آمریکا میتواند بسیاری از تحریمهای یک جانبهاش علیه ایران را به دیگر کشورها تسری دهد.
دردسر ترامپ جدی است ،ساده انگار نباشیم
ساعت 24-یکی از بدترین رخدادهای دوره ریاست محمود احمدی نژاد بر نهاد دولت همراهی نهادهای قدرتمند کشور با او در مسیرحذف اصلاح طلبان و نادیده گرفتن تهدیدهای تحریمهای اقتصادی آمریکا بود.
r />
احمدی نژاد با ناکاربلدی و برای ندیدن آثار تحریم از سوی مدیران ارشد و مردم آنها را بی اثر نشان می داد و با سخنانی عجیب که هرچه می توانید قطعنامه صادرکنید و با بیان نادرست از بی اثر بودن تحریمها ایران را به مسیر اشتباهی کشاند. در حالی که وی و حامیانش به مردم می گفتند تحریم ها اقتصاد ایران راقوی ترمی کند اما دردوسال 1391 و 1392 شاخص های کلان اقتصاد سقوط را آدرس می دادند. قدرت خرید مردم به دلیل نرخ شتابان تورم 20 درصد کاهش یافت و رشد اقتصادی 6درصد منفی شد و راههای تنفس اقتصاد ایران با دنیا تنگ و تاریک شد. نتیجه این وضع ناگزیری ایران برای گفت و گو باجهان وسازگارشدن در پرونده هسته ای بود. درحالی که برجام به مثابه نقطه عطف درخشان دیپلماسی می توانست اقتصاد ایران را از بن بست در مناسبات باجهان خارج سازد حالا دوباره در شرایط سال 1390 قرار داریم. موسسه تدبیر اقتصاد که یک نهاد پژوهشی مهم درباره مطالعات امنیت اقتصادی ایران است در تازه ترین شماره ماهنامه امنیت اقتصادی تحلیلی از پیامدهای احتمالی دور جدید اعمال تحریم اقتصادی آمریکا علیه اقتصاد ایران دارد . در این تحلیل به مقامهای ایرانی یادآوری شده است که آمریکا توانایی دارد تحریم های خود را جهانی کند. کوتاه شده این تحلیل را می خوانید:
شواهد حاکی از آن است که نهتنها دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تمام تلاش خود را برای مقابله با برجام به کار گرفته، بلکه کنگره آمریکا که اکثریت آن را جمهوریخواهان تشکیل میدهند، همراستا با دولت آمریکا به روشهای مختلف، درصدد تصویب قوانینی برای سنگاندازی در مسیر اجرای برجام و اعمال تحریمهای گوناگون به بهانههای واهی علیه کشورمان هستند. از جمله این قوانین «قانون مقابله با اقدامهای بیثباتکننده ایران ۲۰۱۷» موسوم به طرح اس-722 است که بهواسطه آن تحریمهای تازهای علیه ایران به بهانه آزمایش موشکهای بالستیک یا ادعای نقض حقوق بشر در کشورمان وضع خواهد شد که جدای از محتوای برجام و تحریمهای غیرهستهای هستند و تهیهکنندگان آن بر این موضوع تأکید بسیاری دارند که تحریمهای اعمال شده جدید، ناقض برجام نیستند.
میزان اثرگذاری تحریمهای مطرح شده در طرح اس-722 به این موضوع بستگی دارد که آیا آمریکا میتواند مانند گذشته اجماع جهانی علیه کشورمان ایجاد کند یا خیر. در دورههای گذشته هرچند تحریمهای آمریکا علیه ایران حاکم بود، اما از اجماع جهانی بر ضد ایران خبری نبود و تحریمها زمانی بر اقتصاد ایران اثرگذار شدند که آمریکا توانست همکاری دیگر کشورها را برای تحت فشار قرار دادن کشورمان به دست آورد. هرچند باید به این نکته نیز توجه داشت که آمریکا در تحریمهای اس 722، شاید در عمل نتواند مانند گذشته، دیگر کشورها بهخصوص اتحادیه اروپا را با خود همراه کند تا تحریمهای همهجانبهای را همگام و همسو با سیاستهای آمریکا در پیش بگیرند، اما میتواند وزارت خزانهداری را به اِعمال فرامرزی این تحریمها هدایت و شرکتهای اروپایی یا آسیایی در حال داد و ستد با ایران را از دسترسی به نظام مالی آمریکا محروم کند.
با توجه به ارتباطات وسیع سیاسی و تجاری آمریکا با کشورهای مختلف جهان، این کشور میتواند بسیاری از تحریمهای یک جانبهاش علیه ایران را عملاً به دیگر کشورها تسری دهد. این موضوع میتواند تبعات بالایی برای اقتصاد کشورمان داشته باشد، زیرا ریسک سرمایهگذاری در ایران را برای فعالان اقتصادی خارجی افزایش میدهد و مانع از حضور شرکتهای خارجی در اقتصاد ایران میشود. در این بین باید به این نکته نیز توجه داشت که برخی کشورهای اروپایی نسبت به تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه روسیه واکنشهای تندی نشان دادهاند. بخش پایانی طرح اس-722 مربوط به تحریمهای آمریکا علیه روسیه است که همزمان با تحریمهای علیه ایران به تصویب مجلس سنا رسید. از جمله این واکنشها، واکنش آلمان و اتریش به اثرات منفی این تحریمها بر اقتصاد این کشورهاست. چنین واکنشهایی از سوی کشورهای اروپایی میتواند امیدبخش باشد. زیرا بعد از توافق هستهای بسیاری از کشورهای اروپایی از جمله آلمان تمایل بالایی برای حضور در اقتصاد ایران داشته و حتی در برخی از بخشهای اقتصادی نیز حضور یافتهاند و اگر مانند سالهای گذشته منافع آنها به دلیل تحریمها با خطر مواجه شود، میتواند به واکنش این کشورها در مقابل آمریکا منجر شود.
با توجه به موارد یادشدهبرای اینکه در شرایط سخت تری قرار نگیریم راهکارهای زیر پیشنهاد میشود:
* آمادگی برای مقابله با افزایش فشارها.
* پیگیری جدی در اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی جهت خنثی نمودن اثرات تحریمهای احتمالی آتی یا کاهش اثر آنها
حفظ انسجام داخلی و وحدت ملی.
* تلاش دیپلماتیک برای اثبات دفاعی بودن برنامه موشکی ایران.
* دیپلماسی فعال اقتصادی با کشورهای اروپایی، چین و روسیه.
* ایجاد سازمان دیپلماسی اقتصادی در وزارت امور خارجه
شواهد حاکی از آن است که نهتنها دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تمام تلاش خود را برای مقابله با برجام به کار گرفته، بلکه کنگره آمریکا که اکثریت آن را جمهوریخواهان تشکیل میدهند، همراستا با دولت آمریکا به روشهای مختلف، درصدد تصویب قوانینی برای سنگاندازی در مسیر اجرای برجام و اعمال تحریمهای گوناگون به بهانههای واهی علیه کشورمان هستند. از جمله این قوانین «قانون مقابله با اقدامهای بیثباتکننده ایران ۲۰۱۷» موسوم به طرح اس-722 است که بهواسطه آن تحریمهای تازهای علیه ایران به بهانه آزمایش موشکهای بالستیک یا ادعای نقض حقوق بشر در کشورمان وضع خواهد شد که جدای از محتوای برجام و تحریمهای غیرهستهای هستند و تهیهکنندگان آن بر این موضوع تأکید بسیاری دارند که تحریمهای اعمال شده جدید، ناقض برجام نیستند.
میزان اثرگذاری تحریمهای مطرح شده در طرح اس-722 به این موضوع بستگی دارد که آیا آمریکا میتواند مانند گذشته اجماع جهانی علیه کشورمان ایجاد کند یا خیر. در دورههای گذشته هرچند تحریمهای آمریکا علیه ایران حاکم بود، اما از اجماع جهانی بر ضد ایران خبری نبود و تحریمها زمانی بر اقتصاد ایران اثرگذار شدند که آمریکا توانست همکاری دیگر کشورها را برای تحت فشار قرار دادن کشورمان به دست آورد. هرچند باید به این نکته نیز توجه داشت که آمریکا در تحریمهای اس 722، شاید در عمل نتواند مانند گذشته، دیگر کشورها بهخصوص اتحادیه اروپا را با خود همراه کند تا تحریمهای همهجانبهای را همگام و همسو با سیاستهای آمریکا در پیش بگیرند، اما میتواند وزارت خزانهداری را به اِعمال فرامرزی این تحریمها هدایت و شرکتهای اروپایی یا آسیایی در حال داد و ستد با ایران را از دسترسی به نظام مالی آمریکا محروم کند.
با توجه به ارتباطات وسیع سیاسی و تجاری آمریکا با کشورهای مختلف جهان، این کشور میتواند بسیاری از تحریمهای یک جانبهاش علیه ایران را عملاً به دیگر کشورها تسری دهد. این موضوع میتواند تبعات بالایی برای اقتصاد کشورمان داشته باشد، زیرا ریسک سرمایهگذاری در ایران را برای فعالان اقتصادی خارجی افزایش میدهد و مانع از حضور شرکتهای خارجی در اقتصاد ایران میشود. در این بین باید به این نکته نیز توجه داشت که برخی کشورهای اروپایی نسبت به تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه روسیه واکنشهای تندی نشان دادهاند. بخش پایانی طرح اس-722 مربوط به تحریمهای آمریکا علیه روسیه است که همزمان با تحریمهای علیه ایران به تصویب مجلس سنا رسید. از جمله این واکنشها، واکنش آلمان و اتریش به اثرات منفی این تحریمها بر اقتصاد این کشورهاست. چنین واکنشهایی از سوی کشورهای اروپایی میتواند امیدبخش باشد. زیرا بعد از توافق هستهای بسیاری از کشورهای اروپایی از جمله آلمان تمایل بالایی برای حضور در اقتصاد ایران داشته و حتی در برخی از بخشهای اقتصادی نیز حضور یافتهاند و اگر مانند سالهای گذشته منافع آنها به دلیل تحریمها با خطر مواجه شود، میتواند به واکنش این کشورها در مقابل آمریکا منجر شود.
با توجه به موارد یادشدهبرای اینکه در شرایط سخت تری قرار نگیریم راهکارهای زیر پیشنهاد میشود:
* آمادگی برای مقابله با افزایش فشارها.
* پیگیری جدی در اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی جهت خنثی نمودن اثرات تحریمهای احتمالی آتی یا کاهش اثر آنها
حفظ انسجام داخلی و وحدت ملی.
* تلاش دیپلماتیک برای اثبات دفاعی بودن برنامه موشکی ایران.
* دیپلماسی فعال اقتصادی با کشورهای اروپایی، چین و روسیه.
* ایجاد سازمان دیپلماسی اقتصادی در وزارت امور خارجه
