روسیه ناتو را دچار تفرقه کرده است
دو سال پیش که روسیه شبه جزیره کریمه را به خود منضم کرد، ایتالیا، آلمان و فرانسه مواضع سرسختانهای در برابر مسکو اتخاذ کردند، اما حالا این کشورها نشانههایی از سست شدن نشان میدهند. ماتئو رنزی نخست وزیر ایتالیا در نشست اقتصادی سن پترزبورگ شرکت کرد که بیشتر رهبران اروپایی در آن حاضر نشدند. فرانسوا اولاند رئیس جمهور فرانسه از نیاز به گفتگو با روسیه صحبت کرده است. فرانک والتر اشتاین مایر وزیر خارجه آلمان از برگزاری رزمایش در لهستان انتقاد کرد و آن را شاخ و شانه کشیدن توصیف کرد. نیکولاس برنز سفیر سابق آمریکا در ناتو گفت پوتین تمام این کشورها را به آزمون طلبیده و بین برخی از آنها تفرقه انداخته است. وی افزود از اختلافهایی که رهبران اروپا درباره چگونگی واکنش در برابر این چالشها دارند، شگفتزده شدهام.
در نشست ورشو آمریکا فهرستی از ۱۷ مورد رزمایش ناتو و غیره منتشر کرد که در آن شرکت کرده است و از آن به عنوان تلاشهای اطمینانبخشی و بازدارندگی آمریکا برای حمایت از متحدان ناتو نام برد. تا پیش از انضمام کریمه، اعضای ناتو به ندرت هنگام صحبت کردن درباره روسیه، از کلمه بازدارندگی استفاده میکردند. روسها هم اغلب در چارچوب شورای ناتو- روسیه به نشستهایی از این دست میآمدند. پیش از این نشست، ناتو موافقت کرد که عرصه سایبر را به عنوان حوزه تخاصم جدید در کنار حوزههای زمینی، هوایی، دریایی و هوافضا قرار دهد. مقامات میگویند هدف از این اقدام هشدار به روسیه درباره استفاده از روشهای مختلف اختلال افکندن از جمله حملات سایبری در دهه گذشته به استونی، گرجستان و اخیرا شبکه برق اوکراین بوده است.
شاید روشنترین نشانه بحث بر سر باز داشتن روسیه یا کاستن از تحریکهای بالقوه به سلاحهای هستهای مربوط میشود که زمانی شالوده توانایی ناتو برای مهار کردن روسیه بود. در خلال چند سال اول دولت اوباما، در داخل ناتو این بحث جریان داشت که آیا بی-۶۱ را از اروپا بیرون ببرند یا خیر. این یک سلاح هستهای است که در اروپا ذخیره شده و قابلیت حمل توسط تعداد زیادی از هواپیماهای ناتو را دارد. اما حالا کارشناسان میگویند کسانی که خواستار خروج این سلاح بودند، ساکتتر شدهاند. افزون بر این، در نشریه ناتو ریویو اخیرا مقالهای نوشته شد که در آن پیشنهاد شده بود سلاحهای هستهای بار دیگر به کانون طرحهای دفاعی این ائتلاف منتقل شود. بعید است آلمانیها به خصوص از این راهبرد استقبال کنند. اما دولت اوباما در پی تقویت و حفظ برخی انواع سلاحهای هستهای حتی در حالی است که وعده داده از شمار آنها بکاهد.
هفته گذشته خانم مرکل در مجلس آلمان پیام همیشگی حمایت از بازدارندگی توسط کشورهای ناتو و پیگیری گفتگو با مسکو را تکرار کرد. وی گفت آن دسته از اعضای ناتو که از بلوک سابق شوروی هستند، به شدت از اقدامات اخیر روسیه در کریمه و شرق اوکراین و مرزهای غربی روسیه نگران هستند. اما وی افزود بازدارندگی استوار و گفتگو به شکل لاینفکی به هم ارتباط دارند. در خلال دو سال گذشته، آلمان نقش فعالتری از نظر دیپلماتیک و نظامی در جهان ایفا کرده است. برلین اخیرا بودهجه نظامی را به ۴۱ میلیارد دلار در سال جاری افزایش داد، اما این رقم همچنان خیلی کمتر از هدفی است که در نشست گذشته سران ناتو در ویلز تعیین شد.
اوباما پس از دیدار با رهبران اتحادیه اروپا در جریان نشست صبح اجلاس ناتو کوشید آثار ناشی از خروج انگلیس را اندک جلوه دهد. وی اذعان کرد رای مردم انگلیس برای خروج از اتحادیه اروپا سبب شده است تا برخی بگویند کل بنای امنیت و رفاه اروپا فرو میپاشد. وی افزود این گزافهگویی نابجاست.
