افزایش قیمت دلار فروشی بانک مرکزی تورم زاست
بانک مرکزی ارزی را که دولت به واسطه صادرات نفتی یا صادرات کالاهای دیگر تحویل میگیرد با نرخی مصوب تبدیل به ریال کرده و برای هزینه کردهای جاری یا عمرانی تحویل دولت میدهد به این عملیات تسعیر ارز گفته میشود.محمد شیریجیان، کارشناس اقتصادی در این باره به خبرنگار مهر گفت: بانک مرکزی ارزهایی را که به واسطه فروش نفت از دولت دریافت میکند با نرخ مشخصی تبدیل به ریال میکند و آنرا برای صرف هزینههای جاری و عمرانی به دولت تحویل میدهد. بر اساس قانون، این منابع ارزی متعلق به بانک مرکزی است و چون قبلاً تبدیل به ریال شده و در اختیار دولت قرار داده است عملاً نمیتواند بار دیگر ارزهایی که در سپرده بانک مرکزی وجود داشته و متعلق به بانک مرکزی است را با نرخ دیگری تسعیر کند.
وی ادامه داد: نرخ تسعیر درسال ۸۹، ۱,۲۲۶ تومان بود، بعداً این رقم در سال ۹۱ به ۲۴۰۰ رسید سپس بیش از ۳۰۰۰ شد و نهایتاً به ۴,۲۰۰ تومان رسید و با این تصمیم اخیر قرار است به ۸,۵۰۰ تومان برسد.سوالی که در اینجا مطرح میشود این است که در چه صورتی این افزایش نرخ تسعیر، تورمزا خواهد بود و اگر این منبع، صرف تسویه بدهی دولت شود نیز تورمزا است یا خیر. شیریجیان در پاسخ گفت: منابع ناشی از این افزایش نرخ میتواند صرف جبران کسری بودجه شده و در هزینههای جاری و عمرانی صرف شود و یا اینکه میتواند به تسویه بدهی دولت به بانک مرکزی منجر شود. در حالت اول رشد پایه پولی مستقیم و در حالت دوم، غیر مستقیم خواهد بود.
افزایش پایه پولی
در عملیات بانکی زمانی که پولی به واسطه ارائه تسهیلات یا سود سپردهها، اصطلاحاً خلق میشود تنها در صورتی نقدینگی کل کشور را بیشتر نمیکند که آن پول از طریق بازپرداخت تسهیلات و بهره آن اصطلاحاً، محو شود. اگر خلق پول از محو آن پیشی بگیرد همین اتفاق ناگواری است که نقدینگی کشور را تحتالشعاع خود قرار میدهد. این موضوع در استقراضهای دولت از بانک مرکزی حکمفرماست. اگر تسهیلات پرداختی بازگردانده شود، محو پول رخ میدهد اما اگر به نحوی این پول بازنگردد خلق پولی که انجام شده در اقتصاد خواهد ماند و موجب تورم خواهد شد.
شیریجیان در این باره معتقد است، در صورتی که از طریق افزایش نرخ تسعیر ارز بدهیهای دولت تسویه شود تنها یک کار ترازنامهای انجام شده و تغییری در خارج صورت نمیگیرد اما در عوض، آن نقدینگی که قبلاً دولت متعهد به بازگرداندن آن بود نیز بازنمیگردد و به صورت غیر مستقیم نقدینگی را افزایش میدهد.وی ادامه داد: در گذشته دولت به بانک مرکزی متعهد شده بود که پول را پس دهد این کار باعث میشد که نقدینگی جمع شود و محو پول اتفاق بیفتد یعنی پایه پولی کاهش پیدا میکرد اما الان عملاً امیدی به کاهش نقدینگی وجود ندارد و پایه پولی در همین حد میماند و فقط بدهی دولت تسویه میشود.
