مصیبت دولتهای ضعیف برای خودشان و دیگر کشورها
بر اساس امتیاز شاخص دولت ضعیف، دولتها به ۱۲ دسته از هشدار بسیار شدید تا بسیار باثبات تقسیم شدهاند. ۴ کشور از این ۲۵ کشور شامل سودان جنوبی، سومالی، جمهوری آفریقای مرکزی و سودان در دسته هشدار بسیار شدید قرار دارند. ۱۲ کشور از جمله افغانستان، جمهوری دموکراتیک کنگو، عراق، سوریه و یمن در گروه بعدی یعنی دسته هشدار شدید قرار دارند. ۹ کشور بعدی در دسته هشدار قرار میگیرند.
سه چهارم این کشورها در آفریقا و همگی به جز لیبی در جنوب صحرای آفریقا قرار دارند. از میان ۵ کشور آسیایی این فهرست، چهار کشور شامل افغانستان، عراق، سوریه و یمن دچار خشونتهای مسلحانه مداوم هستند. هائیتی تنها دولت ضعیف در نیمکره غربی است. ۶۰ درصد این کشورها سالهاست که در این فهرست بودهاند. مثلا چاد، جمهوری دموکراتیک کنگو، عراق، سومالی، سودان و یمن از زمان تدوین این فهرست در سال ۲۰۰۵ در میان ۱۰ کشور بالای فهرست بودهاند.
برآوردهای جمعیتی برای این کشورها تنوع قابل توجهی دارد. بیش از نیمی از ۲۵ کشور یادشده کمتر از ۲۰ میلیون نفر و ۹ کشور بین ۲۰ تا ۹۹ میلیون نفر جمعیت دارند. پرجمعیتترین آنها نیجریه با ۱۸۲ و پاکستان با ۱۸۹ میلیون نفر جمعیت هستند. در گذشته نزدیک، کل جمعیت این کشورها بسیار کمتر از جمعیت کشورهای توسعهیافته بود. مثلا در سال ۱۹۸۰ مجموع جمعیت آنها یک سوم جمعیت کشورهای توسعهیافته بود، اما این نسبت اکنون به حدود سه چهارم رسیده است. پیشبینی می شود ظرف اندکی بیش از یک دهه جمعیت کشورهای ضعیف از جمعیت کشورهای توسعهیافته فراتر رود و تا اواسط این قرن ۵۰ درصد از آن بیشتر شود و به ترتیب به ۱.۹ میلیارد و ۱.۳ میلیارد نفر برسد. جمعیت این کشورها جوان است. در بیشتر آنها نیمی از جمعیت زیر ۱۸ ساله هستند. در برخی دیگر میانه سن حتی پایینتر است، از جمله در نیجر (۱۴.۸ سال)، اوگاندا (۱۵.۹ سال) و سومالی (۱۶.۵ سال).
کشورهای دارای دولت ضعیف بزرگترین تولیدکننده آواره هستند. در اواسط سال ۲۰۱۵، ۵ منبع عمده آواره که بیش از ۶۰ درصد کل جمعیت ۱۵ میلیون نفری آوارگان را تشکیل دادند، عبارت بودند از سوریه (۴.۲ میلیون نفر)، افغانستان (۲.۶ میلیون نفر)، سومالی (۱.۱ میلیون نفر)، سودان جنوبی (۷ دهم میلیون نفر) و سودان (۶ دهم میلیون نفر). بیکاری بالا نیز از عواملی است که باعث جابجایی چشمگیر مهاجر غیرقانونی از این کشورها میشود. بسیاری از جوانها از کشورهایی مانند جمهوری دموکراتیک کنگو، اریتره، هائیتی، نیجریه و پاکستان حاضرند با قاچاقچیان انسان همراه شوند تا پس از سفرهای پرمخاطره زمینی و دریای به مقاصد مورد نظر خود برسند. در سال گذشته میلادی بیش از یک میلیون نفر برای فرار از جنگ یا به امید زندگی بهتر به طور غیرقانونی خود را به اروپا رساندند. ۳۸۰۰ نفر در حین گذر از دریای مدیترانه جان خود را از دست دادند که یک سوم آنان کودک بودند.
دولت ضعیف پدیده جدیدی نیست. در گذشته، پیامدهای دولت ضعیف عمدتا به محدود مرزهای آن محدود میشد. با ایجاد ارتباطات بیشتر در دنیای جهانیشده امروز که تردد در آن راحت است، دولت ضعیف پیامدهای فاجعهباری نه فقط برای مردم خود بلکه برای کشورهای همجوار و نیز کشورهای دوردست دارد. مخصوصا افزایش شمار و جمعیت کشورهای دارای دولت ضعیف خطرات بزرگی را متوجه رشد اقتصادی جهان، برنامههای توسعه و امنیت بینالمللی دارد. افزایش دولتهای ضعیف وضعیت مناسبی را برای رشد دزدسالاری، جرایم فرامرزی، تعرضهای خارجی، افراطگری مسلحانه و گروههای تروریست فراهم کرده است.
البته تلاشهایی برای حل مشکلات ظاهرا سرکش دولتهای ضعیف در جریان است که شامل گفتگوهای ملی، تشویق صلح، آشتی و دولتسازی، برگزاری انتخابات منصفانه و مسالمتآمیز، تعیین اولویتهای ملی و مسئولیتپذیری و تقویت توان اقتصادی و رصد کردن اهداف توسعه است. این تلاشها نیازمند اختصاص دادن منابع قابل توجه و حمایت بلندمدت از شرکای توسعه برای رسیدگی به مسائل مهمی همچون امنیت، حاکمیت، آب، غذا، بهداشت، آموزش، مسکن، برابری، جنسیت، اشتغال و محیط زیست است.
