قاسم محبعلی مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه
ایران و ریشههای عدم ثبات سیاسی در عراق
ساعت 24-اتفاقات اخیری که محل وقوع آن عراق بوده است در مناسبات ایران و عراق تاثیر مستقیم گذاشته و به نظر میرسد در ایران در قبال نخست وزیر جدید عراق موضع واحدی اتخاذ نشده است. برخی از انتخاب ایشان استقبال کردند و برخی نیز تبلیغات منفی علیه الکاظمی انجام دادند اما در عراق به نظر میرسد برای انتخاب ایشان یک اجماع شکل گرفته است و این انتخاب به نحوی این پیام را منتقل میکند که عراق قصد دارد خود را از منازعات میان ایران و آمریکا کنار بکشد.
در همین راستا به نظر میرسد با این اجماع عراقیها به دنبال این هستند که از ناامنیهای اخیر فاصله گرفته و از رشد دوباره گروههای افراطی در کشورشان جلوگیری کنند. با توجه به ناکامیهای متعدد عراقیها در گذشته در راستای ایجاد امنیت در کشور و مستقر شدن یک دولت توانمند باید منتظر ماند و مشاهده کرد که آیا الکاظمی میتواند در وهله اول روابطی متعادل با سه طرف مورد چالش یعنی ایران، آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس ایجاد کند یا باز هم همچون نخست وزیرهای گذشته در این عرصه ناکام خواهد بود و از چرخه قدرت کنار میرود. ایجاد تعادل و اتحاد در داخل کشور عراق خود به تنهایی امری بسیار دشوار است و این امر ریشه در تعداد زیاد احزاب و قبیلههای حاکم در این کشور دارد و همواره نیز عراق از این ناحیه ضربه خورده است. در این میان مسالهای که حائز اهمیت است این است که الکاظمی کابینه خود را با چه ترکیبی شکل میدهد. گروههای خانوادگی و قبیلهای همواره در شکلگیری دولت عراق نقش مهمی داشتهاند و همواره میان انبوه این گروهها رقابت وجود داشته است. شیعیان، اهل تسنن و کردها نیز همواره در عرصه قدرت و چینش سیاسی نیز با یکدیگر رقابت تنگاتنگی داشتهاند و هر کدام نیز به دنبال تصاحب قدرت به میزان بیشتری بودهاند و این امر پس از سقوط صدام بارها مشاهده شده است که اگر گروهی حائز حداکثر قدرت میشد تنشهایی در آن میان به وقوع میآمد و این تمرکز قدرت و انسجام را از بین میبرد. در همین راستا به علت اینکه نگاه قومی و قبیلهای و مذهبی همواره بر مسائل سیاسی در این کشور چیره بوده است بعید به نظر میرسد که این کشور در آینده نیز بتواند ثبات سیاسی را تجربه کند و مشکلات خود را با کشورهای همسایه حل کند و روابطی به دور از حاشیه با ایران داشته باشد. زمانی این مساله در عراق حل خواهد شد که یک دولت مبتنی بر دموکراسی واقعی به روی کار آید و مسائل سنتی و طایفهای در این کشور به فراموشی سپرده شود. تا زمانی که بر روی این تکثر در عراق تاکید میشود این کشور روی خوش آرامش را نخواهد دید و قطعا این امر بر روابط این کشور با ایران نیز تاثیر منفی خواهد گذاشت
