گفتگو با قشقاوی درباره رتبه پاسپورت ایرانی
ساعت24 -«در عرف دنیا لغو روادید، تسهیلات صدور روادید (صدور ویزای فرودگاهی یا مدتدار و چند بار ورود) از معیارهای ارزشگذاری گذرنامه است. هر چند بررسیها و ارزشگذاریهای موسسات خارجی را نمیتوانیم ملاک تعیین ارزش گذرنامه ایرانی قرار دهیم، اما حتی اگر به نتایج این پژوهشها هم استناد کنیم، مشاهده میکنیم که ارزش و اعتبار گذرنامه ایرانی در سالهای اخیر افزایش داشته است.»
div>روزنامه اعتماد: «در عرف دنیا لغو روادید، تسهیلات صدور روادید (صدور ویزای فرودگاهی یا مدتدار و چند بار ورود) از معیارهای ارزشگذاری گذرنامه است. هر چند بررسیها و ارزشگذاریهای موسسات خارجی را نمیتوانیم ملاک تعیین ارزش گذرنامه ایرانی قرار دهیم، اما حتی اگر به نتایج این پژوهشها هم استناد کنیم، مشاهده میکنیم که ارزش و اعتبار گذرنامه ایرانی در سالهای اخیر افزایش داشته است.»
این جملات را حسن قشقاوی، معاون کنسولی، امور مجلس وزارت امور خارجه در گفت و گو با «اعتماد» می گوید و اضافه میکند: « در یک سال اخیر شاهد لغو روادید کشورهایی مثل گرجستان و صربستان بودهایم و در عین حال ٧٦ کشور دنیا با ایران لغو ویزای سیاسی و خدمت کردهاند؛ به این معنا که مقامات و مستخدمین دولت بدون اخذ ویزا میتوانند به این ٧٦ کشور سفر کنند.
در حال حاضر با بعضی کشورهای اروپایی در حال مذاکره هستیم که لغو ویزا داشته باشیم. معیار دیگری که برای ارزشگذاری گذرنامه در دنیا مورد بررسی قرار میگیرد، افزایش صدور ویزا برای اتباع یک کشور برای کشورهای دیگر به خصوص کشورهای غربی است و این میزان در مورد شهروندان ایرانی در حال حاضر ٦ برابر شده است. میزان صدور ویزا برای اتباع ایرانی طبق آمار دقیق ما نسبت به سالهای قبل ٥ برابر شده است.»
«اعتبار را به پاسپورت ایرانی بر میگردانم» این جمله یکی از وعدههای حسن روحانی در سال ٩٢ بود. وعدهای که در آن سال و با شرایطی که مسافران ایرانی در کشورهای دیگر داشتند، نقطه امیدی محسوب میشد برای ایرانیانی که نه تنها پاسپورتشان جزو بیاعتبارترین پاسپورتهای دنیا بود که هنگام ورود به کشورهای دیگر با برخوردهایی تحقیرآمیز نیز روبهرو بودند. اما حالا چهار سال پس از این وعده، پاسپورت ایرانی چه جایگاهی دارد؟ در سال ٢٠١٢ پاسپورت ایرانی همرده با پاسپورت افغانستانی در میان ١٠٠ کشور دنیا، در رده ٩٦ قرار داشت.
در ردهبندی جدید که توسط شرکت مشاوره جهانی «آرتون کاپیتال» منتشر شده، ایران در رده ٨٩ قرار گرفته است و شهروندان ایرانی میتوانند بدون اخذ روادید به ٣٦ کشور دنیا سفر کنند. معیار آرتون کاپیتال برای این ردهبندی تعداد کشورهایی است که دارندگان یک پاسپورت میتوانند بدون روادید به آن سفر کنند. بر همین اساس در این گزارش پاسپورت سنگاپوری بیشترین و پاسپورت افغانستانی کمترین اعتبار را دارد. شهروندان سنگاپوری میتوانند بدون روادید به ١٥٩ کشور دنیا سفر کنند و دارندگان پاسپورت افغانستانی تنها امکان سفر بدون روادید به ٢٢ کشور دنیا را دارند. اما دو نکته مهم در این گزارش وجود دارد، رتبه ایران از ٩٦ دنیا به رتبه ٨٩ ارتقا و رتبه امریکا از سوم به ششم تنزل پیدا کرده است.
سیاستهای ترامپ باعث شده بعضی کشورها از جمله ترکیه، شهروندان امریکایی را از فهرست مشمولان لغو روادید خارج کنند و دلیل ارتقای رتبه ایران نیز این است که در طول چهار سال گذشته تعداد کشورهایی که پاسپورت ایرانی را بدون روادید از شهروندان میپذیرند، افزایش داشته است.
ایرانیها در سال ٩٠ تنها مجاز به سفر بدون روادید به ١٤ کشور بودند و امروز میتوانند به ٣٦ کشور دنیا بدون اخذ روادید سفر کنند. هر چند کشورهایی که با ایران قرارداد لغو روادید را امضا کردهاند (صربستان، کامبوج، کیپ ورد، کومور، جیبوتی، گینه بیسائو، گویان، لائوس، موریتانی، موزامبیک، سومالی و تانزانیا و...) کشورهایی نیستند که ایرانیها تمایل به سفر به آنها و بالعکس شهروندان آن کشورها امکان سفر به ایران را داشته باشند، اما اعتبار گذرنامه یکی از عوامل مهم در عرصه دیپلماتیک است و در عین حال یکی از مواردی که متولیان امر گردشگری بر آن تاکید دارند.
چرا که لغو روادید و همچنین تسهیلات ویژه برای صدور روادید در انتخاب یک کشور به عنوان مقصد سفر توسط گردشگران تاثیر چشمگیری دارد. محمد محب خدایی، معاون گردشگری کشور نیز در خصوص برنامههایی که سازمان میراث فرهنگی برای افزایش تعداد کشورهایی که با ایران قرارداد لغو روادید امضا کردهاند هم میگوید: «با همکاری وزارت امور خارجه اقداماتی را در برنامه داریم، اما این کار نیاز به رایزنی و برنامهریزی دارد و کاری نیست که قابل پیش بینی باشد و بخواهیم بگوییم در آینده با چند کشور لغو روادید خواهیم داشت.»
قشقاوی نیز در این رابطه میگوید:«مقایسه ایران با کشورهایی مثل فنلاند و سوئد هم قیاس درستی نیست. باید توجه داشته باشیم که ایران در چه منطقه جغرافیایی قرار گرفته است. ما در ایران حدود ٣ میلیون اتباع خارجی در کشورمان داریم. وضعیت خاورمیانه و شرایط امنیتی کشورهای همسایه ما مشخص است. به همین دلیل شرایط ایران در چنین جغرافیایی قابل مقایسه با کشورهای اروپایی (که تشنج موجود در کشورهای همسایه ما را ندارند) نیست. تمام این موارد روی تسهیلات صدور ویزا برای اتباع ایرانی تاثیر دارد. تا زمانی که داعش و القاعده و جریانهای تروریستی در اطراف ما فعال هستند، چطور انتظار میرود که ما ایران را از لحاظ رتبه ارزش گذرنامه با کشورهای اسکاندیناوی مقایسه کنیم. بسیاری از این ارزیابیها غیر واقعبینانه است و جنبه سیاسی دارد. »
در حال حاضر یکی از مهمترین تسهیلاتی که در این زمینه با همکاری وزارت امور خارجه و سازمان میراث فرهنگی برای گردشگران در نظر گرفته صدور روادید فرودگاهی است.
مهر ماه ٩٤ بود که هیات وزیران صدور روادید فرودگاهی ٣٠ روزه را با قابلیت تمدید ١٥ روز اضافی، تصویب کرد. در حال حاضر اتباع ۱۸۰ کشور دنیا در ۱۰ فرودگاه بینالمللی تهران، مشهد، کیش، شیراز، اصفهان، بندرعباس، تبریز، لار و کرمان و همینطور مرز دریایی بندر شهید رجایی میتوانند با مراجعه به دفاتر گذرنامه و روادید وزارت خارجه مستقر در فرودگاه روادید گردشگری دریافت کنند.
البته اتباع کشورهای سومالی، امریکا، انگلیس، کانادا، بنگلادش، اردن، عراق، افغانستان و پاکستان امکان دریافت روادید فرودگاهی را ندارند و باید از طریق سفارتخانههای ایران درخواست روادید کنند و روال معمول را برای اخذ روادید طی کنند.
البته در کنار تمام این تسهیلات برای جذب گردشگران محدودیتهایی هم وجود دارد که عباس عراقچی در گفتوگو با ایسنا آن را اینطور تشریح میکند: «روادید عامل مهمی در سفر گردشگران است. آنها نباید دغدغه اخذ روادید داشته باشند، اما مباحث امنیتی در این زمینه خیلی جدی است و دوستان ما در حوزههای امنیتی دغدغههای خودشان را دارند که وظیفه شان است. در این موضوع باید به یک اجماع برسد و نیروهای امنیتی، اقتصادی و سیاسی به یک برداشت واحد برسند. امریکا و انگلیس کشورهای حساسی برای ما هستند و برخورد نیروهای امنیتی کاملا معقول و منطقی است. به آنها روادید فرودگاهی نمیدهیم و سفیران ما نیز بدون استعلام قبلی نمیتوانند برایشان روادیدصادر کنند.
بخش کنسولی در تماس مداوم با وزارت اطلاعات، نیروهای مسلح و نیروی انتظامی است. در حالی در برابر اتباع بقیه کشورها دست سفیران برای صدور روادید باز است و قرار نیست کسی معطل روادید بماند.»
اعتبار پاسپورت ایرانی در گذر زمان میگوید که در طول سالها رویدادهای تاریخی و سیاسی نقش عمدهای در میزان اعتبار پاسپورت ایرانیها داشتهاند. تا پیش از پیروزی انقلاب ایرانیها میتوانستند به تمام کشورهای اروپایی به جز سوییس و اتریش بدون ویزا سفر کنند اما امریکا و کانادا جزو کشورهایی بودند که ایرانیها برای سفر به آنها باید روادید دریافت میکردند. در سال ٢٠١٢ گذرنامه ایرانی در میان ١٠٠ کشور رتبه صد و بیستم را داشت. اما در سال ٢٠١٣ این رتبه ارتقا پیدا کرد و ایرانیها از نظر آزادی سفر رتبه نود و پنجم را در دنیا داشتند و اخیرا بر اساس ردهبندی اعلام شده، رتبه آزادی ایرانیها در سفر ٨٩ است. با توجه به رویکردی که دولت روحانی به مقوله گردشگری دارد و تلاشی که متولیان این امر در مجلس، وزارت امور خارجه و سازمان میراث فرهنگی به کار گرفتهاند، باید دید در ردهبندی سالهای آینده آیا رتبه ایران شاهد بهبود چشمگیر خواهد بود یا خیر.
حسن قشقاوی در خصوص وضعیت گذرنامه ایرانی در دنیا میگوید:«طبق آمار ما وضعیت گذرنامه ایرانی روز به روز در حال بهبود است. نتایج برخی بررسیها غیرواقعبینانه است و با واقعیات و آمارهای موجود ما همخوانی ندارد. میزان اعتماد به گذرنامه ایرانی در سالهای اخیر چندین برابر شده است.
برخی ممکن است در تحلیلهایشان بگویند کشوری به سفیر ما در سازمان ملل ویزا نداده است، در نتیجه اعتبار گذرنامه ما پایین آمده است. این موضوع به هیچوجه نمیتواند ملاک چنین نتیجهگیری باشد. کمااینکه در حال حاضر هم تصمیمات ترامپ به معنای کاهش اعتبار گذرنامه ایرانی نیست. اینکه به بعضی مقامات ویزا نمیدهند به معنای کاهش اعتبار گذرنامه ایرانی نیست، ویزا طبق کنوانسیون ١٩٦٣ یک امر حاکمیتی است؛ هر کشوری میتواند به هر کسی که صلاح نمیداند ویزا ندهد و دلیل آن را هم ذکر نکند، اما این به معنای پایین آمدن اعتبار گذرنامه یک کشور نیست.»
