آیا اوپک توان توقف کاهش قیمت نفت را دارد؟
محمد علی توحید
در شرایط جاری اوپک چه می تواند انجام دهد؟
اگر شرایط موثر در کاهش قیمت را بدانیم شاید به این سوال پاسخ روشنی بتوان داد.
قیمت نفت تحت تاثیر کاهش رشد اقتصاد جهان و تحقق نیافتن پیش بینی های رشد اقتصادی و عرضه بیش از اندازه نفت که حدود 2 میلیون بشکه در روز تخمین زده می شود کاهش یافته است.
علاوه براین دو عامل شرایط جدید آمریکا که دیگر یک مشتری خوب برای نفت در جهان نیست و حتی شروع به صادرات کرده که هر سال این میزان افزایش نیز خواهد یافت عامل دیگری است که ایفای نقش موثر اوپک مانند گذشته در بازارنفت را غیر ممکن کرده است.
اوپک سازمانی است که در شرایط امروز به دشواری در بازار نفت بتواند نقش بازی کند.
12کشور عضو این سازمان خود فاقد یک سیاست روشن در زمینه انرژی هستند و اغلب دست به گریبان مصرف بالا و قیمت های یارانه ای انرژی هستند شرایطی که ایفای نقش در بازار جهانی را برای آنان هرسال ناممکن تر می کند.در مقابل مصرف کنندگانی که هرسال میزان بیشتری نفت از این کشورها وارد می کردند برخلاف تولید کنندگان سیاست های مالیات بر مصرف و جایگزین کردن سوخت های جدید را دنبال کردند که هرسال میزان مصرف آنان را کاهش می داد.
در عین حال سازمان انرژی جهانی با سیاست های مختلف مصرف کنندگان را به نحوی مدیریت کرد که از تاثیر گذاشتن بر طرف تقاضا و نوسان قیمت نفت پیشگیری کند. از جمله ذخیره سازی نفت خام امروز به عنوان یک روش پیش گیری از وارد شدن شک به بازار در همه کشورهای مصرف کننده بزرگ اجرایی شده است. به این ترتیب اوپک به شیری بی یال و دم تبدیل شده که توان تاثیر گذاری موثر در بازار نفت خام را ندارد.
یک عامل که شاید بتواند به این سازمان در شرایط جاری کمک کند که نقش قابل قبولی در جلوگیری از کاهش قیمت نفت داشته باشد جلب همکاری تولید کنندگان غیر عضو اوپک است که این مسئله نیز تاحدی ناممکن به نظر می رسد. روسیه خود به عنوان یک تولید کننده بزرگ غیر اوپک با مشکلات مالی مواجه است و نمی تواند تولید نفت را کاهش دهد، نروژ و مکزیک نیز به عنوان دیگر تولید کنندگان مهم نیز در شرایط مشابهی قرار دارند و امکان همکاری و همراهی آنان با اعضای اوپک اندک است.
البته اگر همه این کشورها هم تمایل داشته باشند که در این زمینه همکاری کنند نخست باید اعضای اوپک خود به یک هماهنگی و همبستگی برسند. این سوال که آیا اعضای اوپک در جنین شرایطی قرار دارند در یک سو پاسخ ساده ای دارد و آن اینکه همه اعضای اوپک در شرایط اقتصادی خوبی نیستند و قیمت های بالای نفت در چند سال اخیر موجب شده که بودجه های بالای این کشور در بخش های مختلف صرف شود و هرسال عطش بیشتری برای افزایش این هزینه ها وجود دارد. کاهش تولید در شرایطی که قیمت ها 20 دلار کاهش یافته است تصمیم دشواری است و پایبندی به آن واقع بینانه نیست. اما اگر کشور های اصلی عضو اوپک از جمله ایران و عربستان بتوانند به یک تصمیم مشترک برسند و از تنش های موجود دوری کنند شاید حتی کشورهای تولید کننده غیر عضو را نیز به این اقدام مجاب کنند.
این امر ناممکن نیست و در دهه گذشته سابقه داشته است. شاهد بوده ایم که اگر اعضای اوپک در شرایط دشواری قرار گیرند رسیدن به یک تصمیم مشترک ناممکن نیست.شاید شرایط دشوار امروز نیز به یک توافق تاریخی در این سازمان کمک کند اما آیا این تصمیم همکاری تولید کنندگان غیر عضو را به همراه خواهد داشت و در توقف کاهش قیمت نفت خام موثر خواهد بود؟
اگر شرایط موثر در کاهش قیمت را بدانیم شاید به این سوال پاسخ روشنی بتوان داد.
قیمت نفت تحت تاثیر کاهش رشد اقتصاد جهان و تحقق نیافتن پیش بینی های رشد اقتصادی و عرضه بیش از اندازه نفت که حدود 2 میلیون بشکه در روز تخمین زده می شود کاهش یافته است.
علاوه براین دو عامل شرایط جدید آمریکا که دیگر یک مشتری خوب برای نفت در جهان نیست و حتی شروع به صادرات کرده که هر سال این میزان افزایش نیز خواهد یافت عامل دیگری است که ایفای نقش موثر اوپک مانند گذشته در بازارنفت را غیر ممکن کرده است.
اوپک سازمانی است که در شرایط امروز به دشواری در بازار نفت بتواند نقش بازی کند.
12کشور عضو این سازمان خود فاقد یک سیاست روشن در زمینه انرژی هستند و اغلب دست به گریبان مصرف بالا و قیمت های یارانه ای انرژی هستند شرایطی که ایفای نقش در بازار جهانی را برای آنان هرسال ناممکن تر می کند.در مقابل مصرف کنندگانی که هرسال میزان بیشتری نفت از این کشورها وارد می کردند برخلاف تولید کنندگان سیاست های مالیات بر مصرف و جایگزین کردن سوخت های جدید را دنبال کردند که هرسال میزان مصرف آنان را کاهش می داد.
در عین حال سازمان انرژی جهانی با سیاست های مختلف مصرف کنندگان را به نحوی مدیریت کرد که از تاثیر گذاشتن بر طرف تقاضا و نوسان قیمت نفت پیشگیری کند. از جمله ذخیره سازی نفت خام امروز به عنوان یک روش پیش گیری از وارد شدن شک به بازار در همه کشورهای مصرف کننده بزرگ اجرایی شده است. به این ترتیب اوپک به شیری بی یال و دم تبدیل شده که توان تاثیر گذاری موثر در بازار نفت خام را ندارد.
یک عامل که شاید بتواند به این سازمان در شرایط جاری کمک کند که نقش قابل قبولی در جلوگیری از کاهش قیمت نفت داشته باشد جلب همکاری تولید کنندگان غیر عضو اوپک است که این مسئله نیز تاحدی ناممکن به نظر می رسد. روسیه خود به عنوان یک تولید کننده بزرگ غیر اوپک با مشکلات مالی مواجه است و نمی تواند تولید نفت را کاهش دهد، نروژ و مکزیک نیز به عنوان دیگر تولید کنندگان مهم نیز در شرایط مشابهی قرار دارند و امکان همکاری و همراهی آنان با اعضای اوپک اندک است.
البته اگر همه این کشورها هم تمایل داشته باشند که در این زمینه همکاری کنند نخست باید اعضای اوپک خود به یک هماهنگی و همبستگی برسند. این سوال که آیا اعضای اوپک در جنین شرایطی قرار دارند در یک سو پاسخ ساده ای دارد و آن اینکه همه اعضای اوپک در شرایط اقتصادی خوبی نیستند و قیمت های بالای نفت در چند سال اخیر موجب شده که بودجه های بالای این کشور در بخش های مختلف صرف شود و هرسال عطش بیشتری برای افزایش این هزینه ها وجود دارد. کاهش تولید در شرایطی که قیمت ها 20 دلار کاهش یافته است تصمیم دشواری است و پایبندی به آن واقع بینانه نیست. اما اگر کشور های اصلی عضو اوپک از جمله ایران و عربستان بتوانند به یک تصمیم مشترک برسند و از تنش های موجود دوری کنند شاید حتی کشورهای تولید کننده غیر عضو را نیز به این اقدام مجاب کنند.
این امر ناممکن نیست و در دهه گذشته سابقه داشته است. شاهد بوده ایم که اگر اعضای اوپک در شرایط دشواری قرار گیرند رسیدن به یک تصمیم مشترک ناممکن نیست.شاید شرایط دشوار امروز نیز به یک توافق تاریخی در این سازمان کمک کند اما آیا این تصمیم همکاری تولید کنندگان غیر عضو را به همراه خواهد داشت و در توقف کاهش قیمت نفت خام موثر خواهد بود؟
