بحران آب آینده منابع غذایی جهان را تهدید می کند
امید وارم که غم آب به غم نان مردم افزوده نشود
ساعت24-رضا ستاری- در همایش بحران مدیریت منابع آبهای زیرزمینی اعلام شد که بحران مواد غذایی تحت تاثیر کاهش منابع آب در جهان بسیار نزدیک است و باید در این زمینه اقدام عاجل صورت گیرد.در این همایش همچنین رئیس اتاق ایران نیز ابراز امیدواری کرد که غم آب به غم نان مردم افزوده نشود.
به گزارش ساعت 24 در این همایش لستر براون از بزرگترین متفکران محیط زیست جهان و دارای 23 مدرک دکتری افتخاری و برنده جوایز بیناد مک آرتور، جایزه محیط زیست سازمان ملل در سال 1987، مدال طلای طبیعت در سال 1989، جایزه سیاره آبی در سال 1994 و همچنین درجه پرفسوری افتخاری از دانشگاه علوم چین طی پیامی به همایش بحران مدیریت منابع آب زیر زمینی کشور که در سالن همایش اتاق بارزگانی،صنعت و کشاورزی ایران برگزار شد به دست اندرکاران برگزاری این همایش تبریک گفت.
لستر بروان که به عقیده کارشناسان افکارش کاملاً در مسائل محیط زیست، اجتماع و سیاست جامعیت دارد اظهار داشت: ما در زمینه آب به کنفرانس های بسیار بیشتری نیازمندیم، زیرا مساله کمبود آب یکی از دشوارترین مسالی است که بشر امروز با آن روبه رو است.
وی تاکید کرد: کشاورزان امروز جهان با مسائلی روبه رو هستند که کشاورزان ده سال پیش اصلاً از آن خبر نداشتند که یکی از آن ها تغییر آب و هوا است. طی یازده هزار سالی که از پیدایش کشاورزی می گذرد آب و هوای کره زمین تقریباً همیشه ثابت بوده است. اما این مساله امروز تغییر یافته و این زندگی را بسیار دشوار کرده است.
پرفسور براون ادامه داد: تغییر اقلیم بر عملکرد محصولات و باروری زمین اثر داشته است. اخیراً دانشگاه استنفورد آمریکا نتیجه یک تحقیق ۲۰ ساله را منتشر کرده است که طی آن عملکرد محصولات زراعی و درجه حرارت محل در ۶۰۰ بخش کشاورزی آمریکا ضبط و بررسی شده است و نتیجه آن این است که هر یک درجه افزایش حرارت عملکرد غلات را تا ۱۷ درصد کاهش می دهد.
وی گفت: آن چیزی که کشاورزان با آن روبه رو هستند کمبود آب است، اکنون نیمی از مردم دنیا در کشورهای زندگی می کنند که برداشت آب در سفره های زیرزمین شان بسیار رایج است. که یکی از این کشورها ایران است.
آب در کشورهای خاورمیانه مسئله مهمی است
پرفسور براون ادامه داد: هم اکنون آب در کشورهای خاورمیانه عربی به مساله مهمی تبدیل شده است که در حدود ۱۵ سال پیش عرضه آب و تولید غله در این کشورها به اوج خود رسید و از آن به بعد به طور پیوسته دچار کاهش شده است و اگر ما اقدامی نکنیم این امر می تواند به همه جهان تسری بیابد.
وی تصریح کرد: ماهیت پیچیده بحران آب به آن معنی است که برخورد با آن بسیار پیچیده است، قبلاً اگر از مشکل مواد غذایی صحبت می شد از کشاورز انتظار داشتیم که این مشکل را حل کند ولی در حال حاضر تمام ارگان ها باید دست به دست هم بدهند و گرنه در مورد تامین غدای آینده دچار مشکلی جدی خواهیم بود که این امر می تواند منجر به بی ثباتی سیاسی فزاینده ی ناشی از گران شدن مواد عذایی شود.
غم آب به غم نان اضافه نشود
در ادامه این نشست مهندس شافعی ریاست اتاق بازرگانی ایران اظهار امیدواری کرد که روندی را که اتاق ایران پیش گرفته است منجر به حضور جدی کشاورزان در تصمیم گیری های اساسی شود. وی با تاکید براینکه امیدورام غم آب به غم نان مردم اضافه نشود خواهان مشارکت کشاورزان در حال معضل کم آبی در کشور شد.
مهندس شافعی افزود: بر اساس قانون بهبود فضای کسب و کار، روزی که کشاورزی به اتاق بازرگانی ایران متصل شد، متوجه شدیم که اتاق در این بخش بسیار عقب مانده است و سعی بر این داشتیم که این عقب ماندگی را جبران کنیم و امروز شاهد این هستیم که سرعت حرکت به گونه ای بوده است که به آینده بخش کشاورزی در اتاق ایران امیدوار هستیم.
وی خاطر نشان کرد: در چند سال پیش که مجوز چاه های غیر مجاز در کشور مطرح بود، اتاق بازرگانی نسبت به این امر حساسیت زیادی نشان داد و خیلی تلاش کرد تا در این زمینه تاثیر گذار باشد و مقداری هم در این زمینه مثمر ثمر واقع شد.
وی ادامه داد: متاسفانه همیشه مسئولین وصف العیش می کردند و اگر مسائل و مشکلاتی هم بوده از ناکرده ها صحبتی به میان نبوده است، اما امروز می بینیم که درمسئولین این شفافیت و جرات ایجاد شده که وزیر نیرو و معاونش مشکلات را بیان می کنند و امیدواریم که حداقل مقدار کمی از گفتارهایمان به کردار تبدیل شود.
شورایعالی آب اتاق ایران تشکیل شده
مهندس شافعی افزود: شورای عالی آب اتاق ایران تشکیل شده است و به نظر می رسد که بین همه اعتقاد به بحران آب ایجاد شده است و همه متفق هستند که از بین بردن این بحران نیاز به یک همت ملی دارد.
وی در پایان گفت: به اعتقاد من باید حرف حساب را از کننده کار پرسید و به این منظور باید از کشاورزان نظرخواهی کرد. در شرایط کنونی در مورد این موضوع هیچ گناهی بزرگتر از تردید در این مورد نیست و امیدوارم که غم آب به غم نان مردم افزوده نشود.
بیابان کردن کشور در مقابل منافع میان مدت به هیچ روی منطقی نیست
در ادامه این همایش مهندس عباس کشاورز معاون مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران در مورد مشکلاتی که کشور در زمینه آب دارد سخرانی کرد.
به گزارش ساعت۲۴، مهندس کشاورز گفت: کشاورزان در نظرخواهی خود نشان دادند که از بسیاری از تحصیل کردگان در زمینه آب آگاه تر هستند و ما در این همایش سعی داریم تا نتیجه یافته های مربوط به تمرکز آب زیر زمینی را منظر بخش خصوصی مورد بررسی قرار دهیم.
مهندس کشاورز گفت: اتاق ایران بعد از ورود به قانون جدید دو حکم داشته است، اولین آن مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب و دوم جبران کمبود های آب در کشور که از طریق یافته های آن فضایی برای تعامل و همکاری بوجود آمده است و ما معتقدیم که آب کشور نیازمند یک رویکرد اساسی است و بحران آب با نصیحت و توصیه دیگر قابل حل نیست.
وی ادامه داد: اتاق ایران به صورت خیلی جدی به بحث بحران آب وارد شده است به طوریکه ۱۱ ماه قبل ما بحران آب زاینده رود را پیش بینی کرده بودیم و در مورد اتفاقات آب کشور نه تنها ساکت نبوده ایم بلکه با طرح آن در جامعه و در میان مسئولان و سیاست گذاران به طور جدی برای حل این مشکل کوشیده ایم.
مهندس کشاورز افزود: بحث اصلی من در مورد اطلاعات رسمی موجود است. ما در سال ۷۵ سند ملی آب را تهیه کرده ایم و فعلاً که ۱۸ سال از این قضیه می گذرد این سند هنوز معتبر است. آمارها به ما نشان می دهد که از نیمه اول سال ۷۰ در کشور اتفاقاتی در مورد آب در حال رخ دادن بود و در حالی که روان آب ما کمتر از بارش نبوده است.
وی ادامه داد: به نظر من بحران آب ربطی به تغییر اقلیم ندارد و در سال هایی نشان داده شده است که بارندگی ما بسیار بیشتر از حد نرمال آن بوده ولی روان آب ۴۵ درصد کاهش یافته است. و در این جا باید اضافه کنم که واقع گرایی تنها راه حل مشکلات است و به عنوان مثال اگر حوزه کرخه را در نظر بگیریم می بینیم که علی رغم این که این حوزه مشکلات حوزه های تهران، زاینده رود و ارومیه را ندارد، بالاترین بیکاری و کمترین توسعه را در این حوزه شاهد هستیم.
مهندس کشاورز تاکید کرد: مصیبت اصلی ما این است که در کشور موضوع اکولوژیست آب بسیار ضعیف است. در کشور ما هیدرولوژیست ها برآورد منابع می کنند و مصرف کنندگان هم برآورد تقاضا و شاهد توسعه منابع از ظرفیت های آبی هستیم که این امر اغلب نقاط کشور را دچار بحران آب کرده است.
وی خاطر نشان کرد: با وجود این که برخی از کشور ها مثل چین و هند بسیار تمایل به توسعه دارند و دارای جمعیت بسیار زیادی هم می باشند ولی مواظب منابع آب خود هستند ولی ما معلوم نیست که به کجا می رویم. همچنین اگر به مصر و پاکستان هم نگاه کنیم می بینیم که وضعشان بسیار بهتر از ما است و این در حالی است که روند جهانی نشان می دهد که باید برای رونق، اشتغال و توسعه ملی سهم آب کشاورزی کم شود.
مهندس کشاورز گفت: تا این لحظه تحصیل آبی برای محیط زیست نداشته ایم و اگر بارانی آمده هورالعظیم پر آب شده و در غیر این صورت منابع آب کشور به صورتی است که همه از آن مطلع هستند.
وی گفت: ما اصلاً در آمایش مشکل قانونی یا آیین نامه ای نداریم ولی مساله ای که این جا مطرح است این است که اصلاً اعتقادی به آمایش وجود ندارد و به نظر من آمایش برای دانش ما زود است و حتی نتوانسته ایم که یکی از نوشته هایمان عمل کنیم.
مهندس کشاورز تاکید کرد: من پیشنهاد می کنم که با توجه به شرایط آب در کشور چند تصمیم کلان ملی بگیریم و به آن هم پایبند باشیم.
۱- اگر به کشورمان علاقه مندیم باید تقاضای آب کاهش یابد و باید بگویم که هیچ تولید اقتصادی و با پایداری کشور قابل مقایسه نیست.
۲- وزارت نیرو تنها نمی تواند مشکل آب را حل کند و این مشکل باید به کمک همه مردم ایران حل شود و باید تمام سیاست هایمان مبتنی بر ظرفیت های آب کشور باشد.
وی افزود: متاسفانه برای حل بحران آب برای ما تصمیم می گیرند به طور مثال در دولت ستاد آب ارومیه طرح انتقال آب خزر را پیشنهاد می دهد در حالی که در جهان انتقال آب بین حوزه ای مردود اعلام شده و به عقیده من بیابان کردن کشور برای منافع ۱۰ یا ۲۰ ساله اصلاً قابل توجیه نیست.
مهندس کشاورز گفت: آب کشور احتیاج به حکمرانی دارد و در این میان دولت نباید به تنهایی تصمیم گیرنده منابع آب باشد. بنابراین از دید من پروژه های سد سازی را وزیر نیرو باید متوقف کند. ما داریم سد می سازیم و این سد های دیم است و نشان می دهد که این داستان به روال منطق نیست بلکه بر روال ساخت وساز است.
وی در پایان خاط نشان کرد: RWRM در دانش ما غریبه است و به نظر من استانی شدن آب باید منسوخ شود و آب باید به صورت حوزه ای اداره شود و با این روال اگر باران هم ببارد تاثیری در منابع آب کشور ما نخواهد داشت و به نظر من تحقیق آب باید خط قرمزش سازمان محیط زیست باشد، البته نه سازمان محیط زیستی که ساکت است .
همایش یک روزه مدیریت آبهای زیرزمینی با همت اتاق بازرگانی ایران و با مشارکت استادان دانشگاه های مختلف کشور ،وزارت نیرو ،موسسه تحقیقات کشاورزی کرج و مجمع تشخیص نظام در محل اتاق بازرگانی ایران برگزار شد.
وی تاکید کرد: کشاورزان امروز جهان با مسائلی روبه رو هستند که کشاورزان ده سال پیش اصلاً از آن خبر نداشتند که یکی از آن ها تغییر آب و هوا است. طی یازده هزار سالی که از پیدایش کشاورزی می گذرد آب و هوای کره زمین تقریباً همیشه ثابت بوده است. اما این مساله امروز تغییر یافته و این زندگی را بسیار دشوار کرده است.
پرفسور براون ادامه داد: تغییر اقلیم بر عملکرد محصولات و باروری زمین اثر داشته است. اخیراً دانشگاه استنفورد آمریکا نتیجه یک تحقیق ۲۰ ساله را منتشر کرده است که طی آن عملکرد محصولات زراعی و درجه حرارت محل در ۶۰۰ بخش کشاورزی آمریکا ضبط و بررسی شده است و نتیجه آن این است که هر یک درجه افزایش حرارت عملکرد غلات را تا ۱۷ درصد کاهش می دهد.
وی گفت: آن چیزی که کشاورزان با آن روبه رو هستند کمبود آب است، اکنون نیمی از مردم دنیا در کشورهای زندگی می کنند که برداشت آب در سفره های زیرزمین شان بسیار رایج است. که یکی از این کشورها ایران است.
آب در کشورهای خاورمیانه مسئله مهمی است
پرفسور براون ادامه داد: هم اکنون آب در کشورهای خاورمیانه عربی به مساله مهمی تبدیل شده است که در حدود ۱۵ سال پیش عرضه آب و تولید غله در این کشورها به اوج خود رسید و از آن به بعد به طور پیوسته دچار کاهش شده است و اگر ما اقدامی نکنیم این امر می تواند به همه جهان تسری بیابد.
وی تصریح کرد: ماهیت پیچیده بحران آب به آن معنی است که برخورد با آن بسیار پیچیده است، قبلاً اگر از مشکل مواد غذایی صحبت می شد از کشاورز انتظار داشتیم که این مشکل را حل کند ولی در حال حاضر تمام ارگان ها باید دست به دست هم بدهند و گرنه در مورد تامین غدای آینده دچار مشکلی جدی خواهیم بود که این امر می تواند منجر به بی ثباتی سیاسی فزاینده ی ناشی از گران شدن مواد عذایی شود.
غم آب به غم نان اضافه نشود
در ادامه این نشست مهندس شافعی ریاست اتاق بازرگانی ایران اظهار امیدواری کرد که روندی را که اتاق ایران پیش گرفته است منجر به حضور جدی کشاورزان در تصمیم گیری های اساسی شود. وی با تاکید براینکه امیدورام غم آب به غم نان مردم اضافه نشود خواهان مشارکت کشاورزان در حال معضل کم آبی در کشور شد.
مهندس شافعی افزود: بر اساس قانون بهبود فضای کسب و کار، روزی که کشاورزی به اتاق بازرگانی ایران متصل شد، متوجه شدیم که اتاق در این بخش بسیار عقب مانده است و سعی بر این داشتیم که این عقب ماندگی را جبران کنیم و امروز شاهد این هستیم که سرعت حرکت به گونه ای بوده است که به آینده بخش کشاورزی در اتاق ایران امیدوار هستیم.
وی خاطر نشان کرد: در چند سال پیش که مجوز چاه های غیر مجاز در کشور مطرح بود، اتاق بازرگانی نسبت به این امر حساسیت زیادی نشان داد و خیلی تلاش کرد تا در این زمینه تاثیر گذار باشد و مقداری هم در این زمینه مثمر ثمر واقع شد.
وی ادامه داد: متاسفانه همیشه مسئولین وصف العیش می کردند و اگر مسائل و مشکلاتی هم بوده از ناکرده ها صحبتی به میان نبوده است، اما امروز می بینیم که درمسئولین این شفافیت و جرات ایجاد شده که وزیر نیرو و معاونش مشکلات را بیان می کنند و امیدواریم که حداقل مقدار کمی از گفتارهایمان به کردار تبدیل شود.
شورایعالی آب اتاق ایران تشکیل شده
مهندس شافعی افزود: شورای عالی آب اتاق ایران تشکیل شده است و به نظر می رسد که بین همه اعتقاد به بحران آب ایجاد شده است و همه متفق هستند که از بین بردن این بحران نیاز به یک همت ملی دارد.
وی در پایان گفت: به اعتقاد من باید حرف حساب را از کننده کار پرسید و به این منظور باید از کشاورزان نظرخواهی کرد. در شرایط کنونی در مورد این موضوع هیچ گناهی بزرگتر از تردید در این مورد نیست و امیدوارم که غم آب به غم نان مردم افزوده نشود.
بیابان کردن کشور در مقابل منافع میان مدت به هیچ روی منطقی نیست
در ادامه این همایش مهندس عباس کشاورز معاون مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران در مورد مشکلاتی که کشور در زمینه آب دارد سخرانی کرد.
به گزارش ساعت۲۴، مهندس کشاورز گفت: کشاورزان در نظرخواهی خود نشان دادند که از بسیاری از تحصیل کردگان در زمینه آب آگاه تر هستند و ما در این همایش سعی داریم تا نتیجه یافته های مربوط به تمرکز آب زیر زمینی را منظر بخش خصوصی مورد بررسی قرار دهیم.
مهندس کشاورز گفت: اتاق ایران بعد از ورود به قانون جدید دو حکم داشته است، اولین آن مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب و دوم جبران کمبود های آب در کشور که از طریق یافته های آن فضایی برای تعامل و همکاری بوجود آمده است و ما معتقدیم که آب کشور نیازمند یک رویکرد اساسی است و بحران آب با نصیحت و توصیه دیگر قابل حل نیست.
وی ادامه داد: اتاق ایران به صورت خیلی جدی به بحث بحران آب وارد شده است به طوریکه ۱۱ ماه قبل ما بحران آب زاینده رود را پیش بینی کرده بودیم و در مورد اتفاقات آب کشور نه تنها ساکت نبوده ایم بلکه با طرح آن در جامعه و در میان مسئولان و سیاست گذاران به طور جدی برای حل این مشکل کوشیده ایم.
مهندس کشاورز افزود: بحث اصلی من در مورد اطلاعات رسمی موجود است. ما در سال ۷۵ سند ملی آب را تهیه کرده ایم و فعلاً که ۱۸ سال از این قضیه می گذرد این سند هنوز معتبر است. آمارها به ما نشان می دهد که از نیمه اول سال ۷۰ در کشور اتفاقاتی در مورد آب در حال رخ دادن بود و در حالی که روان آب ما کمتر از بارش نبوده است.
وی ادامه داد: به نظر من بحران آب ربطی به تغییر اقلیم ندارد و در سال هایی نشان داده شده است که بارندگی ما بسیار بیشتر از حد نرمال آن بوده ولی روان آب ۴۵ درصد کاهش یافته است. و در این جا باید اضافه کنم که واقع گرایی تنها راه حل مشکلات است و به عنوان مثال اگر حوزه کرخه را در نظر بگیریم می بینیم که علی رغم این که این حوزه مشکلات حوزه های تهران، زاینده رود و ارومیه را ندارد، بالاترین بیکاری و کمترین توسعه را در این حوزه شاهد هستیم.
مهندس کشاورز تاکید کرد: مصیبت اصلی ما این است که در کشور موضوع اکولوژیست آب بسیار ضعیف است. در کشور ما هیدرولوژیست ها برآورد منابع می کنند و مصرف کنندگان هم برآورد تقاضا و شاهد توسعه منابع از ظرفیت های آبی هستیم که این امر اغلب نقاط کشور را دچار بحران آب کرده است.
وی خاطر نشان کرد: با وجود این که برخی از کشور ها مثل چین و هند بسیار تمایل به توسعه دارند و دارای جمعیت بسیار زیادی هم می باشند ولی مواظب منابع آب خود هستند ولی ما معلوم نیست که به کجا می رویم. همچنین اگر به مصر و پاکستان هم نگاه کنیم می بینیم که وضعشان بسیار بهتر از ما است و این در حالی است که روند جهانی نشان می دهد که باید برای رونق، اشتغال و توسعه ملی سهم آب کشاورزی کم شود.
مهندس کشاورز گفت: تا این لحظه تحصیل آبی برای محیط زیست نداشته ایم و اگر بارانی آمده هورالعظیم پر آب شده و در غیر این صورت منابع آب کشور به صورتی است که همه از آن مطلع هستند.
وی گفت: ما اصلاً در آمایش مشکل قانونی یا آیین نامه ای نداریم ولی مساله ای که این جا مطرح است این است که اصلاً اعتقادی به آمایش وجود ندارد و به نظر من آمایش برای دانش ما زود است و حتی نتوانسته ایم که یکی از نوشته هایمان عمل کنیم.
مهندس کشاورز تاکید کرد: من پیشنهاد می کنم که با توجه به شرایط آب در کشور چند تصمیم کلان ملی بگیریم و به آن هم پایبند باشیم.
۱- اگر به کشورمان علاقه مندیم باید تقاضای آب کاهش یابد و باید بگویم که هیچ تولید اقتصادی و با پایداری کشور قابل مقایسه نیست.
۲- وزارت نیرو تنها نمی تواند مشکل آب را حل کند و این مشکل باید به کمک همه مردم ایران حل شود و باید تمام سیاست هایمان مبتنی بر ظرفیت های آب کشور باشد.
وی افزود: متاسفانه برای حل بحران آب برای ما تصمیم می گیرند به طور مثال در دولت ستاد آب ارومیه طرح انتقال آب خزر را پیشنهاد می دهد در حالی که در جهان انتقال آب بین حوزه ای مردود اعلام شده و به عقیده من بیابان کردن کشور برای منافع ۱۰ یا ۲۰ ساله اصلاً قابل توجیه نیست.
مهندس کشاورز گفت: آب کشور احتیاج به حکمرانی دارد و در این میان دولت نباید به تنهایی تصمیم گیرنده منابع آب باشد. بنابراین از دید من پروژه های سد سازی را وزیر نیرو باید متوقف کند. ما داریم سد می سازیم و این سد های دیم است و نشان می دهد که این داستان به روال منطق نیست بلکه بر روال ساخت وساز است.
وی در پایان خاط نشان کرد: RWRM در دانش ما غریبه است و به نظر من استانی شدن آب باید منسوخ شود و آب باید به صورت حوزه ای اداره شود و با این روال اگر باران هم ببارد تاثیری در منابع آب کشور ما نخواهد داشت و به نظر من تحقیق آب باید خط قرمزش سازمان محیط زیست باشد، البته نه سازمان محیط زیستی که ساکت است .
همایش یک روزه مدیریت آبهای زیرزمینی با همت اتاق بازرگانی ایران و با مشارکت استادان دانشگاه های مختلف کشور ،وزارت نیرو ،موسسه تحقیقات کشاورزی کرج و مجمع تشخیص نظام در محل اتاق بازرگانی ایران برگزار شد.
