کارخانه ها تعطیل می شوند اگر دولت کوچک نشود
تصویری از قدیمیترین صنعتگران
انجمن مدیران صنایع یکی از نیرومندترین و قدیمیترین تشکلهای صنعتی ایران به حساب میآید و از نظر سطح ارایه بحثهای کارشناسانه در میان نهادهای دیگر جایگاه ویژهای دارد. در این انجمن باسابقه که حالا نزدیک به ۴ دهه فعالیت در کارنامهاش دارد جمعی از مدیران باسابقه و اصیل صنعتی حاضرند و به طور مرتب نشستهای اعضای هیات مدیره برگزار و بحثهای کارشناسانه صورت میپذیرد.
عصر یک روز زمستانی در ساعت ۴ بعدازظهر اعضای هیات مدیره یکی پس از دیگری میآیند و سر جای خود مینشینند. پس از احوالپرسیهای معمول مهندس محسن خلیلی، رییس هیات مدیره این نهاد کارفرمایی از همکارانش میخواهد اگر خبری هست که برای دیگران تازه است مطرح شود. خبرهای عرضه شده از طرف اعضای هیات مدیره برخی ناراحتکننده و برخی خرسندکنندهاند اما در مجموع خبرهایی که نشاندهنده شرایط سخت است بر خبرهای بهبودی اوضاع غلبه دارد.
پس از آن مطابق عرف و سنت انجمن مدیران صنایع که در هر نشست مطابق با مسایل روز کارشناسانی بیرون از مجموعه برای توضیح و بحث میآیند از کارشناس ارشد بودجه دعوت شده است که کلیات و رویکرد بودجه ۱۳۹۶ را کالبدشکافی میکند. کارشناس بودجه با توجه به اعداد و ارقام موجود در بخشهای گوناگون نتیجهگیری خود را در چند بند ارایه میکند. او نتیجه میگیرد که دولت یازدهم نیز برخلاف انتظار نتوانست حجم و بزرگی شرکتهای دولتی را به سمت تعادل پیش ببرد و ارقام جداول نشان میدهد که بودجه ۱۳۹۶ تحت تاثیر بودجه شرکتهای دولتی است.
بحث داغ میشود
محمدرضا ستوده، دبیرکل انجمن مدیران که سابقه طولانی در بودجهریزی در سازمان برنامه و بودجه دارد، از کارشناس بودجه تشکر میکند و تاکید میکند حجم بزرگ بودجه اختصاص یافته به شرکتهای دولتی با توجه به اینکه مطابق ارقام ارایه شده سود زیادی ندارند، نشاندهنده بهرهوری پایین از هزاران میلیارد تومان سرمایه تاریخی ایران است.
محمدرضا جابرانصاری، نایبرییس انجمن مدیران صنایع و از صنعتگران قدیمی که حضور ذهن مناسبی در جمعبندی مطالب نشان میدهد از اینکه دولت یازدهم نیز برخلاف انتظار کاری از پیش نبرد، گلایه میکند و معتقد است که با این بدنه سنگین نمیتوان انتظار داشت به شعار دولت چابک برسیم. دولت چابک اکنون بیش از دو دهه است در سایر کشورها تجربه شده و ایران نیز برای عبور از توسعهنایافتگی چارهای جز این ندارد.
سید حسین سلیمی که یکی از کادرهای ورزیده مالی و صنعتی انجمن است وریاست هیات مدیره انجمن سرمایهگذاری خارجی برعهده اوست نیز میگوید یکی از دلایل اینکه اقبال شرکتهای خارجی برای ورود به ایران افزایش نمییابد، علاوه بر سایر عوامل همین انحصارهای دولتی است. شرکتهای دولتی راه را بر ورود شرکتهای دیگر به لحاظ کارکردی ناصاف میکنند.
سایر اعضای هیات مدیره انجمن نیز در این باره دیدگاههای خود را ارایه کردند. جمعبندی این بود که باید دولت را متوجه کرد نمیتواند شعار حمایت از بخش خصوصی همچنین بزرگتر شدن شرکتهای دولتی را همراه هم بیان و اجرا کند.
دولت کوچک شود یا کارخانهها تعطیل شوند
محسن خلیلی، این روزها بردبارتر و البته ساکتتر از سالهای پیش سخنان دوستان، صنعتگران و همکارانش را در باره دشواریهای کسب و کار در ایران میشنود و حرفهایش را بر پایه نگاه و تحلیل ارایه شده از سوی آنها با خوشرویی بیان میکند.
این صنعتگر قدیمی ایران در هفتههای اخیر در جمع تشکلی که خود بنیانگذار آنها بوده است با این مساله مواجه شده که سکوت بخش خصوصی در برابر دولت یازدهم و مماشات با سیاستهای متناقض اقتصادی دولت را باید کنار گذاشت و بیملاحظه انتقادها را بیان کرد. رییس انجمن مدیران صنایع اما در پاسخ به این خواستههای یارانش آنها را به بردباری و مداراجویی فراخواند، و یادآور میشود نباید با پیوستن به صف منتقدان سیاسی دولت شرایط تضعیف دولت یازدهم فراهم شود.
مهندس خلیلی تاکید دارد رویکرد دولت یازدهم در مواجهه با اقتصاد، با دنیا، با بخش خصوصی و با شهروندان با رویکرد دولتهای قبلی تفاوت ماهیتی دارد و باید در مسیر تقویت چنین دولتی کوشش کرد.
اما همکاران محسن خلیلی یادآور میشوند سکوت آنها در برابر دولت به معنای تایید همه رفتارهای دولتمردان به ویژه در مدیریتهای میانی و بدنه دولت به حساب میآید و این بدنه نمیتواند و در ۵/۳ سال سپری شده نخواسته است برخی اصلاحات که نیاز به مسایل سیاسی ندارد را حل کند. به طور مثال این گروه به رفتار سازمان امور مالیاتی انتقاد دارند که با دانستن شرایط مالی صنعتگران و اینکه رکود بر کسب و کار آنها سایه انداخته است، باز هم میخواهد مالیات بیشتری از شناخته شدهها بگیرد.
در میان صحبتهایی که روز دوشنبه ۱۳ دی ماه در هیات مدیره انجمن مدیران صنایع انجام شد اما سخنان نصرالله محمدحسینفلاح با آقای خلیلی بسیار جذاب بود. فلاح یکی از صنعتگران قدیمی ایران است که به دلیل حضور موثر در نهادهای پژوهشی – مدیریتی و همچنین حضور کارآمد در اداره بنگاههای صنعتی و تشکلهای کارفرمایی داوریهایش کارشناسانه و برپایه دانش و تجربه انجام میشود.
حرف آقای فلاح این بود که باید حرفها را زد و دولت را نسبت به شرایط نامساعد صنعت آگاه کرد و از رییس انجمن مدیران صنایع درخواست داشت احتیاط بیش از اندازه درباره دولت را کنار بگذاریم. به نظر این مدیر ارشد صنعتی شاید راس دولت به دلیل درگیریهای
سطح بالای سیاسی از تنگناها خبر ندارد. به نظر فلاح دولت باید از زبان صنعتگران از نزدیک بشنود که دردوران رکود صنعتی دولتها فشار مالیاتی برآنها را کاهش میدهند نه اینکه افزایش دهند. آقای فلاح و برخی از اعضای هیات مدیره ضمن اینکه تضعیف دولت یازدهم را روا نمیدانستند اما این را با یادآوری برخی نکات به دولت را مغایر نمیدیدند.
آقای خلیلی اما تاکید داشت نباید دولت را تضعیف کرد و تصریح میکرد دولت کاری از دستش برنمیآید و نمیتواند بدون اتکا به درآمدها حتی حقوق و دستمزد کارمندانش را بدهد.
آقای فلاح اما حرف اساسی زد و گفت: دولت چرا برخی سازمانهای اضافی را تعطیل نمیکند. چرا برخی از بنگاهها را همچنان نگه میدارد، چرا خصوصیسازی کمرونق شده است و تاکید داشت دولت باید کوچک شود.
مهندس خلیلی اما یادآور شد که کوچک کردن بدنه دولت بار سیاسی و اجتماعی دارد و نمیتوانیم در شرایط حاضر از دولت بخواهیم که این کار را کند. فلاح اما در جواب به نکته جالبی اشاره کرد: یا من و امثال من که مدیر کارخانه هستیم باید نیروهایمان را اخراج کنیم یا دولت باید از نیروهایش بکاهد. چرا کارخانهها را آنقدر تحت فشار قرار میدهند که آنها ناگزیر میشوند تعطیل کنند یا از شمار کارگران کم کنند. من به کارگران چه بگویم. آیا مسوول بیکاری آنها ما هستیم یا دولت که نمیخواهد خود را کوچک کند.
در این میان اما بحث به جایی رسید که محسن خلیلی یادآور شد ما صنعتگران از تحلیل سیاسی بیبهره هستیم و از مسایل و مشکلات اجتماعی شناخت نداریم و باید دنبال این باشیم که جامعه را بشناسیم. صحبت آخر محسن خلیلی اما این بود که به هر حال رفتار و گفتار ما صنعتگران باید بهگونهای باشد که به نفع تقویت دولت باشد. بیان نارساییها در قالب گزارشهای کارشناسانه به مدیران دولت همانطور که سه دهه است انجام میدهیم و راهکار نیز همراه بیان نارساییهاست، ادامه خواهد یافت.
محمدرضا جابرانصاری نایبرییس انجمن مدیران صنایع نیز معتقد است نمیتوان دست روی دست گذاشت و به دولت هشدار کارشناسی نداد. وقتی هشدار و تذکر کارشناسی داده شود و با توجه به روش و منش انجمن مدیران صنایع که کارنامه روشنی دارد، از دل گلایههای ما تضعیف دولت نتیجهگیری نمیشود. انجمن مدیران صنایع هرگز به ویژه قصد ندارد دولت فعلی را در شرایط سخت قرار دهد اما به نظرم میرسد سکوت مطلق نیز علامت خوبی نیست. باید به دولت از جاهای گوناگون و به مدیران مختلف پیام بدهیم که شرایط را به سوی بهبود پیش ببرد.
اگر دولت کوچک نشود و اگر همین طور بر ابعاد کارکنان دولت افزوده شود خرج آنها از مالیاتهای سخت بر کارخانهها باید تامین شود و در شرایط رکود در بازار داخل راهی جز تعدیل نیروی کار به عنوان یک راهحل برای کاهش هزینهها نیست و ما این را نمیخواهیم.
سایر اعضای انجمن نیز دیدگاهی شبیه به این را داشتند. سلیمی نیز با اشاره به اینکه الان در نهادهای بالاتر ما مثل اتاق بازرگانی ایران واتاق تهران نیز این بحثها در جریان است. در جریان سخنرانی رییس اتاق تهرن در حضور معاون اجرایی رییسجمهور انتقادهای شدیدی از دولت شد. البته انجمن مدیران صنایع به دلیل سابقه نیکی که از ارایه مسایل به طور کارشناسی دارد به صورت ملایم باید برخی نکات را یادآور شود.
