همه اختلاس های کلان و معروف دهه ۹۰
ساعت24-اختلاس و فساد مالی بزرگ که در چهارسال گذشته کشف شده، کم نبوده است. عدد و رقمی حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان. اینها البته فقط اختلاس ها و فسادهای بزرگ است، کوچک ها را جمع نزدیم. اما این عدد و رقم ها با ما چه می کنند؟
از سال ۹۰ تا امروز بیش از ۱۳ هزار میلیارد تومان اختلاس و فساد مالی در کشور کشف شده که عاملان آنها تنها ۴ نفر بودهاند. اما رییس قوه قضاییه از یک پرونده ۶ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومانی هم صحبت کرده که هنوز جزئیات آن مشخص نیست.
با این حال حتی اگر فساد مالی ۶ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومانی اخیر را که آیت الله آملی لاریجانی، رییس قوه قضاییه از آن صحبت کرده و یا ماجرای تازه شروع شده پدیده شاندیز را جزو رانت خواری ها، کلاهبرداری ها و تخلفات مالی ثابت شده به حساب نیاوریم، باز هم با رقم های کلانی رو به رو هستیم که باعث شده اند شمردن صفرهای زیاد این پولهای از کف رفته برای مردم عادی شود. حتی این اواخر هم پای ثابت جوک های شبکه های اجتماعی هم واژه اختلاس شده است.
چه کسانی دست در جیب ما کردند؟
آمارهای موسسه شفافیت بینالمللی میگوید وضع ایران در فساد اداری و اقتصادی در یک سال گذشته بهتر شده است. حالا از میان ۱۷۵ کشور جهان در جایگاه ۱۳۶ قرار داریم و این یعنی تنها ۳۹ کشور دنیا فساد اقتصادی کمتری را نسبت به ایران تجربه میکنند. با این وجود از ابتدای دهه ۹۰ تا امروز بیش از ۱۳هزار میلیارد تومان اختلاس و فساد اقتصادی در کشور انجام شده که عاملان آنها تنها ۴نفر بودهاند: مهآفرید خسروی، بابک زنجانی، سعید مرتضوی و محمدرضا رحیمی.
در جدول زیر میتوانید معروفترین فسادهای اقتصادی ۳ سال گذشته را که بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند باعث شدند مردم ایران تورم ۴۹ درصدی را تجربه کنند و یا حداقل در این تورم کشنده، موثر بوده اند را ببینید؛
فسادهای مالی با ما چه میکنند؟
با این حال، دکتر اکبر محسنی فر، جامعه شناس معتقد است آثار فسادهای مالی تنها محدود به اقتصاد نمیشود و تاثیرات منفی اجتماعی هم در بر دارد. او به خبرآنلاین میگوید: مشاهده فساد اقتصادی و تکرار این پدیده در جامعه ۳تاثیر اجتماعی روشن و مستقیم دارد. در اولین گام، مقایسه گری اجتماعی را زیاد میکند. سپس باعث ترویج فردگرایی و بی تفاوتی نسبت به همنوع شده و در نهایت همبستگی اجتماعی را کاهش میدهد.
دکتر محسنی فر ادامه میدهد: افراد وقتی در جریان فسادهای مالی با رقمهای کلان قرار میگیرند خود را با بالا دستشان مقایسه میکنند و این تصور در آنها شکل میگیرد که اگر آقای ایکس توانست با رانت خواری به امکانات و ثروت دست پیدا کند، چرا ما نتوانیم؟ همین نقطه شروعی است برای آنکه سعی کنند به امکاناتی فراتر از جایگاه خود دست پیدا کنند.
آنکه باید محاکمه شود، شهرام جزایری نیست
ترجیح منافع شخصی بر منافع عمومی مهم ترین آسیبی است که محسنی فر به آن اشاره میکند و آن را از تاثیرات افزایش فسادهای مالی میداند. او میگوید: جامعه ما به سمتی میرود که افراد فردگرا میشوند و منفعت طلبیهای فردی شان پررنگ تر از هر وقت دیگری است. در واقع تکرار فسادهای اقتصادی به مردم نشان میدهد که میتوانند همیشه راهی برای بهره برداری از پایین دست خود پیدا کنند.
دکتر محسنی فر معتقد است فساد اقتصادی محصول شرایط حاکم بر جامعه و قوانین اقتصادی است و برای آنکه چنین جوی مهار شود، مردم باید برخورد قاطع با مفسد را ببینند. او میگوید که زندانی شدن یا اعدام نمیتواند از نگاه اجتماع برخورد قاطعی با مفسد اقتصادی باشد: از دید مردم آنکه باید محاکمه شود، شهرام جزایری نیست. چرا که امثال شهرام جزایری در طول زمان باز هم پدیدار شدند. آنچه از نگاه اجتماع برخورد قاطع تلقی میشود، اصلاح قوانین و بستن راه فساد است. وقتی ساختار اقتصادی مبتنی بر رابطه باشد یا نواقص آن اجازه دور زدن قانون را بدهد، فساد اتفاق میافتد و این چیزی است که مردم آن را درک میکنند.
همه چیز برای پول بیشتر
در کنار همه این ها، این جامعه شناس یک خطر بزرگ دیگر را هم عنوان میکند و درباره آن هشدار میدهد: افزایش فساد اقتصادی، به دلیل یک تغییر اجتماعی رخ میدهد که در یکی دو دهه اخیر شاهد آن بوده ایم و از نظر اجتماعی خطرناک است. اقتصاد در کشور ما خیلی پررنگ شده و نقش محوری پیدا کرده. حتی این تفکر اقتصادی را میتوانید در بین بچهها هم ببینید که پول را معیار همه چیز میبینند. در چنین شرایطی که پول بزرگترین دغدغه افراد است، فساد اقتصادی اتفاق میافتد و کسب منفعت فردی بیشتر از هر چیزی اهمیت پیدا میکند و میبینیم که افراد از هر طریق سعی در کسب مال بیشتر دارند، ولو از روشهای غیرقانونی. از طرف دیگر این تفکر غالب باعث میشود همه چیز معنای خود را در کنار پول و مسایل مالی از دست بدهد. کار، صرفا فعالیتی برای پول درآوردن میشود و تحصیل هم ابزاری است برای رسیدن به موقعیت مالی بهتر. این یعنی همه چیز تحت الشعاع پول قرار میگیرد و دیدن فساد مالی احساس ناامنی روانی ای ایجاد میکند که به این تفکر اقتصاد محور در جامعه دامن میزند.
با این حال حتی اگر فساد مالی ۶ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومانی اخیر را که آیت الله آملی لاریجانی، رییس قوه قضاییه از آن صحبت کرده و یا ماجرای تازه شروع شده پدیده شاندیز را جزو رانت خواری ها، کلاهبرداری ها و تخلفات مالی ثابت شده به حساب نیاوریم، باز هم با رقم های کلانی رو به رو هستیم که باعث شده اند شمردن صفرهای زیاد این پولهای از کف رفته برای مردم عادی شود. حتی این اواخر هم پای ثابت جوک های شبکه های اجتماعی هم واژه اختلاس شده است.
چه کسانی دست در جیب ما کردند؟
آمارهای موسسه شفافیت بینالمللی میگوید وضع ایران در فساد اداری و اقتصادی در یک سال گذشته بهتر شده است. حالا از میان ۱۷۵ کشور جهان در جایگاه ۱۳۶ قرار داریم و این یعنی تنها ۳۹ کشور دنیا فساد اقتصادی کمتری را نسبت به ایران تجربه میکنند. با این وجود از ابتدای دهه ۹۰ تا امروز بیش از ۱۳هزار میلیارد تومان اختلاس و فساد اقتصادی در کشور انجام شده که عاملان آنها تنها ۴نفر بودهاند: مهآفرید خسروی، بابک زنجانی، سعید مرتضوی و محمدرضا رحیمی.
در جدول زیر میتوانید معروفترین فسادهای اقتصادی ۳ سال گذشته را که بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند باعث شدند مردم ایران تورم ۴۹ درصدی را تجربه کنند و یا حداقل در این تورم کشنده، موثر بوده اند را ببینید؛
فسادهای مالی با ما چه میکنند؟
با این حال، دکتر اکبر محسنی فر، جامعه شناس معتقد است آثار فسادهای مالی تنها محدود به اقتصاد نمیشود و تاثیرات منفی اجتماعی هم در بر دارد. او به خبرآنلاین میگوید: مشاهده فساد اقتصادی و تکرار این پدیده در جامعه ۳تاثیر اجتماعی روشن و مستقیم دارد. در اولین گام، مقایسه گری اجتماعی را زیاد میکند. سپس باعث ترویج فردگرایی و بی تفاوتی نسبت به همنوع شده و در نهایت همبستگی اجتماعی را کاهش میدهد.
دکتر محسنی فر ادامه میدهد: افراد وقتی در جریان فسادهای مالی با رقمهای کلان قرار میگیرند خود را با بالا دستشان مقایسه میکنند و این تصور در آنها شکل میگیرد که اگر آقای ایکس توانست با رانت خواری به امکانات و ثروت دست پیدا کند، چرا ما نتوانیم؟ همین نقطه شروعی است برای آنکه سعی کنند به امکاناتی فراتر از جایگاه خود دست پیدا کنند.
آنکه باید محاکمه شود، شهرام جزایری نیست
ترجیح منافع شخصی بر منافع عمومی مهم ترین آسیبی است که محسنی فر به آن اشاره میکند و آن را از تاثیرات افزایش فسادهای مالی میداند. او میگوید: جامعه ما به سمتی میرود که افراد فردگرا میشوند و منفعت طلبیهای فردی شان پررنگ تر از هر وقت دیگری است. در واقع تکرار فسادهای اقتصادی به مردم نشان میدهد که میتوانند همیشه راهی برای بهره برداری از پایین دست خود پیدا کنند.
دکتر محسنی فر معتقد است فساد اقتصادی محصول شرایط حاکم بر جامعه و قوانین اقتصادی است و برای آنکه چنین جوی مهار شود، مردم باید برخورد قاطع با مفسد را ببینند. او میگوید که زندانی شدن یا اعدام نمیتواند از نگاه اجتماع برخورد قاطعی با مفسد اقتصادی باشد: از دید مردم آنکه باید محاکمه شود، شهرام جزایری نیست. چرا که امثال شهرام جزایری در طول زمان باز هم پدیدار شدند. آنچه از نگاه اجتماع برخورد قاطع تلقی میشود، اصلاح قوانین و بستن راه فساد است. وقتی ساختار اقتصادی مبتنی بر رابطه باشد یا نواقص آن اجازه دور زدن قانون را بدهد، فساد اتفاق میافتد و این چیزی است که مردم آن را درک میکنند.
همه چیز برای پول بیشتر
در کنار همه این ها، این جامعه شناس یک خطر بزرگ دیگر را هم عنوان میکند و درباره آن هشدار میدهد: افزایش فساد اقتصادی، به دلیل یک تغییر اجتماعی رخ میدهد که در یکی دو دهه اخیر شاهد آن بوده ایم و از نظر اجتماعی خطرناک است. اقتصاد در کشور ما خیلی پررنگ شده و نقش محوری پیدا کرده. حتی این تفکر اقتصادی را میتوانید در بین بچهها هم ببینید که پول را معیار همه چیز میبینند. در چنین شرایطی که پول بزرگترین دغدغه افراد است، فساد اقتصادی اتفاق میافتد و کسب منفعت فردی بیشتر از هر چیزی اهمیت پیدا میکند و میبینیم که افراد از هر طریق سعی در کسب مال بیشتر دارند، ولو از روشهای غیرقانونی. از طرف دیگر این تفکر غالب باعث میشود همه چیز معنای خود را در کنار پول و مسایل مالی از دست بدهد. کار، صرفا فعالیتی برای پول درآوردن میشود و تحصیل هم ابزاری است برای رسیدن به موقعیت مالی بهتر. این یعنی همه چیز تحت الشعاع پول قرار میگیرد و دیدن فساد مالی احساس ناامنی روانی ای ایجاد میکند که به این تفکر اقتصاد محور در جامعه دامن میزند.
