پیش بینی از بین رفتن بافت شهری تهران
محمد فرهادی
شهرداری یک نهاد عمومی است که وظیفه اش ارائه کالاها و خدمات عمومی است که بخش خصوصی یا توانایی یا تمایلی برای ارائه آن کالاها و خدمات ندارد.
درواقع، وقتی بخش خصوصی و بازار گرایشی به عرضه برخی کالاهای خاص ندارند، نهادهای عمومی مثل شهرداری وجودشان ضروری می شود. مثلاً اگر بخش خصوصی گرایشی به جمع آوری زباله ها نداشته باشد شهرداری وارد کارزار می شود. اما وظیفه مهم دیگری که در گذر زمان به شهرداری واگذار یا به نوعی تحمیل شده، حفظ حریم شهر و فضای شهری است که برای این منظور باید تصمیم بگیرد در کجای شهر تراکم بفروشد، در کجا نفروشد و مواردی از این قبیل. البته تراکم فروشی چون مهمترین منبع درآمد شهرداری های ایران و به خصوص تهران است مهمترین نقش شهرداری در بافت های شهری تلقی می شود. برای مثال گاهی شهرداری میتواند با فروش تراکم نامناسب در یک محل زمینۀ نابودی بافت آنجا را فراهم کند.
کافی است نگاهی بیاندازیم به درکه، دربند و خیلی از محلات دیگر تهران. اما بخش خصوصی همانند مجموعه پالادیوم به دنبال منافع خویش است و می کوشد با سرمایه گذاری و راه اندازی کسب و کارهای درآمدزا، منفعت و سود خود را حداکثر کند. مجموعه پالادیوم در خیابان بسیار کم عرض مقدس اردبیلی ساخته شده است و هر روز هزاران فرد پیاده و سواره را به آنجا می کشاند و معضل ترافیکی جدیدی پیرامون میدان الف شکل گرفته که معمولا از بعد از ظهر شروع می شود و تا نیمه شب ادامه دارد.
نکتۀ مهم: اگر اوضاع چنین پیش رود، پالادیوم حداکثر سود پیش بینی شده را برای مالک خود نخواهد داشت، پس او باید بکوشد تغییراتی در فضای شهری منطقه پیش آورد و از این طریق به هدف خود برسد. اما این امر مستلزم این است که او به شهرداری و سایر نهادهای عمومی مراجعه کند. ممکن است به شهرداری پیشنهاد کند که خیابان مقدس اردبیلی یک طرفه شود! سوال مهم: آیا شهرداری باید قبول کند؟ چرا منافع مالکان پالادیوم باید بر منافع دیگر مردمان آن منطقه اولویت داشته باشد؟ شهرداری در این مورد می خواهد چیزی بفروشد که متعلق به مردم منطقه است و هرکسی برای تغییر در شرایط آن رأی مساوی دارد. آلودگی محیط زیستی، آلودگی صوتی، ترافیک بسیار نفس گیر و مشکلات عدیده دیگری برای مردم محلی این منطقه زاییده پالادیوم است و حالا نباید برای حفظ پالادیوم اقدام اشتباه دیگری صورت داد. پیشنهاد دیگر پالادیوم ممکن است خرید املاک پیرامون باشد. این پیشنهاد یعنی ایجاد تغییرات جدی در بافت شهری خیابان مقدس اردبیلی و میدان الف. یکی از وظایف اصلی شهرداری حفظ بافتهای شهری با قدمت است و این وظیفه بدون شک بسیار مهمتر است از حداکثر کردن منافع پالادیوم. چرا شهرداری او را موظف نمی کند، یک پارک بسازد، یا به ازای هر طبقه پارکینگ که دارد یک درخت در این منطقه بکارد. شاید هم باید اجازه ندهند پالادیوم از کل ظرفیت موجودش استفاده کند. نگرانی من به عنوان یکی از ساکنان این منطقه این است که شهرداری جهت حفظ منافع مالکان پالادیوم، درآمدزایی برای شهرداری و یافتن یک راه حل کوتاه مدت برای رفع ترافیک اقدامی کند که مدتی بعد دوباره به خاطر رفع آن مجبور شود اقدام اشتباه دیگری کند و آن قدر پیش برویم که دیگر نام این منطقه عوض شود و بشود پالادیوم. اگر به خواسته پالادیوم تن داده شود، چند سال بعد این محله نیز به خاطره ها می پیوندد.
امروز برخی می گویند پالادیوم یک افتخار ملی است، اما هر ساختمان عظیمی نه افتخار ملی است نه ارزش ملی دارد. افتخار ملی وقتی است که منافع ملی به همراه بیاورد، ارزش ملی داشته باشد و به منافع همگانی بیافزاید نه منافع فردی. ارزش ملی این منطقه در حفظ بافت شهری آن، رضایت شهروندان و سلامت زندگی آنها است و از شهرداری انتظار می رود در این مسیر حرکت کند.
بنابراین از شهرداری و مسئولان امر توقع می رود، فقط به منافع پالادیوم فکر نکنند، به منافع آحاد مردم و جامعه مدنی فکر کنند، به منافع کسانی که فقط در این جامعه حق رأی دادن دارند و از طریق آن می توانند نظرات خودشان را بیان کنند.
درست است که معلمان، سالمندان و ساکنان عادی این منطقه پول رأی خریدن نداریم، اما حق رأی دادن داریم و امروز توقع داریم اعضای شورای شهر و شهردای منطقه یک اقدامی درست برای منافع همگانی و مردمی انجام دهند.
درواقع، وقتی بخش خصوصی و بازار گرایشی به عرضه برخی کالاهای خاص ندارند، نهادهای عمومی مثل شهرداری وجودشان ضروری می شود. مثلاً اگر بخش خصوصی گرایشی به جمع آوری زباله ها نداشته باشد شهرداری وارد کارزار می شود. اما وظیفه مهم دیگری که در گذر زمان به شهرداری واگذار یا به نوعی تحمیل شده، حفظ حریم شهر و فضای شهری است که برای این منظور باید تصمیم بگیرد در کجای شهر تراکم بفروشد، در کجا نفروشد و مواردی از این قبیل. البته تراکم فروشی چون مهمترین منبع درآمد شهرداری های ایران و به خصوص تهران است مهمترین نقش شهرداری در بافت های شهری تلقی می شود. برای مثال گاهی شهرداری میتواند با فروش تراکم نامناسب در یک محل زمینۀ نابودی بافت آنجا را فراهم کند.
کافی است نگاهی بیاندازیم به درکه، دربند و خیلی از محلات دیگر تهران. اما بخش خصوصی همانند مجموعه پالادیوم به دنبال منافع خویش است و می کوشد با سرمایه گذاری و راه اندازی کسب و کارهای درآمدزا، منفعت و سود خود را حداکثر کند. مجموعه پالادیوم در خیابان بسیار کم عرض مقدس اردبیلی ساخته شده است و هر روز هزاران فرد پیاده و سواره را به آنجا می کشاند و معضل ترافیکی جدیدی پیرامون میدان الف شکل گرفته که معمولا از بعد از ظهر شروع می شود و تا نیمه شب ادامه دارد.
نکتۀ مهم: اگر اوضاع چنین پیش رود، پالادیوم حداکثر سود پیش بینی شده را برای مالک خود نخواهد داشت، پس او باید بکوشد تغییراتی در فضای شهری منطقه پیش آورد و از این طریق به هدف خود برسد. اما این امر مستلزم این است که او به شهرداری و سایر نهادهای عمومی مراجعه کند. ممکن است به شهرداری پیشنهاد کند که خیابان مقدس اردبیلی یک طرفه شود! سوال مهم: آیا شهرداری باید قبول کند؟ چرا منافع مالکان پالادیوم باید بر منافع دیگر مردمان آن منطقه اولویت داشته باشد؟ شهرداری در این مورد می خواهد چیزی بفروشد که متعلق به مردم منطقه است و هرکسی برای تغییر در شرایط آن رأی مساوی دارد. آلودگی محیط زیستی، آلودگی صوتی، ترافیک بسیار نفس گیر و مشکلات عدیده دیگری برای مردم محلی این منطقه زاییده پالادیوم است و حالا نباید برای حفظ پالادیوم اقدام اشتباه دیگری صورت داد. پیشنهاد دیگر پالادیوم ممکن است خرید املاک پیرامون باشد. این پیشنهاد یعنی ایجاد تغییرات جدی در بافت شهری خیابان مقدس اردبیلی و میدان الف. یکی از وظایف اصلی شهرداری حفظ بافتهای شهری با قدمت است و این وظیفه بدون شک بسیار مهمتر است از حداکثر کردن منافع پالادیوم. چرا شهرداری او را موظف نمی کند، یک پارک بسازد، یا به ازای هر طبقه پارکینگ که دارد یک درخت در این منطقه بکارد. شاید هم باید اجازه ندهند پالادیوم از کل ظرفیت موجودش استفاده کند. نگرانی من به عنوان یکی از ساکنان این منطقه این است که شهرداری جهت حفظ منافع مالکان پالادیوم، درآمدزایی برای شهرداری و یافتن یک راه حل کوتاه مدت برای رفع ترافیک اقدامی کند که مدتی بعد دوباره به خاطر رفع آن مجبور شود اقدام اشتباه دیگری کند و آن قدر پیش برویم که دیگر نام این منطقه عوض شود و بشود پالادیوم. اگر به خواسته پالادیوم تن داده شود، چند سال بعد این محله نیز به خاطره ها می پیوندد.
امروز برخی می گویند پالادیوم یک افتخار ملی است، اما هر ساختمان عظیمی نه افتخار ملی است نه ارزش ملی دارد. افتخار ملی وقتی است که منافع ملی به همراه بیاورد، ارزش ملی داشته باشد و به منافع همگانی بیافزاید نه منافع فردی. ارزش ملی این منطقه در حفظ بافت شهری آن، رضایت شهروندان و سلامت زندگی آنها است و از شهرداری انتظار می رود در این مسیر حرکت کند.
بنابراین از شهرداری و مسئولان امر توقع می رود، فقط به منافع پالادیوم فکر نکنند، به منافع آحاد مردم و جامعه مدنی فکر کنند، به منافع کسانی که فقط در این جامعه حق رأی دادن دارند و از طریق آن می توانند نظرات خودشان را بیان کنند.
درست است که معلمان، سالمندان و ساکنان عادی این منطقه پول رأی خریدن نداریم، اما حق رأی دادن داریم و امروز توقع داریم اعضای شورای شهر و شهردای منطقه یک اقدامی درست برای منافع همگانی و مردمی انجام دهند.
