برگشت رشد به اقتصاد ترکیه در فصل چهارم
اقتصاد ترکیه پس از یک دوره رکود در حال بازسازی بود اما شیوع ویروس کرونا آنکارا را وادار کرده است برای مقابله با وضع کنونی، کمکهایی میلیاردی را تصویب کند. این در حالی است که تقاضاها از ترکیه برای اختصاص کمکهایی بیشتر به بخشهای مختلف اقتصاد این کشور رو به افزایش است. بنا بر اعلام مؤسسه رتبه سنجی مودیز، در میان اقتصادهای گروه ۲۰ (G20) انتظار دارد اقتصاد ترکیه بیش از سایرین با آسیب مواجه شود و در ۳ ماهه دوم و سوم سال ۲۰۲۰، مجموع رشد آن به منفی ۷ درصد تنزل یابد. ترکیه پیشتر از تلاشها برای دستیابی به نرخ رشد بلندپروازانه ۵ درصدی برای سال ۲۰۲۰ خبر داده بود. بنا بر اعلام مودیز، این شوک احتمالاً تا پایان تابستان بیشترین تأثیر را بر بخشهای مرتبط با صنعت جهانگردی ترکیه خواهد گذاشت. این در شرایطی است که در سال ۲۰۱۹ نرخ بیکاری ترکیه از ۱۱ درصد به ۱۳.۷ درصد افزایش یافت و ماه گذشته نرخ تورم نیز ۱۲.۳۷ درصد بود.
بانک جهانی پیش بینی خود از رشد اقتصادی امسال ترکیه را با توجه به شیوع ویروس کرونا به ۰.۵ درصد کاهش داد که در مقایسه با نرخ ۳.۵ درصدی پیش بینی شده قبل از شیوع کرونا کاهش محسوسی داشته است. با این حال انتظار می رود که با توجه به حمایت های دولت از اقتصاد، روند رشد به تدریج با پشت سر گذاشتن بحران کرونا از سر گرفته شود تا جایی که رشد چهار درصدی برای ترکیه توسط این نهاد در سال ۲۰۲۱ پیش بینی شده است.
سال گذشته ترکیه موفق شده بود تا از رشد منفی خارج شود و طبق اعلام مرکز آمار ترکیه، رشد این کشور در سال ۲۰۱۹ به ۰.۹ درصد رسید. بانک جهانی هم چنین پیش بینی کرده است که با تداوم روند کاهشی رشد قیمت ها، نرخ تورم ترکیه امسال به ۱۱ درصد، سال آینده به ۹ درصد و در سال ۲۰۲۲ به ۸.۵ درصد کاهش پیدا کند در حالی که بانک مرکزی و دولت، دستیابی به تورم ۸.۵ درصدی را برای سال جاری هدفگذاری کرده اند.ظفر یوکسلر بروکرات و مشاور سابق بانک مرکزی ترکیه نیز که به انجام تحلیل ها در اقتصاد کلان معروف است، اثرات ویروس کرونا بر اقتصاد ترکیه را مورد بررسی قرار داده است. به اعتقاد یوکسلر اثرات جدی کرونا بر اقتصاد دنیا در ترکیه نیز نرخ رشد و استخدام را در سطح دراماتیک کاهش خواهد داد. طبق تخمین یوکسلر میزان بیکاری درسال 2020 بر مبنای سال، با افزایش 5-4 واحدی به محدوده 20-18 درصد افزایش خواهد یافت، نرخ رشد نیز با افت 3.9 درصدی وارد سیر انقباظی خواهد شد. یوکسلر معتقد است؛ اپیدمیکووید-19 به هیچکدام از بحرانهایی که تا به امروز دیده بودیم، شباهت ندارد. جهانی بودن این اپیدمی، تهدید هرکشور، بخش ها و افراد از سوی ویروس و نبود اطلاعات کافی درخصوص نحوه مبارزه با آن، مشکل جدی ببار می آورد. مدت شیوع این اپیدمی نیز غیرقابل پیش بینی است.
نشریه فارن پالیسی با اشاره به اوضاع ناگوار اقتصاد ترکیه پیش از این همه گیری پیش بینی کرد اقتصاد این کشور در طول این بحران وضع بدتری را پیش رو دارد. ارزش لیر ترکیه اخیرا به پایینترین میزان خود (۶.۹۵) در مقایسه با دلار آمریکا رسید و اکنون ارزش کمتر از ۶.۸۸ در مقایسه با دلار را تجربه میکند.فارن پالیسی هشدار داد اردوغان و داماد وی (وزیر دارایی ترکیه برات آلبایراک) برای بقای اقتصاد ترکیه در بحبوحه این همه گیری مرگبار باید رویکرد جدید را در پیش بگیرند. این نشریه آمریکایی با تاکید بر اینکه بحران شیوع کرونا مستلزم یک همبستگی جهانی است، نوشت: تنها در صورتی که رئیس جمهور ترکیه از اشتباهات پیشین خود دست بردارد این کشور میتواند از بحرانی که روز به روز بیشتر رو به وخامت میگذارد، نجات یابد. در حالی که گزارش فیتچ ریتینگز در رابطه با ترکیه اعلام کرد که رشد اقتصادی ترکیه ادامه خواهد یافت. به نوشته ینی شفق درحالی که اقتصاد جهان به شدت تحت تأثیر منفی ویروس کرونا قرار گرفته است، ازسوی مؤسسه مالی و اعتباری فیتچ ریتینگز در رابطه با وضعیت اقتصادی ترکیه گزارش مثبتی ارائه شد.داگلاس ویسلاو مدیر مؤسسه رتبه بندی فیتچ طی پیش بینی میزان رشد اقتصادی ترکیه اعلام کرد که رشد اقتصادی ترکیه از سه ماه سوم سال میلادی جاری رو به افزایش خواهد گذاشت و در سال ۲۰۲۱ نیز به ۴.۵ درصد خواهد رسید.
سحر تقیپور،دانشجوی دکتری روابط بینالملل –مرکز برسی های استراتژیک ریاست جمهوری
