقل ميرسد. پيش از اين نيز يادآور شدم و الان نيز تاكيد ميكنم كه سطح فعاليت و اهداف فدراسيون در حال تاسيس كلان است و اختيارات مياني و خرد انجمنها و تشكلها پابرجاست. فدراسيون با نيروي متمركزي كه انجمنها به آن تفويض خواهند كرد در سطحي قرار خواهد داشت كه مسايل ميان بخش خصوصي با وزارت نيرو، وزارت جهاد كشاورزي و سازمان حفاظت محيط زيست را طرح و پيش خواهد برد. فدراسيون به طور مثال مديريت تقاضاي آب را در بالاترين سطح كارشناسي مطالعه، بررسي و براي تعامل با دولت مطرح خواهد كرد.
خزاعي: در اين مقوله دو موضوع است كه بايد به دقت در كانون توجه قرار گيرد. يكي موضوع گرايش بيشتر به سمت فدراسيون شدن توسط تشكلها و انجمنهاي زيرمجموعه فعاليتهاي خاص است. اين گرايش و تمايل به دليل رويكرد مثبت دولت يازدهم با بخش خصوصي است. از طرف ديگر واقعيت اين است كه انجمنها به بلوغ رسيدهاند و توضيح درباره اينكه فدراسيون نميخواهد در حوزه وظايف و اختيارات شما ورود كند را ميپذيرند و وقتي متقاعد ميشوند اشتياق آنها بيشتر ميشود. مساله ديگر بحراني شدن مقوله آب در سطح كلان اعم از توليد، توزيع، قيمت و بازار آب است كه هر روز حساستر ميشود و مقاومتهاي احتمالي در مسير تاسيس فدراسيونها را كاهش ميدهد.
