تخته گاز در اتوبان بی اعتباری جهانی
اقتصاد ایران بهطور مزمن، در دو دهه گذشته با چالشبی اعتبار شدن دست به گریبان بوده اوهست. . این شرایط باعث بیمیلی بانکها و بیمههای مهم و حتی متوسط جهانی برای پوشش ریسک تجارت یا پرداخت تسهیلات به دولت و شرکتهای ایرانی شده است. بهطور مثال در ابتدای سال ۲۰۰۶ میلادی، موسسه معتبر اعتبارسنجی فیچ رتبه اعتباری ایران را +B در نظر گرفت و مسیر اقتصادی ایران را رو به رشد دانست، اما در پایان همان سال و با بروز کسری بودجه رتبه اعتباری ایران را بهBB – تنزل داد و از فقدان چشمانداز مثبت پیش روی سیستم کیفیت اعتبار در ایران سخن گفت. همین موسسه طی سالهای ۲۰۰۸ الی ۲۰۱۱ به علت عدمتوانایی ایران برای تسویه به موقع اوراق یوروباند خود، رتبه اعتباری ایران را بهC – تنزل داد.
اعتماد درسراشیبی
رتبه اعتباری ایران در تمامی سالیان یادشده، بر حسب پایش موسسات مختلف اعتباری نظیر استاندارد اند پورز، مودیز، فیچ، یورومانی، شوفا، ودا، اکسپرین، ترنس یونیون، و… رتبه اعتباری ایران به شکل استمراری تنزل یافته است و جز بهبودهای مقطعی، مسیر دائمی به سوی نزول اعتباری، به شکل تختهگاز به جلو حرکت کرده است. البته در آخرین رتبهبندی اعتباری در سال ۲۰۲۲، ایران دوباره به رده B صعود کرد ولی این رتبه اعتباری حتی در خاورمیانه نیز رتبه قابل توجهی به شمار نمیرود و باعث شده ایران امکان دسترسی به وامهای ارزانقیمت بینالمللی را از دست بدهد. رتبه AAA متعلق به کشورهای با بالاترین حد اعتبار است و بدین معناست که کشور حاضر در این جایگاه، توانایی تضمینشدهای برای بازپرداخت تعهدات خود در سریعترین زمان ممکن (حتی پیش از سررسید) را داراست و یک مقصد جذاب برای بانکها و سرمایهگذاران فایننسر جهانی به شمار میرود. سطح AA متعلق به کشورهای خوشحساب است که توانایی بالایی در بازپرداخت بدهیهای خود دارند ولی دچار مقادیر کمی تورم یا کسری بودجه شدهاند که عمق بلندمدتی ندارد و میتوان امیدوار بود که در کوتاهمدت این چالش را حل کنند. معمولا کشورها به شکل طولانی در این سطح اعتباری نمیمانند و یا به رتبه بالاتر میروند یا به رتبه پایینتر سقوط میکنند. کشورهای استرالیا، کانادا، دانمارک، آلمان، لیختن اشتاین، لوگزامبورگ، هلند و سوئد، با رتبه AAA و شاخص ۱۰۰، دارای بالاترین رتبه اعتباری در جهان هستند. رتبه قطر، کویت و امارات متحده در منطقه خاورمیانه AA با شاخص ۹۰ است که در زمره کشورهای با رتبه اعتباری بالا به شمار میروند. شایان ذکر است بسیاری از موسسات نظیر مودیز، اساندپی، فیچ، فریزر و دیبیایاس، از اعلام رتبه اعتباری ایران صرف نظر کرده و علت آن را فقدان اطلاعات شفاف درباره وضعیت بدهیهای داخلی و خارجی دولت و بدنه اقتصاد ایران در توانایی نقدشوندگی مطالبات و بازپرداخت بدهیها اعلام کردند.
پیامدهای های بیاعتباری
زیانبارترین نکته درباره بیتوجهی به پارامترهای مرتبط با رتبه اعتباری، افزایش هزینه تجارت و در نتیجه تعمیق فقر در کشور است. بدین معنا که همزمان با افزایش رتبه اعتباری، هزینه صادرات و واردات کالا و بهطور کلی تجارت فرامرزی، به شدت با کاهش مواجه میشود و در نتیجه کالا با قیمت ارزانتری به دست مردم میرسد و سطح هزینهکرد خانوار را همزمان با امکان پسانداز، بهبود میبخشد.
منبع روزنامه جهان صنعت – تلخیص ساعت 24
