ادعای روزنامه اصولگرا علیه بخش خصوصی
براساس شنیدههای «فرهیختگان»، شرکتهای نفتی خصوصی اجباری برای عرضه دلار صادراتی ندارند و به همین علت سود آنها به نسبت حجم صادراتی بسیار بیشتر از پتروشیمیها خواهد بود. شرکتهای پتروشیمی برای خرید مواد اولیه و حتی خوراک خود مجبور هستند از بورس انرژی خرید کنند اما در یکی دو ماه اخیر با توجه به شکاف عمیق نرخ ارز آزاد و نیمایی شرکتهای خصوصی که اجباری برای عرضه صادراتی خود در سامانه نیما ندارند بهراحتی رقبای تحدیدشده خود را کنار میزنند و با گرانخری و افزایش قیمتها در بورس انرژی، مشکلات فراوانی برای پتروشیمیها بهوجود آوردهاند. بررسیها نشان میدهد سبدهای متنوع نفتای سبک، نفتای سنگین، رافینیت و... در 60 روز اخیر در بورس انرژی با افزایش تقاضای فزاینده و بیسابقه مواجه شده و همین افزایش تقاضا راه را برای خرید خوراک و مواد اولیه برای پتروشیمیها بسته است.
در اینجا این سوال بهوجود میآید که چرا شرکتهای پتروشیمی مواد اولیه و خوراک را گرانتر نمیخرند تا از رقبا جا نمانند؟ پاسخ به این سوال خیلی ساده است؛ قیمت محصولات شرکتهای پتروشیمی در داخل توسط شرکت ملی پتروشیمی وزارت نفت تعیین میشود و هیچ اختیاری برای قیمتگذاری ندارند. دولت نیز با توجه به تورم افسارگسیخته اجازه افزایش قیمت به آنها نمیدهد. از طرفی ارز صادراتی را هم باید به قیمت 28500 تومان عرضه کنند. به عبارت دیگر، شرکتهای پتروشیمی که روزگاری به علت خوراک مفت و مجانی بهعنوان رانتخواران بزرگ شناخته شده بودند حالا در گیرودار قیمتگذاری و ارز صادراتی قرار گرفتهاند و حتی برای تهیه خوراک و مواد اولیه هم با شرکتهای خصوصی درگیر هستند. یعنی، پتروشیمیها اگر خوراک و مواد اولیه را بیش از مقدار معینی خریداری کنند با توجه به محدودیتهای وزارت نفت برای قیمتگذاری محصولات، دیگر تولید برایشان بهصرفه نخواهد بود اما اگر شرکتهای صادراتی بخش خصوصی اقدام به خرید مواد اولیه به قیمتهای بسیار بالاتر کنند، بدون محدودیتی میتوانند اقدام به صادرات کنند.
برای بررسی بیشتر نهادهای نظارتی و رگولاتوری حتی میتوانند نام خریداران بورس انرژی در دو ماه اخیر را مرور و مشاهده کنند که چگونه خوراک و مواد اولیه پتروشیمیها به ناگاه قیمت فزایندهای پیدا کرد که شرکتهای خصوصی حتی تقاضای خرید با قیمت بالاتر را ارائه میکنند. شرکتهای پتروشیمی حق گران کردن محصولات خود را ندارند اما هیچ تضمینی برای گران نشدن خوراک و مواد اولیه آنها نیست و ادامه این روند مشکلات فراوانی را در صنعت پتروشیمی بهوجود خواهد آورد.