نگاهی به 5قلم کالای اصلی صادرات کشاورزی نشان می دهد
صادرات کشاورزی ؛خانه ای برروی آب
ساعت24-بناکردن خانه برروی آب تمثیلی بر سست عنصر بودن آن بناست و هشداری به آ دمی و جامعه های انسانی که برروی آب خانه نسازید. شتید در ایران شمار انگشت شماری بودند که افق دید بازی داشته و به تولید و صادرات کالاهای کشاورزی آب بر انتقادداشتند اما این روزها و با آشکار شدن تنگنای تامین آب حتی برای زراعت در اندازه خودکفایی توسعه صادرات محصولات زراعی – جالیزی و باغی که تولید آنها مستلزم استفاده فراوان از منابع آب است در دستور کارنیست و از آن اجتناب می شود. در حالی که کاهش صادرات محصولات کشاورزی در 4ماه نخست امسال خبر مهم این روزهاست موسسه تدبیر اقتصاد نسکه یک موسسه تحقیقهتی اسست و از زاویه امنیت اقتصادی به موضوع نگاه می کند در تازه ترین گزارش خود توصی های کارشناسی در باره صادرات محصولات کشاورزی دارد. چکیده این گزارش را می خوانید:
style="text-align:justify">
تنوع نیازهای انسان و منابع غذایی در جهان به اندازهای بوده که مبادله کالاها و خدمات کشاورزی را اجتنابناپذیر ساخته است. ازاینرو، واردات و صادرات کالاها باید مبتنی بر نیازهای جامعه و در راستای توسعه بخش کشاورزی باشد. با وجود قرار گرفتن بیشتر مناطق کشور در نواحی خشک و نیمهخشک، توجه به تجارت آب مجازی اهمیت ویژهای مییابد. براساس اهمیت این موضوع، صادرات محصولات آببر با ارزآوری پایین و ارزش غذایی کم توجیه اقتصادی خود را از دست میدهد و در مقابل، واردات محصولات با ویژگیهای یادشده، توجیه پیدا میکند. همچنین توجه به صادرات محصولات کشاورزی با مزیت بالا و وابسته کردن غذایی کشورهای دیگر، یکی از مناسبترین راههای عبور از مشکلات اقتصادی بوده و براساس این، توسعه صادرات عامل مهمی برای توسعه اقتصادی است، زیرا دستیابی به بازارهای خارجی امکان استفاده از ظرفیت کامل و تولید در مقیاس اقتصادی را فراهم میکند و در نتیجه، کاهش هزینههای تولید و تأمین منافع تولیدکننده داخلی را به همراه دارد.
تحلیل مسأله
وضعیت تجارت خارجی بخش کشاورزی نشان از روند نزولی واردات از سال 1393 و افزایش صادرات آن از سال 1394 دارد. همچنین نسبت صادرات به واردات محصولات کشاورزی از سال 1391 تاکنون از روند صعودی برخوردار بوده است. هندوانه، سیبزمینی، پیاز و موسیر، گوجهفرنگی و سیب از سال 1393 تا سال 1395 به لحاظ وزنی جزء پنج قلم عمده صادراتی محصولات کشاورزی هستند که ویژگی همه آنها آببر بودن با ارزآوری کم (غیر از سیب) است. البته برخی از کالاهای صادراتی یادشده (مانند سیبزمینی و گوجهفرنگی)، در صورت ایجاد ارزشافزوده، از ارزآوری بالایی برخوردار هستند. از سوی دیگر، مهمترین ویژگی پنج قلم عمده محصولات وارداتی بخش کشاورزی، این است که نهاده اولیه در بخش دامی هستند. نبود. کشت مناسب موجب بیبرنامگی در صادرات و واردات محصولات کشاورزی شده که این موضوع، پایین بودن شاخص خودکفایی را در برخی محصولات مانند ذرت، روغن و... در پی داشته که برخلاف سیاستهای اقتصاد مقاومتی است.
تنوع نیازهای انسان و منابع غذایی در جهان به اندازهای بوده که مبادله کالاها و خدمات کشاورزی را اجتنابناپذیر ساخته است. ازاینرو، واردات و صادرات کالاها باید مبتنی بر نیازهای جامعه و در راستای توسعه بخش کشاورزی باشد. با وجود قرار گرفتن بیشتر مناطق کشور در نواحی خشک و نیمهخشک، توجه به تجارت آب مجازی اهمیت ویژهای مییابد. براساس اهمیت این موضوع، صادرات محصولات آببر با ارزآوری پایین و ارزش غذایی کم توجیه اقتصادی خود را از دست میدهد و در مقابل، واردات محصولات با ویژگیهای یادشده، توجیه پیدا میکند. همچنین توجه به صادرات محصولات کشاورزی با مزیت بالا و وابسته کردن غذایی کشورهای دیگر، یکی از مناسبترین راههای عبور از مشکلات اقتصادی بوده و براساس این، توسعه صادرات عامل مهمی برای توسعه اقتصادی است، زیرا دستیابی به بازارهای خارجی امکان استفاده از ظرفیت کامل و تولید در مقیاس اقتصادی را فراهم میکند و در نتیجه، کاهش هزینههای تولید و تأمین منافع تولیدکننده داخلی را به همراه دارد.
تحلیل مسأله
وضعیت تجارت خارجی بخش کشاورزی نشان از روند نزولی واردات از سال 1393 و افزایش صادرات آن از سال 1394 دارد. همچنین نسبت صادرات به واردات محصولات کشاورزی از سال 1391 تاکنون از روند صعودی برخوردار بوده است. هندوانه، سیبزمینی، پیاز و موسیر، گوجهفرنگی و سیب از سال 1393 تا سال 1395 به لحاظ وزنی جزء پنج قلم عمده صادراتی محصولات کشاورزی هستند که ویژگی همه آنها آببر بودن با ارزآوری کم (غیر از سیب) است. البته برخی از کالاهای صادراتی یادشده (مانند سیبزمینی و گوجهفرنگی)، در صورت ایجاد ارزشافزوده، از ارزآوری بالایی برخوردار هستند. از سوی دیگر، مهمترین ویژگی پنج قلم عمده محصولات وارداتی بخش کشاورزی، این است که نهاده اولیه در بخش دامی هستند. نبود. کشت مناسب موجب بیبرنامگی در صادرات و واردات محصولات کشاورزی شده که این موضوع، پایین بودن شاخص خودکفایی را در برخی محصولات مانند ذرت، روغن و... در پی داشته که برخلاف سیاستهای اقتصاد مقاومتی است.
راهکارهای پیشنهادی
برای بهبود روند صادرات و واردات در راستای تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی، توجه به موارد زیر ضروری است:
- کاهش وابستگی به مواد اولیه
- برنامهریزی در صادرات
- تدوین الگوی مناسب کشت
- برنامهریزی براساس اهداف اقتصاد مقاومتی
- توجه ویژه به بستهبندی محصولات
- فرآوری بهینه محصولات براساس استانداردهای کشورهای واردکننده (روسیه، حوزه CIS، قطر و...)