اروپا آخرین تیر ترکش برای مهار دلار
مکانیسم اصلی: حذف دلار
ظریف در جمع خبرنگاران گفت: «ایران قصد دارد با فروش نفت و انجام معاملات بینالمللی به جای دلار با سایر ارزها، با تحریمهای آمریکا بر فروش نفت کشور مقابله کند. مکانیسم اصلی، حذف دلار است.»در مرحله نخست اعمال مجدد تحریمهای آمریکا، معامله اسکناس و اسناد مبتنی بر دلار با ایران، نقل و انتقال درآمدهای این کشور و خدمات پیامرسانی به بانک مرکزی و موسسههای مالی ایرانی مشمول تحریم شدند.یکی از راهکارهای کشورهای اروپایی که جزئیات آن هنوز مشخص و به طور رسمی اعلام نشده، ایجاد یک نهاد حقوقی-مالی جدید به منظور تسهیل معاملات مالی و تجاری شرکتهای اروپایی با ایران و کاهش تاثیر تحریمهای آمریکا بر آنها است.عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر خارجه ایران هفتم مهر ماه اعلام کرد که بر اساس مذاکرات صورت گرفته با اروپاییها، سازوکارهای تبادل بانکی و تجاری با ایران تا شروع دور دوم تحریمهای آمریکا اجرایی خواهد شد.
انتظار ایران از کشورهای اروپایی
به گزارش ایرنا عراقچی میگوید جمهوری اسلامی انتظار دارد که کشورهای اروپایی تا چهارم نوامبر سازوکارهای پیشنهادی را برقرار کنند یا دستکم تا آن تاریخ ساختار این سازوکارها مشخص و بخشی از آن شروع به کار کرده باشد .معاون سیاسی ظریف خاطر نشان کرد که تاریخ چهارم نوامبر آغاز رسمی دور دوم تحریمهای آمریکا است اما این تحریمها در عمل از مدتی قبل اعمال شده و همه طرفهایی که از معامله با ایران منع شدهاند پیش از این شروع به تجدیدنظر در خرید نفت از ایران کرده بودند.عباس عراقچی میگوید بر همین اساس قرار نیست در چهارم نوامبر "اتفاق عجیبی" رخ دهد. پیشتر رئیس دولت دوازدهم، حسن روحانی نیز سخنان مشابهی ابراز کرده و گفته بود با آغاز رسمی دور دوم تحریمهای آمریکا فشاری بیش از این به ایران وارد نخواهد شد.ظریف درباره پیامدهای خروج احتمالی ایران از برجام و احتمال استفاده آمریکا از گزینه نظامی علیه جمهوری اسلامی گفته است: «فکر میکنم اگر آمریکا باور داشت میتواند در چنین حملهای به ایران موفق شود، این کار را انجام میداد.»
تردید درباره کارآمدی سازوکار اروپا
برخی از کارشناسان درباره کارآمدی سازوکارهای ویژه کشورهای اروپایی برای دور زدن تحریمهای آمریکا و بهرهمندی ایران از منافع اقتصادی توافق هستهای ابراز تردید میکنند.اغلب شرکتهای بزرگ اروپایی که در عرصه بینالمللی فعالیت دارند پیش از آغاز دور نخست اعمال مجدد تحریمها به همکاری خود با جمهوری اسلامی خاتمه دادند و شماری از مهمترین مشتریان نفت ایران پیش از آغاز دور دوم، خرید نفت از این کشور را کاهش داده یا به کلی متوقف کردهاند.بر همین اساس ناظران معتقدند تدبیرهای اروپا دستکم در این وضعیت تغییری ایجاد نخواهد کرد. ایران بدترین سناریوی ممکن در زمینه صادرات نفت را کاهش میزان آن از حدود دو و نیم میلیون بشکه در روز در ماههای گذشته به حدود یک میلیون بشکه میداند و مطابق گزارشها در حال حاضر به سرعت به این مرز نزدیک شده است.