صنعت نمیتواند جدا از جامعه باشد
كمیته جامعه و صنعت به تازگی در انجمن مدیران صنایع شكل گرفته است. گزارش حاضر خلاصهای از نشست این كمیته است.
محمدرضا جابر انصاری، نایبرییس انجمن مدیران صنایع ضمن قدردانی از تاسیس كمیته جامعه و صنعت این مساله را بسیار بااهمیت دانست و گفت: یك بنگاه صنعتی شاید در نگاه نخست انبوهی از آجر و آهن و سیمان و فلز و ماشین و دستگاه به نظر بیایدكه نه روح دارد و نه خلق و خوی، اما واقعیت چیز دیگری است. كارخانهها همانند آدمی زاد و رشد دارند، بسط و قبض دارند، فراز و فرود دارند و روح دارند و مطابق با قاعدههای خاص حركت میكنند. اگر كارخانه را با این نگاه زیر ذرهبین برده و ابعاد و زاویههای آن را كالبدشكافی كنیم به این نتیجه قطعی میرسیم كه باید همانند انسان به كارخانه نیز رسیدگی و آن را با اندیشههای درست متولد و بزرگ كرد. اگر فردی به دلیل اینكه نوآور است، ریسكپذیری معقول دارد و منطقی میاندیشد و كامیاب است یك كارخانه نیز همین طور است و برای موفقیت باید قاعدههای كار را رعایت كند، نوآوری در آن موج بزند، منطقی عمل كند و از قانون و قاعده تبعیت كند.
سازمانها و نهادهای اجتماعی نیز همین گونهاند و باید آنها را با این دید مورد توجه قرار داد. یكی از مسایلی كه در جامعهها وجود دارد این است كه باید برای پیشرفت از تبعیض و اجحاف اجتناب شود و این در فعالیتهای صنعتی نیز مراعات میشود. اگر انحصار در تولید و توزیع علم و دانش میتواند نوآوری را از میان ببرد در صنعت و در اقتصاد نیز همین گونه است. دولتهای مدرن برای اینكه سد انحصار را بشكنند و نوآوری و رقابت را به مثابه چراغ راهنمای عمل روشن كنند نیاز به فعالیت بخش خصوصی دارند و برای این اتفاق در ایران خصوصیسازی انجام شد كه پیامدهای خاص خود را دارد. همه اینها از پدیدههای اجتماعی به حساب میآیند كه باید صنعتگران و فعالان صنعتی به آن توجه دقیق داشته باشند.
بحث در این موضوع در این نشست و نشستهای بعدی میتواند انجام شود و نتایج اخذ شده از آن را به نهادهای بالادستی فرستاد. روشهای اتخاذ شده در یك جامعه دارای رقابت كه در آن بخشهای متفاوت در كنار هم قرار دارند با روشهای اتخاذ شده در یك جامعه كه انحصار در آن حرف اول را میزند تفاوتهای بنیادین دارد. به طور مثال در یك جامعه كه رقابت وجوددارد میتوان امیدوار شد كه به طور مثال موضوع محیط زیست به محل بحث تبدل شده و راهحلهای گوناگون برای مناسب شدن محیط زیست پدیدار شود. انحصار در جامعه و در اقتصاد فساد به بار میآورد و كار را سخت میكند. اگر بخواهیم عینیتر حرف بزنیم میتوان به مساله بنزین اشاره كرد. در حال حاضر واردات بنزین انحصاری است و در این انحصار است كه فقط یك نوع بنزین كه بعضا آلوده است وارد میشود اما اگر رقابت بود قطعا بنزین بهتری نیز وارد میشد كه كمتر محیط زیست را آلوده كند.
محمدرضا ستوده، دبیركل انجمن مدیران صنایع نیز در این نشست یادآور شد كه هیات مدیره انجمن در نشستهای خود به این نتیجه رسیده است كه در كنار بحثهای اقتصادی باید مسایل اجتماعی را نیز در دست بررسی و نقادی قرار دهیم تا پیامدهای آن ناشناخته نماند. این نشست كه نخستین نشست كمیته جامعه و صنعت است میتواند مسیر صحبتهای بعدی را تعیین كند.
محمدصادق جنانصفت، دبیر كمیته جامعه و صنعت نیز با یادآوری این مساله كه در بحران ۱۹۲۹ امریكا برای نخستین بار مسایل اجتماعی به محل بحث در محافل اقتصادی وارد شد. جامعه اندوهگین پس از بحران ۱۹۲۹ و پیامدهای آن به اندازهای جامعه امریكایی را تحت تاثیر قرار داد كه دولتهای پس از ۱۹۲۹ به مرور شرایط را برای دخالت دولت در بازارهای گوناگون آماده كردند. در جامعههای دیگر نیز دیدهایم كه وقتی مسایل اجتماعی حاد میشود بخش صنعت نیز میخواهد راهی برای اجتناب از عواقب ناگوار آن در كارخانه و در تولید پیدا كند. اینها مسایلی هستند كه میتواند مورد توجه قرار گیرد.
شعبانی از مدیران وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعی در بخش آسیبهای اجتماعی نیز گفت: مساله آسیبهای اجتماعی و رفاه اجتماعی در پیریزی جامعه سالم و یا خدایناكرده بیرون رفتن تعادل از یك جامعه آنقدر اهمیت دارد كه در همه كشورها نهادها و سازمانهای مهمی برای طرح این مسایل و حل آنها ایجاد شده است. تامین اجتماعی كارگران شاغل در كارخانهها، مناسبات میان كارگران و كارفرمایان و تعامل و تعادل قوا میان این دو قشر و مسایل رفاهی جامعه را میتوان در ردیف مسایل اجتماعی دانست كه مستقیم یا غیرمستقیم بر صنعت و تولید اثر میگذارد. در صورتی كه كار جدیتر شد میتوان این مقولهها را در همین نشستها بررسی كرد.
اكبر صابری، عضو اتاق تهران و از مدیران باسابقه صنعت نیز در این نشست گفت: انجمن مدیران صنایع یك نهاد مسالهمحور است و دنبال حل مسایل پیش آمده در هر مقطع از زمان است. كمیته جامعه و صنعت نیز باید در همین مسیر حركت كند و نشستها نیز باید درهمین مسیر حركت كند. میتوان مسایل را پیدا و بحثهای مقدماتی در نشستهای كمیته جامعه و صنعت را طرح كرد و در صورت لزوم از متخصصان و اندیشمندان كمك گرفت.
ولدی یكی دیگر از كسانی كه در نشست كمیته جامعه و صنعت حاضر بود نیز گفت: یادمان باشد كه مسایل اجتماعی مسایل لوكس و تشریفاتی و بیاثر نیستند كه از كنار آنها به سادگی عبور كنیم. هر مساله اجتماعی را اگر در زمان خودش حل نكنیم میتواند معضل شده و حل آن دشوار و گاهی ناممكن شود. صنعتگران و مدیران بنگاههای صنعتی نیز همانند سایر اقشار جامعه باید مسایل اجتماعی را با دقت و بهنگام بررسی كنند تا بدانند كه جامعه در آینده به كدام سو حركت خواهد كرد. آنچه آقای جابرانصاری در آغاز نشست گفتند بحث بسیار مهمی است كه جامعه را از انحصار دور نگه داریم. هر ایرانی در جامعه فعلی باید نسبت به آلوده شدن محیط زیست واكنش نشان دهد و این به صنعت هم برمیگردد كه در مسیر پاكسازی توسعه یابد. نمیتوان عضو یك جامعه بود و مساله اجتماعی را كه موجب اندوه جامعه میشود را نادیده گرفت.
هرمزی نیز با بیان اینكه رسالت اجتماعی برای همه اقشار اعم از صنعتگر و كارخانهدار وجود دارد و طرح مباحث اجتماعی در نشستهای مدیران صنعتی بسیار نكته خوبی است. باید مراقبت كنیم كه در این نشستها مسایل مشخصی در دستور بحث قرار گیرد تا دستكم در برخی از آنها به یك نتیجه و توصیه برسیم.
آقای گواهی نیز گفت: در سالهای بلافاصله پس از انقلاب اسلامی سمینارهای مختلفی تحت عنوان دانشگاه و صنعت برگزار میشد تا نوعی تعامل در میان صنعتگران و دانشگاهیها پدیدار شود. مسایل اجتماعی باید به دقت انتخاب شوند تا پس از چكشكاری برای طرح در مجامع و حتی در رسانهها آماده شود.
اقای نظری نیز با بیان اینكه رشد اعتیاد و فقر میتواند اشتغال و تولید را با آسیب جدی مواجه كند. تاكید كرد در حال حاضر از ۱۷۰ واحد تولیدی شهر صنعتی هشتگرد فقط ۶۰ كارخانه فعالیت دارند و این بیكاری گسترده قطعا اثرات اجتماعی دارد.
آقای سحابی نیز گفت: نشستهایی تحت عنوان جامعه و صنعت نباید به ورطه كلیگویی بیفتد و بهتر است پس از این دستور مشخصی كه میتواند از مباحث اجتماعی روز سرچشمه گرفته برگزار شود.
خانم اسماعیلپور از كنفدراسیون صنعت نیز یادآور شد كه اعضای كنفدراسیون صنعت نیز به این مباحث باور دارند و خرسند میشویم اگر از امكانات این نهاد برای طرح مباحث استفاده شود.
آقای سحابی گفت: اینكه در همین شرایط سخت شماری از بنگاهها كامیاب و شماری ناكام شدهاند یك مساله اجتماعی خوب برای مطالعه است. شاید بحثهای اجتماعی در كوتاهمدت پاسخ ندهد اما در بلندمدت قطعا جواب خواهد داد.
خانم مقدم از بورس و كالا نیز گفت: این مباحث میتواند در میان شركتهای صنعتی هم در كانون توجه باشد.
آقای صابری توضیح داد كه مسوولیت اجتماعی كارخانهها یك بحث قدیمی است و صنعتگران باید در این باره تكلیف را با خودشان مشخص كنند. آقای جابر انصاری در پاسخ به یكی از حاضران كه پرسید: انجمن مدیران چقدر توانایی دارد تا این بحثها را به مرحله اجرایی نزدیك كند، توضیح داد: انجمن مدیران صنایع به مسایل توجه ویژهای دارد و آنها را گام به گام جلو میبرد و از این بحثها تاكنون استفاده خوبی برده است. ما روی ایدهها كار میكنیم و همین نشستها میتواند به هر نهادی كمك كند كه در بطن جامعه چه چیزی در جریان است.
