اروپا به آمریکا نزدیکتر شده اختلاف هم دارد
گروه ویژه اقدام مالی، ایران را در لیست کشورهای غیرهمکار قرار داده و توصیههایی برای تجارت با ایران برای دیگر کشورها داشته است. فکر میکنید حاصل این شرایط برای جمهوری اسلامی ایران چه باشد؟
قرار گرفتن در لیست کشورهای غیرهمکار گروه ویژه اقدام مالی یا همان لیست سیاه FATF تبعاتی در پی دارد و باید از دو منظر مورد نقد و بررسی قرار گیرد. اولین نتیجه این اقدام، قرار گرفتن در تنگنای اقتصادی و تشدید فشار تحریمها خواهد بود. ایالات متحده نیز از این فرصت پدید آمده بهره خواهد برد، تا تحریمهای بیشتری را در حوزه پولی و بانکی وضع کند و هزینه تجارت با ایران را بیش از پیش افزایش دهد. یکی دیگر از معضلات قرار گرفتن در لیست سیاه گروه ویژه اقدام مالی، تاثیری است که این مساله بر پرستیژ ایران میگذارد. دیگر کشورها خواهند پرسید که چرا ایران حاضر نیست به کنوانسیونهای بین المللی بپیوندد. این بهانه را نیز به آمریکاییها خواهد داد تا ما را متهم کنند و از این ادعا برای اجماعسازی علیه ایران بهره جویند.
اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام حتی پس از قرار گرفتن نام ایران در لیست دول غیرهمکار تاکید میکنند که اقتصاد ما داخلی است و عدم همکاری با FATF تاثیری بر وضعیت اقتصادی ایران نخواهد گذاشت. نظر شما در این باره چیست؟
داخلیبودن اقتصاد فخرفروشی ندارد که آقایان به این صورت مطرح میکنند. اقتصاد ایران تحت فشار تحریمهای شدید آمریکا و بالاجبار داخلی شده و مردم نیز از این موضوع لطمه دیدهاند. طبیعتا زمانی که فشار تحریمها به سبب عدم همکاری ایران با گروه ویژه اقدام مالی افزایش یابد، فشار بر ایران نیز تشدید خواهد شد و دیگر آسان نخواهد بود برخی نیازهای داخلی را تامین کنیم. از سوی دیگر افزایش فشار اقتصادی بر مردم و به تبع آن افزایش نارضایتی، مشکلاتی را پدید میآورد که اغلب قابل آینده نگری نیستند.
در این شرایط آیا راهکاری برای خروج از لیست سیاه FATF و مقابله با تاثیرات حضور در این لیست برای ایران وجود دارد؟
خوشبختانه گروه ویژه اقدام مالی راه را برای خروج ایران از لیست سیاه نبسته و اعلام کرده است که همچنان 41 اقدام در قالب اکشن پلن قبلی پابرجاست. به همین دلیل اگر دو لایحه پیوستن به کنوانسیونهای مبارزه با تامین مالی تروریسم (CFT) و مبارزه با جرایم سازمان یافته فرا ملی (پالرمو) تصویب شوند و ایران به این کنوانسیونها بپیوندد، دست کم در شرایط کنونی مشکلی برای خروج از لیست سیاه وجود نخواهد داشت. محل سؤال است که چرا حتی در شرایط فعلی ارادهای برای خروج از لیست سیاه وجود ندارد.
با توجه به اینکه خودتان اشاره کردید ارادهای برای خروج از لیست سیاه وجود ندارد، چشم اندازه آینده ایران و همکاریهای بینالمللی بهویژه در حوزه اقتصادی را چگونه میبینید؟
چشم انداز آینده همکاریها قابل پیش بینی نیست است. عدم همکاری با گروه ویژه اقدام مالی شرایط و تبلیغاتی را رقم خواهد زد که ایران به معاهدات بینالمللی پایبند نیست. مساله البته صرفا به ارائه این تصویر از ایران محدود نمیشود، وقتی چنین تصویری از یک کشور به وجود میآید، قدرتهای جهانی سیاستهای خود را بر اساس آن تصویر به وجود آمده، تنظیم میکنند و همین موضوع کار ما را کمی سخت خواهد کرد. در واقع این آمریکاست که ایران را به این سمت هل میدهد.
برخی سیاستهای داخلی نظیر محدود شدن روابط با غرب و عدم همکاری با نهادهای بینالمللی چه تاثیری داشته است؟
طبیعی است که نقش برخی تندرویها در داخل را نمیتوان نادیده گرفت. این وضعیت به احتمال قوی زود هم خوب نیز نخواهد شد؛ چرا که منتخبان دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی چندان مواقع این قبیل پذیرشهای نیستند الابته آنها باید زمینه را برای پیوندهای ایران با جامعه بینالمللی فراهم کنند.
کشورهای شرقی نظیر چین و روسیه نیز به ایران توصیه کرده بودند که با FATF همکاری کند. آیا امکان تجدیدنظر آنها در خصوص همکاری با ایران وجود دارد؟
من بعید میدانم چنین اتفاقی رخ دهد. بهطور کلی روابط ایران با مسکو و پکن روابطی استراتژیک است که در طول زمان و براساس برخی منافع مشترک به وجودآمده و به همین دلیل گسستنی نیست. ممکن است عدم همکاری جمهوری اسلامی با FATF در نهایت تجارت با این دو کشور را محدودتر کند، اما از منظر سیاسی و روابط دوجانبه بعید است که شاهد تفاوت خاصی دراین زمینه باشیم. آنها به خاطر خود ما توصیه کرده بودند که ما با گروه ویژه اقدام مالی همکاری داشته باشیم تا در حوزه اقتصادی فشارهای کمتری تحمیل شود. برای آنها از نظر سیاسی چندان تفاوتی نمیکند که ایران با FATF همکاری کند یا خیر. نه چین و نه روسیه حساسیت خاصی روی این موضوع ندارند.
در روابط ایران و اروپا چه تغییراتی حاصل خواهد شد؟ آیا نگاه اروپا تغییر خواهد کرد؟
اروپا پس از خروج یکجانبه ایالات متحده از توافق هستهای تلاش داشت تا روزنههایی را برای تجارت با ایران بگشاید و به همین منظور اتحادیه اروپا و سه کشور انگلستان، آلمان و فرانسه اصرار داشتند که ایران به منظور فعالسازی اینستکس حتما لوایح مربوط به FATF را تصویب کند. آنها به خصوص روی مساله پولشویی حساسیت دارند و این وضعیت سبب میشود که ضمن سختگیریهای بیشتر برای همکاریهای اقتصادی با ایران، از نظر سیاسی نیز به ایالات متحده نزدیکتر شوند. به آن معنا که از طریق عدم پذیرش، در حال نزدیک کردن مواضع اروپا به مواضع آمریکا هستیم.
