ابتلای اقتصاد ایران به ۲ ویروس تحریم و کرونا
ساعت 24-این فقط ایران نیست که درگیر کروناست، بلکه بیش از 200 کشور جهان با این بیماری دستوپنجه نرم میکنند. این ویروس، متعلق به یک منطقه یا یک کشور نیست و هر کشوری هر رفتاری که با این ویروس انجام بدهد طبیعتا بقیه کشورها هم همان رفتار را میتوانند تکرار کنند.
آنچه تاکنون رخ داده این است که کشوری مانند چین به نظر میرسد که زودتر رهایی یافته و کشوری مانند آمریکا هنوز به نقطه اوج نرسیده و تعداد کشتهشدگان آن از همه کشورها پیشی گرفته است. لذا یک سمت چین است، یک سمت آمریکا و دو نوع برخورد متفاوت با آن. اما آنچه ما از زبان پزشکان میشنویم این است که تا زمانی که واکسن نیاید این ویروس ماندگار است و پیشبینی کردهاند که تولید و توزیع واکسن هم دستکم از شش ماه تا یک سال به طول میانجامد. بنابراین با این فرض ما به این نتیجه قطعی میرسیم که دستکم در سال 99 باید ویروس کرونا را هم در کنار خود داشته باشیم. اما بخش مهم دیگر، فعالیتهای اقتصادی است. در حال حاضر در تمامی استانهای کشور تقریبا هم ترددها و هم بنگاههای اقتصادی کار خود را انجام میدهند. یعنی واحدهای صنعتی که در شهرکهای صنعتی استقرار دارند روال عادی خود را طی میکنند و هیچ بنگاه اقتصادی به دلیل کرونا بسته نشده است. هیچ شهرک صنعتی در ایران به دلیل کرونا تعطیل نشده است. ممکن است برخی بنگاههای اقتصادی به دلایل دیگر فعالیتشان متوقف شده باشد اما به دلیل کرونا نهتنها کارخانهای پلمب نشده، بلکه فعالیت برخی بنگاههای اقتصادی که ماسک، مواد ضدعفونیکننده و کالاهای بهداشتی تولید میکردند، چند برابر هم شده است. نکته بعدی که بسیار مهم است اینکه ما پیش از بحث کرونا در سالهای 97 و 98، رشد اقتصادی منفی را تجربه کردیم که آن هم به دلیل تحریمهای ظالمانه آمریکا بوده است. اکنون به دلیل شیوع ویروس کرونا نباید فراموش کنیم که ویروس دیگری به نام تحریم حدود دو سال است که وارد اقتصاد ایران شده و آن را به رشد اقتصادی منفی کشانده است. حال با شیوع این بیماری در جهان، شاهد آن هستیم که پیشبینی میکنند رشد اقتصادی جهان تا یک درصد متاثر شود. صنایع گردشگری و حملونقل در این ایام، به حداقل فعالیت خود رسیدهاند و هنوز هم وارد دوران پساکرونا نشدهایم! اما در دوره پساکرونا، نوع حملونقل، سبک زندگی مردم و رفتار آنها حتما شرایط متفاوتی خواهد داشت. خلاصه اینکه ما وقتی بخواهیم اقتصاد ایران را تحلیل کنیم، باید مولفه بسیار مهم آن که جاری است و مشخص نیست چه زمانی به اتمام برسد، یعنی تحریمهای ظالمانه را هم در نظر بگیریم. مولفه دوم موضوع کروناست. این دو را باید با هم ببینیم. اما نکتهای که باید درباره اقتصاد ایران و قیاس آن با برخی کشورها عرض کنم این است که کشورهای صنعتی بیشتر از کشورهایی غیرصنعتی از شیوع این بیماری آسیب دیدند. نکته دیگر اینکه چون یک بخش قابل توجه اقتصاد ایران کشاورزی است و خوشبختانه امسال هم ما سال پربارشی را داشتیم. از همینرو به احتمال قریب بهیقین، همچنان که در سال 98 نسبت سال 97، رشد اقتصادی در بخش کشاورزی مثبت بود، ما در سال 99 هم شاهد رشد مثبت بخش کشاورزی، خواهیم بود. اگر نظام مالی و مالیاتی و بهکارگیری بخشخصوصی، مدون و کارآمد شود و در خدمت بخشهای صنعت و خدمات قرار بگیرد، میتوان امیدوار بود که کرونا حداقل عوارض را برای اقتصاد ایران داشته باشد. گرچه بخش گردشگری و مشاغل این بخش در نقطه اوج کاری خود از 25 اسفندماه تا 20 فروردینماه آسیب فراوانی دید و جبران آن در سال 99 خیلی سخت است، اما گمان میرود شاید بتوان با تدبیری، خسارت بخشهای صنعت و کشاورزی ناشی از شیوع کرونا را جبران کرد. بهویژه اینکه به نظر میرسد منحنی ابتلا به ویروس کرونا در ایران با توجه به تعداد فوتشدگان و مبتلایان، از تقطه اوج یا همان پیک عبور کرده باشد.
