پورشهسواران از کجا پول درمیآورند(۱)
ساعت 24- تهرانیهای ۵۰ سال پیش وقتی میخواستند از روی نام اتومبیل یک فرد او را فردی ثروتمند و به قول تهرانیها «مایهدار» و «خر پول» معرفی کنند، میگفتند یک بنز هم دارد. در دهه ۱۳۴۰ از میان انواع بنزها، بنز ۱۸۰ مشهورتر بود و آرزوی داشتن آن در دل هر مرد ایرانی موج میزد.
امروزه اما وقتي ميخواهند بگويند فردي ثروتمند است و معرف ثروت او داشتن اتومبيل خاصي است، از «پورشه» نام ميبرند. انواع مدلهاي اتومبيل پورشه به بازار ايران آمده است و افراد بسيار اندكي داراي اين خودرو هستند. وقتي يك جوان ۳۰ تا ۴۰ ساله پورشهسوار از كنار دارندگان انواع خودروهاي ارزانقيمت در خيابانهاي پرازدحام پايتخت حركت ميكند پرايدسواران، پژو ۲۰۶ سواران و حتي دارندگان اتومبيلهاي هيوندايي كه دستكم ۲۰۰ ميليون تومان قيمت آن است ميگويند «معلوم نيست از كجا پول آورده است كه ميتواند فقط اين مقدار تومان پول ماشين بدهد». برخي كه شايد خشمگينترند ميگويند «يا خودش دزد است يا پدرش» و داوريهاي ديگري مثل «با كار كردن نميشود پول پورشه درآورد» يا اينكه «خودش يا پدرش به رانت وصل هستند» نيز زياد شنيده ميشود.
براي اينكه مثال ملموستري از موضوع پورشه سواران سري به يكي از سايتهاي مشهور ايران ميزنيم. سايت تابناك در خبري با عنوان «كارگرداني سرمايه 2 ميلياردي مادر به جاي پورشهسواري» (۷ دي ماه ۱۳۹۳) نوشته است: يكي از فيلمهايي كه به تازگي مرحل توليد را پشت سر گذاشته است محصول سرمايهگذاري يك مادر براي فرزندش براي تكيه بر صندلي كارگرداني است. فيلمي كه هزينه توليد آن با قيمت پورشه ۲ ميليارد توماني برابري ميكند. يكي از كامنتگذاران درباره اين خبر نوشته است: «پورشهسوار بايد ۱۰ ميليارد تومان پول نقد داشته باشد» و ديگري نوشته است: «بهترين شغل دنيا داشتن باباي پولداره. در ايران قبلا هم اثبات شده است»
سايت پارسينه نيز در ۱۹ ارديبهشت ۱۳۹۱ به نقل از ارسلان فتحي كه آن روزها ميخواست كانديداي رياست جمهوري شود و امروز رييس كميسيون اقتصادي مجلس است درباره پورشه و پورشهسواران نوشت: «پورشهسوار شدن هنر نيست، پورشه ساختن هنر است» و به نقل از او ادامه داد: «پورشه سوار شدن به معضلي تبديل شده است كه نشاندهنده شكاف طبقاتي در جامعه ايراني است و اثرات روحي و رواني خاصي بر قشر جوان ايراني ميگذارد.»
نوشته حاضر كه در چند بخش تقديم خوانندگان ارجمند سايت خبري – تحليلي ساعت ۲۴ ميشود قصد دارد نشان دهد كه پورشهسواران ايراني كه نوكيسههاي امروزي هستند از كجا و از كدام محل پولهاي كلان به دست ميآورند. ترديدي نيست كه گروهي از افراد با كسب و كار آبرومند، قانوني كه داراي سابقه طولاني هستند ميتوانند پس از مدتها، پساندازي معادل خريد يك پورشه براي خود يا فرزندان خود را داشته باشند . افرادي هم هستند كه داراي استعداد فوقالعادهاي در داد و ستد و كار و تجارتاند و آنها نيز ميتوانند با استفاده از استعداد درخشان خود پسانداز كافي براي خريد پورشه به دست بياورند. اما يك گروه بزرگتر نيز از فضاي غبارآلود اقتصاد ايران استفاده كرده و با دراختيار داشتن اطلاعات مرتبط با فعاليتهاي رانتجويانه ميتوانند پول زيادي در يك دوره كوتاه به دست بياورند و پورشه خريداري كنند كه نماد افراد ثروتمند شده است. در شمارههاي بعدي اين نوشته اين منافذ رانت را معرفي خواهيم كرد.
براي اينكه مثال ملموستري از موضوع پورشه سواران سري به يكي از سايتهاي مشهور ايران ميزنيم. سايت تابناك در خبري با عنوان «كارگرداني سرمايه 2 ميلياردي مادر به جاي پورشهسواري» (۷ دي ماه ۱۳۹۳) نوشته است: يكي از فيلمهايي كه به تازگي مرحل توليد را پشت سر گذاشته است محصول سرمايهگذاري يك مادر براي فرزندش براي تكيه بر صندلي كارگرداني است. فيلمي كه هزينه توليد آن با قيمت پورشه ۲ ميليارد توماني برابري ميكند. يكي از كامنتگذاران درباره اين خبر نوشته است: «پورشهسوار بايد ۱۰ ميليارد تومان پول نقد داشته باشد» و ديگري نوشته است: «بهترين شغل دنيا داشتن باباي پولداره. در ايران قبلا هم اثبات شده است»
سايت پارسينه نيز در ۱۹ ارديبهشت ۱۳۹۱ به نقل از ارسلان فتحي كه آن روزها ميخواست كانديداي رياست جمهوري شود و امروز رييس كميسيون اقتصادي مجلس است درباره پورشه و پورشهسواران نوشت: «پورشهسوار شدن هنر نيست، پورشه ساختن هنر است» و به نقل از او ادامه داد: «پورشه سوار شدن به معضلي تبديل شده است كه نشاندهنده شكاف طبقاتي در جامعه ايراني است و اثرات روحي و رواني خاصي بر قشر جوان ايراني ميگذارد.»
نوشته حاضر كه در چند بخش تقديم خوانندگان ارجمند سايت خبري – تحليلي ساعت ۲۴ ميشود قصد دارد نشان دهد كه پورشهسواران ايراني كه نوكيسههاي امروزي هستند از كجا و از كدام محل پولهاي كلان به دست ميآورند. ترديدي نيست كه گروهي از افراد با كسب و كار آبرومند، قانوني كه داراي سابقه طولاني هستند ميتوانند پس از مدتها، پساندازي معادل خريد يك پورشه براي خود يا فرزندان خود را داشته باشند . افرادي هم هستند كه داراي استعداد فوقالعادهاي در داد و ستد و كار و تجارتاند و آنها نيز ميتوانند با استفاده از استعداد درخشان خود پسانداز كافي براي خريد پورشه به دست بياورند. اما يك گروه بزرگتر نيز از فضاي غبارآلود اقتصاد ايران استفاده كرده و با دراختيار داشتن اطلاعات مرتبط با فعاليتهاي رانتجويانه ميتوانند پول زيادي در يك دوره كوتاه به دست بياورند و پورشه خريداري كنند كه نماد افراد ثروتمند شده است. در شمارههاي بعدي اين نوشته اين منافذ رانت را معرفي خواهيم كرد.
