آتش زیر خاکستر مناسبات کارگر و کارفرما
ساعت 24 - حالا بهار ۱۴۰۲ پشت سرمان است و به نیمه نخستین ماه تابستان رسیدهایم، اما سپری شدن بهار و آمدن تابستان داغ راه را برای امیدوار بودن کارگرانی که شاهد باخت مزد ۱۴۰۲ به دولت بودند نبسته است. اگرچه دیوان عدالت اداری شکایت نهادهای کارگری و دهها هزار کارگر را درباره مصوبه مزد ۱۴۰۲ قبول نکرد و وزیر کار نیز چند بار گفت وعدهای برای بازنگری مزد ۱۴۰۲ در مقایسه با تورم رخداده در سال ۱۴۰۲ ندادهایم، اما کارگران همچنان چشمانتظار تغییرند.
dir="RTL" style="text-align:right">واقعیت این است که بهرغم وعدههای پرشمار دولت برای کاهش نرخ تورم به نظر میرسد این وعده به امسال نمیرسد و به ویژه نرخ تورم گروههای کمدرآمد که شامل کارگران میشود بسیار فراتر از نرخ مزد افزایشیافته کارگران است. کارگران و نهادهای کارگری با کوشش خستگیناپذیر میخواهند این فاصله جبران شود، اما دولت زیر بار نمیرود. این وضعیت همچون آتشی زیر خاکستر است که مناسبات کارگران و کارفرمایان را تهدید میکند. برخی از پیامدهای دور ماندن نرخ رشد مزد از نرخ تورم کاهش انگیزه کارگران دارای مهارت برای کار در کارخانههاست و برخی گلایههای کارفرمایان از فقدان نیروی کار ماهر در هفتههای تازهسپریشده این را نشان میدهد. حالا اگر کارفرما بخواهد برای نگه داشتن کارگران دارای مهارت نرخ رشد مزد بالاتر در نظر بگیرد با اعتراض دیگر کارگران روبهرو خواهد شد و سامان و نظم نیروی کار در بنگاهها را برهم میزند. پیامد دیگر این وضعیت که دولت ساخته این است که نیروی کار شاغل در بنگاهها به صورت فردی یا جمعی کارفرمایان خود را زیر تیغ قرار میدهند و به پشتوانه نهادهای کارگری و نیز رسانههایی که در هر مجادلهای حق را به کارگران میدهند، محیط کار با تنشهای پرشمار روبهرو خواهد شد. واقعیت این است که شماری از کارفرمایان شاید بردباری و مدارا و تابآوری کافی و لازم برای رودررویی با نیروی کار خود را ندارند و ممکن است تن به این خواستهها بدهند. این وضعیت میتواند شیوع پیدا کند و کارفرمایان دیگر را وادار کند تن به افزایش مزد بدهند، اما کارفرمایان بدون چون و چرا دنبال این خواهند بود که این افزایش را از راههای ممکن مثل افزایش قیمت محصول و خدمت و همچنین تعدیل نیرو یا تعطیلی بنگاه جبران کنند. برخی مطالعات کارشناسانه نشان میدهد بنگاههای ایرانی باید خود را برای افزایش مزد کارگران به هر شکل و ماهیتی آماده کنند. یک گزارش پژوهشی انجامشده از سوی آکادمی دانایان نشان میدهد درخواست نیروی انسانی در شمار قابل اعتنایی از صنایع که حاشیه سود بالاتری دارند بالاتر از درصد افزایش حقوق و مزد اعلامی از سوی وزارت کار برای ۱۴۰۲ است. به نظر میرسد در دو ماه فروردین و اردیبهشت عمده اعتراضها نسبت به سطح دستمزدهای دریافتی تا اندازه قابل اعتنایی به افزایش نسبی حقوق و مزد منجر شده و قابل پیشبینی است که این روند ادامه خواهد داشت. با توجه به اینکه سبد نیروی کار در ایران و هر کشور دیگری فراتر از شمار کارگران است و شمار بیشتری را میتوان در آن جای داد عدمتعادلها در بازار کار همان آتش زیر خاکستر است.
