روزنامه ایران19شهریور
کارنامه جلیلی ۶ سال مذاکره، ۳ بار حضور در مجلس
علیخانی پس از نشست سال ۹۱ مجلس با جلیلی: مسئولان همان اخباری را که در رسانه ها شنیده می شود بازگو کردند و چیز جدیدی نگفتند آبان ۸۶ جلیلی بدون اطلاع قبلی از حضور در کمیسیون امنیت ملی امتناع کرد و به جای خود، معاون امور بینالملل خود را به نشست کمیسیون فرستاد جلیلی ۷ خرداد ۹۲ توسط برخی نمایندگان اصولگرا به مجلس دعوت شد تا در فرصت تنفس میان جلسات مجلس از برنامههای انتخاباتیاش سخن گوید
علیخانی پس از نشست سال ۸۷ نمایندگان با جلیلی: مسئولان همان اخباری که در رسانه ها شنیده می شود بازگو کردند و چیز جدیدی نگفتند
سعید جلیلی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی و مسئول سابق تیم مذاکره کننده هستهای ایران در حالی به پای ثابت مجالس و جلسات بررسی «برجام» تبدیل شده است که در مـدت ۶ سال برعهده داشتن مسئولیت، چندان تمایلی به حضور در مجلس و ارائه توضیح درباره محتوای مذاکرات خود با ۱+۵ نداشت و تنها ۳ بار برای ارائه گزارش در جمع نمایندگان حاضر شد . این است که در این روزها حضور او در کمیسیون ویژه بررسی برجام و ارائه توضیحات او درباره عملکرد تیم مذاکره کننده هستهای در دوره مسئولیتش و اثبات ادعای ۱۰۰ ایراد برجام به «پاسخگویی دیرهنگام» تعبیر شده است. موضوعی که طی دو روز گذشته از سوی نمایندگانی که در دو دوره اخیر مجلس حضور داشتهاند به انحای مختلف مطرح شد. چنانکه عوض حیدرپور، عضو کمیسیون امنیت ملی در مجلس هشتم و نهم روز سهشنبه به «ایران» گفت: «سعید جلیلی، دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی در دوره گذشته مذاکرات، هرگز برای حضور در مجلس و ارائه گزارش مذاکرات تمایلی نداشت.»
تاجگردون: چرا زمان مذاکره خودتان به مجلس نیامدید؟
غلامرضا تاجگردون، عضو کمیسیون ویژه رسیدگی به برجام هم که به حضور مکرر جلیلی در جلسات این کمیسیون اعتراض داشت در جلسه روز دوشنبه این سؤال را از جلیلی پرسید که «چرا در زمانی که خودتان مذاکرات را هدایت میکردید، یک بار هم به مجلس نیامدید گزارش بدهید؟» پرسشی که پاسخ جلیلی به آن مبنی بر اینکه «از من نخواستند به مجلس گزارش دهم» با توضیح علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در مجالس هشتم و نهم مواجه شد که «آقای جلیلی خودشان در مجلس حضور پیدا نمیکردند و تمایلی به حضور نداشتند.»قضاوت درباره مدعای طرفین با مراجعه به خبرهای گذشته چندان کار سختی نیست. اخباری که نشان میدهد سعید جلیلی در زمان برعهده داشتن مسئولیت مذاکرات تا چه حد نسبت به حضور در جمع نمایندگان مجلس بیتمایل بوده است، چند بار از حضور در مجلس به بهانههای مختلف سر باز زده و اگر حضور یافته چگونه خواست نمایندگان برای اطلاع از جزئیات مذاکره را نادیده گرفته است.
مذاکره کنندهای که نمیآمد
نخستین بار نهم آبان ۸۶ حدود یک ماه پس از آنکه مسئولیت مذاکرات هستهای ایران و ۱+۵ از علی لاریجانی گرفته و به سعید جلیلی سپرده شد، مجلس از او خواست تا با حضور در کمیسیون امنیت ملی، گزارش خود از سفر چهار روزهاش به ایتالیا و مذاکره با «خاویر سولانا»، مسئول وقت کمیته سیاست خارجی اتحادیه اروپا را ارائه کند. اما جلیلی بدون اطلاع قبلی از حضور در کمیسیون امتناع کرد و به جای خود جواد وعیدی، معاون امور بینالملل شورای عالی امنیت ملی را به کمیسیون امنیت ملی فرستاد؛ سال نکویی که از بهارش پیدا بود. مسئول وقت مذاکرات تمایل چندانی به گزارش دادن در جمع نمایندگان ندارد و البته آن زمان برخی نمایندگان با خوشبینی آن را به تسلط نداشتن او بر مسائل هستهای مربوط دانستند و برخی دیگر از احتمال تأثیر موضعگیریهای برخی اعضای کمیسیون امنیت ملی در هنگام جایگزینی جلیلی به جای لاریجانی سخن به میان آوردند. اول مرداد ۸۷ بود که یک عضو هیأت رئیسه مجلس از حضور دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی در نشست غیرعلنی مجلس برای بررسی مذاکرات انجام شده در ژنو و پاسخ به سؤال نمایندگان خبر داد. اما این وعده هم عملی نشد. پنج روز بعد در ششم مردادماه حمیدرضا حاج بابایی به خبرنگاران گفت: «طبق هماهنگی که با آقای جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی به عمل آمده بود قرار بود وی امروز ساعت ۱۱ برای ارائه گزارش درخصوص مذاکرات ژنو و آخرین تحولات بحث هستهای ایران به مجلس بیاید ولی اعلام کرد که نمیتواند در این جلسه حضور پیدا کند.»تمایل نداشتن سعید جلیلی به ارائه گزارش به نمایندگان مجلس در موضوعات مختلف از جمله درباره مذاکرات هستهای چنان بود که دیگر نمایندگان اصولگرای مجلس ناچار بودند گناه آن را خود بر گردن بگیرند. چنانکه ۲۱ فروردین ۹۰ وقتی بر خلاف قرار، جلسه غیرعلنی مجلس بدون حضور دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی برگزار شد، کاظم جلالی، سخنگوی وقت کمیسیون امنیت ملی مجلس به خبرنگاران گفت: «حضور نیافتن آقای جلیلی به دلیل دعوت نکردن از ایشان بوده است. نه اینکه دبیر شورای عالی امنیت ملی قصد حضور در جلسه را نداشته است.» او توضیح داد که «فردی که مسئولیت دعوت از ایشان را برعهده داشته است، ظاهراً موفق به این کار نمیشود.»
مذاکره کنندهای که چیز جدیدی نمیگفت
برخلاف تمایل نداشتن سعید جلیلی به حضور در مجلس و ارائه گزارش مذاکرات به نمایندگان، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی خرق عادتهایی هم داشت. حضورهای معدودی که با پیگیری نمایندگان انجام شد اما به رضایت آنها ختم نشد.
جلیلی یک بار دوم تیر ۸۷ و دیگر بار۲۸ اردیبهشت ۸۹ و بار دیگر ۲۴ خرداد ۹۱ در جلسات غیرعلنی مجلس حضور یافت. سخنان او در این جلسات سخنرانی بود که گویی قرار است به جای پرداختن به جزئیات مذاکرات از تریبون مجلس به مجادله شعاری با طرف غربی بپردازد.
چنین بود که قدرتالله علیخانی پس از نشست سال ۸۷ نمایندگان با جلیلی در واکنش به اظهارات او گفت: «متأسفانه مسئولان درگیر در مسأله هستهای در این نشست همان اخباری که در رسانههای مختلف شنیده میشود را برای نمایندگان مردم بازگو کردند و چیز جدیدی را بیان نکردند. من در اعتراض به محتوای توضیحات ارائه شده از آنها خواستم که با نمایندگان مردم صادق باشند و آنها را محرم بدانند و چیزی را از آنها پنهان نکنند.» به این ترتیب پیداست که برخلاف آنچه برخی نمایندگان و حتی خود جلیلی اذعان کردهاند، او بیش از یک بار در مجلس حضور یافته است. اما آنچه این حضور را کمرنگ نشان میدهد، علاوه بر تعداد کم، به تشریفاتی بودن آن ارتباط دارد. زیرا نمایندگان امروز عملکرد مسئول پیشین تیم مذاکره کننده هستهای را با عملکرد وزیر امور خارجه و تیم مذاکره کنندهای قیاس میکنند که نه تنها مذاکرات را به سرانجام رسانده است که هیچ گاه از پذیرش خواست نمایندگان برای حضور در جلسات علنی و غیرعلنی مجلس و نیز کمیسیون امنیت ملی آن سر باز نزده است. محمدجواد ظریف و تیم همکارانش با وجود آنکه با مخالفخوانیها و حتی طعنه و توهین برخی نمایندگان مواجه بودند، بارها درباره جزئیترین اقدامات خود توضیح دادهاند. بجز حضور چند باره معاونان وزیر امور خارجه در کمیسیون امنیت ملی، شخص ظریف نیز از زمان برعهده گرفتن مسئولیت مذاکرات هستهای بیش از ۶ بار در جلسات علنی و غیرعلنی مجلس و دو بار در جلسات کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس حضور یافته و به جزئیترین سؤالات و شدیدترین انتقادات نمایندگان پاسخ گفته است؛ نمایندگانی که در زمان مسئولیت جلیلی چندان پیگیر چرایی امتناع او از پاسخگویی به سؤالاتشان نبودند. اما در گرماگرم انتخابات ریاست جمهوری از او برای حضور در مجلس دعوت میکردند. چنانکه تعدادی از نمایندگان اصولگرا ۷ خرداد ۹۲ از سعید جلیلی دعوت کردند تا با حضور در مجلس درباره مواضع انتخاباتی اش سخن گوید، رویکردی که سبب میشود امروز هم برخی به حضور مکرر او در کمیسیون ویژه و اینکه در یک هفته دو بار به مجلس رفته است، با دیده انتخاباتی نگاه کنند و آن را با شایعه نامزدی او در انتخابات مجلس دهم بیارتباط ندانند.
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
کمیسیون «برجام» در معرض قضاوت تاریخی
سعید علیخانی
تحلیلگر مسائل بینالملل
کمیسیون «برجام» بر حسب وظیفه ذاتیاش میبایست تبلور نگاه کارشناسی نمایندگان ملت به توافق سرنوشتساز هستهای باشد، اما اکنون چنان که شماری از نمایندگان تصریح کردهاند عملکرد آن در ۸ نشست گذشته شائبههایی را در برخی اذهان به وجود آورده که بیش از جنبههای کارشناسانه، یادآور مسائل معمول در رقابتهای سیاسی است به نحوی که گویی تمرکز گفتوگوهایی که اینک بیشتر به مجادله و تنش شباهت دارد، به جای تسهیل در تصمیمگیری نهایی معطوف به منافع ملی، متوجه جبران کاستیهایی است که ممکن است یک جناح سیاسی را در انتخابات سرنوشتساز آتی دچار مشکل سازد. احیای مناقشات و اختلافات گذشته و ایجاد فضا برای طرح ادعاهای غیرواقعی از سوی تیم هستهای سابق نمونههای هشداردهندهای هستند که توجه بیشتر اعضای کمیسیون به اهداف اصلی تشکیل آن را ضروری میسازد.
در ارزیابی دقیقتر ماجرای «برجام» و روند پرونده هستهای به این نکته مهم باید توجه کرد که ملت و دولتهای تأثیرگذار جهان هر کدام در مقاطعی حساس از تاریخ خود، چالشی مهم و سرنوشتساز را - نظیر آنچه اکنون دولت و ملت ما با آن روبهروست- پیش رو داشته است. از این منظر امروز باید منصفانه این واقعیت غیرقابل انکار را بپذیریم که تا پیش از روی کار آمدن دولت یازدهم روند مذاکرات هستهای حتی به توافقی بر سر چگونگی حل بحران هستهای نرسیده بودند و حتی کشورهای حاضر در آن مذاکرات نیز بارها و بارها اذعان داشتند که به فرض حصول توافق، باید راهی برای مشارکت دادن دیگر قدرتهای مؤثر بر سرنوشت نهایی مذاکره پیدا کرد.
وجه دیگری که در مورد کمیسیون مرتبط با برجام و جلسات آن میبایست مد نظر قرار داد، این است که از یاد نبریم سند برجام سندی سیاسی و مبتنی بر تعهدات داوطلبانه و اعتماد طرفین است و مسیری که اکنون در داخل کشور و از طریق تصویب مجلس پیش روی «برجام» قرار داده شده است، اگر در سنجه شائبههای سیاسی و جناحی قرار گیرد، عملاً تأمین کننده منافع ملی نخواهد بود.
نگاه فراگیرتر به این مسأله اما بیشتر واجد الزامات تاریخی است تا مسائل موردی فنی یا سیاسی. به عبارت دیگر اعضای کمیسیون برجام مجلس در این روزها باید به این پرسش اصلی پاسخ دهند که در دوراهی قبول یا قبول نکردن فرآیندی که در هیچ مرحلهای خارج از اراده عالیترین مقامات نظام نبوده است تعریف نمایندگان مردم از «منافع ملی» چیست و «ایفای نقش قانونی و رسالت تاریخی» منتخبان مردم در انتخاب کدام یک از این دو راه محقق خواهد شد؟ طبیعی است وقتی از مردم سخن میگوییم، منظورمان نه یک واژه معمول و پرکاربرد بر زبان سیاستمداران که مفهومی عینی را مراد کردهایم که مبنای مشروعیت مجلس است و ذائقه و مطالبات آنان در مسأله هستهای نیز دستکم در جریان مناظرههای مربوط به انتخابات پیشین ریاست جمهوری، چیزی پنهان و نامکشوف نیست.
اعضای کمیسیون برجام که مسئولیت سنگین بررسی کارشناسانه «برجام» را برعهده گرفتهاند و نیک میدانند که رهبر معظم انقلاب در تازهترین سخنان خود حاصل کار تیم مذاکره کننده هستهای را رضایتبخش دانستند، نباید این نکته را از یاد ببرند که مردم بیش از دغدغههای جناحی و سیاسی، دست به گریبان موانع و مشکلات کاملاً واقعی هستند که متأسفانه برخی بیتدبیریهای گذشته در حوزه مدیریت اقتصادی در کنار زنجیرهای از مشکلات مربوط به تحریم، تحمل آن را دشوارتر از گذشته کرده است و به همان میزان رفتار و رویکرد منتخبین ملت را نیز با ملاکهای موشکافانهتری در افکار عمومی مواجه خواهد ساخت. پرونده هستهای بعد از ۱۲ سال فراز و فرود، اکنون مراحل سرنوشتسازی را طی میکند که در عین حساسیت و اهمیت، دورنمایی روشن از نتیجهبخش بودن یا بینتیجه بودن را پیش روی ما گذاشته است بنابراین قضاوت نهایی آیندگان در مورد یکی از دو راهی که پیش روی «برجام» قرار دارد، رابطهای مستقیم با مسئولیت نمایندگانی خواهد داشت که امروز افتخار و اعتماد لازم برای بیان نظرات خود در این باره را یافتهاند. این مسأله آنگاه واجد اهمیت بیشتر میشود که از یاد نبریم در جبهه مقابل، دولت امریکا با آنکه آرای لازم برای وتوی رأی مخالف کنگره را یافته است، همچنان در پی جلب رضایت مخالفان توافق است زیرا آنچه افتخار یک ملت را در ترازوی منصف تاریخ قطعیتر خواهد ساخت، نه غلبه جناحی و سفسطه سیاسی که وحدت نظر بر انتخاب مسیری است که منافع ملی یک کشور را با همراهی بدون شائبه اکثریت ابنای آن محقق میسازد.
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
حاشیههای حضور مسئول سابق هستهای
در مجلس
نمایندگان مجلس به نحوه بررسی برجام در کمیسیون ویژه مجلس واکنش نشان دادند. روز گذشته هادی شوشتری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در این باره به ایلنا گفت: اکثریت اعضای کمیسیون ویژه کسانی هستند که از اساس با مذاکرات مخالفند و هیچ گاه اقناع نمیشوند.
همانطور که در روز تشکیل کمیسیون ویژه بررسی برجام در صحن علنی مجلس و در اخطار قانون اساسی اعلام کردم، اینکه ما با تشکیل کمیسیون ویژه، دولت را ملزم به ارائه لایحه کنیم، مغایر با قانون اساسی است. بنابر اصل ۱۷۶ قانون اساسی که ناظر به ساختار و کارکرد شورای عالی امنیت ملی است تأکید شده، مسائلی که مربوط به امنیت ملی است، باید در این شورا مورد بررسی قرار گیرد و این درحالی است که مداقه در مفاهیم مندرج در برجام مؤید این مسأله است.
- مهدی دواتگری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز با بیان اینکه کمیسیون برجام از رویکرد بررسی حقوقی برجام خارج شده و بهنظر میرسد این کمیسیون اعتقادی به جنبههای حقوقی برجام ندارد، اظهار داشت: کمیسیون ویژه بررسی برجام بیش از آنکه کمیسیون حقوقی برای بررسی برجام باشد، به دلیل ترکیب اعضا و فقدان حقوقدانها یک کمیسیون سیاسی است.
همچنین کمالالدین پیرمؤذن، نماینده مردم اردبیل در مجلس شورای اسلامی طی یادداشتی منتشر شده در ایرنا نوشت: عدهای به قصد سیاهنمایی برجام و زیر سؤال بردن تخریبی آن و تلخ کردن کام ملت، با تدارک برنامههایی مایل هستند از تمام ابزارهای تشنجآفرینی و فضاسازی غیرمنصفانه برای تحقق این برنامههای باندی با انگیزه سیاسی خود، استفاده کنند.
این اقدامات در حالی انجام میشود که رهبری حکیم نظام امسال را به نام سال ملت و دولت، همدلی و همزبانی نامگذاری نموده و خیرات و برکات زیادی را از این همزبانی برشمردهاند؛ لیکن عدهای کماکان با صدای زمخت خویش، مخالف زبان دولتیان، گوشهای ملت را آزار و اذیت میکنند.
وی در ادامه تصریح کرد: همه ما بخصوص وکلای ملت در مجلس باید نگاه خود را به برجام و توافق دولت با غرب، براساس فراجناحی و منافع ملی، تغییر دهیم و فقط و فقط با انسجام داخلی دل در گرو منافع ملک و ملت داشته باشیم؛ چون احترام به توافق سازنده دولت با غرب و رفع تحریمهای ظالمانه، ضامن آینده ایران اسلامی است.
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
شمار سناتورهای حامی توافق به ۴۲ نفر رسید
اردوی هسته ای «بازها» علیه توافق به هم ریخت
\
حامیان اوباما در کنگره امریکا عزم خود را جزم کردهاند تا از تصویب قطعنامه مخالفت جمهوریخواهان با توافق هستهای جلوگیری کنند. اندکی بعد از حمایت ۳۴ سناتور دموکرات از رئیس جمهوری امریکا که خیال او را برای استفاده ازحق وتو در برابر مخالفت جمهوریخواهان راحت کرد، حالا موافقان توافق به فتح دیگری میاندیشند. به این ترتیب دموکراتهای سنای امریکا به دنبال پایان دادن کار لایحه «حمایت نکردن از توافق هستهای» در همان کنگره هستند، تا دیگر اوباما نیازی به استفاده از حق وتو نداشته باشد. هدفی که اکنون با رسیدن تعداد حامیان توافق به۴۲ نفر در سنا، دور از دسترس به نظر نمیرسد. به این ترتیب در صورتی که حامیان توافق اراده کنند، میتوانند جلوی رأیگیری در مورد طرح رد این توافق در مجلس سنا را بگیرند. راهکاری که مدتهاست تحت عنوان طرح «فیلی باستر» (filibuster) در دستور کار دموکراتها قرار گرفته است و حالا با رسیدن حد نصاب نمایندگان برای اجرایی شدن، احتمال استفاده از آن به واقعیت نزدیک شده است.
«فیلی باستر» چیست؟
جمهوریخواهان برای به تصویب رساندن قطعنامه مخالفت با توافق هستهای در سنا باید در رأیگیری رویهای اولیه، موافقت ۶۰ عضو سنا را به دست آورند تا این قطعنامه امکان به رأی گذاشته شدن را پیدا کند. در مرحله بعد، آنها نیازمند ۵۱ درصد آرا خواهند بود تا قطعنامه مذکور را در کنگره تصویب کنند و تا ۱۷ سپتامبر (۲۶ شهریور) برای این کار فرصت دارند. در صورتی که قطعنامه رد توافق هستهای در هر دو مجلس کنگره به تصویب برسد، اوباما وعده داده برای جلوگیری از اجرایی شدن آن از حق «وتو» رئیس جمهوری استفاده کند. در صورت استفاده اوباما از «وتو»، مخالفان او تلاش خواهند کرد وتوی وی را بیاثر سازند. بنابراین آنها با همین هدف به دنبال جلب موافقت دو سوم نمایندگان در هر دو مجلس خواهند بود. برای بیاثر کردن وتوی رئیس جمهوری، با این فرض که همه اعضای جمهوریخواه به لغو وتو رأی دهند، باید ۴۴ نماینده از ۱۸۸ نماینده دموکرات مجلس نمایندگان نیز آنان را همراهی کنند. حالا دموکراتها به دنبال استفاده از حربهای هستند که اساساً کار به استفاده اوباما از حق وتو نرسد. ترفندی که حمایت ۴۲ دموکرات از اوباما، موافقان را امیدوار به استفاده از آن کرده است، «طولانی کردن» روند بررسی طرح تصویب توافق در کنگره است. به این ترتیب که یک یا چند نماینده به نحوی روند بررسی یک طرح را طولانی کرده و مرتباً رأیگیری در مورد آن طرح را به تعویق بیندازند، تا جایی که ضربالاجل بررسی گذشته و عملاً طرح از دستور کار خارج شود. این طرح که از سال ۱۹۵۷ به بعد در سنای امریکا بارها مورد استفاده مخالفان یک طرح قرار گرفته، در پارلمان بسیاری از کشورها هم رویهای مرسوم است.
تلاش نظام مند اقلیت مخالف
حمید بعیدینژاد، عضو تیم مذاکرهکننده هستهای کشورمان طی مطلبی در صفحه «اینستاگرام» خود در خصوص این طرح نوشته است: «فیلی باستر در نظام اجرایی قانونگذاری در امریکا به تلاش سیستماتیک مخالفان اقلیت اطلاق میشود که با اتخاذ روشهای متفاوتی مانع این میشوند که مجلس وارد مرحله تصمیمگیری روی طرح اکثریت شود و در واقع با این روش امکان ورود مجلس به مرحله تصمیمگیری نهایی را مسدود میکنند. این اقدام که همان «آبستراکسیون» تلقی میشود به طور سنتی از طریق روشهای زیر صورت میگیرد:
١- طولانی کردن سخنرانیهای نمایندگان فیلی باسترکننده بهصورتی که زمان انجام رأیگیری نهایی فرا نرسد.
٢- طرح پیشنهادها، اصلاحات و متممهای متعدد به پیشنویس مورد بحث، ٣- طرح کردن پیشنویس جدیدی با موضوعی جدید با استناد به اهمیت خاص موضوع آن و ٤- به تعویق انداختن جلسه نهایی تصمیمگیری.
اعضای فیلی باسترکننده از طریق این روشها مانع اختصاص وقت مناسب برای تصمیمگیری نهایی روی لایحه مورد اختلاف میشوند. در سالهای اخیر جمهوریخواهان با استفاده از این روشها مانع تصمیمگیری مجلس پیرامون انتصاب بسیاری از کاندیداها برای پستهای حساس پیشنهادی دولت اوباما بودهاند. یکی از مهمترین فیلی باسترهای سالهای اخیر در مجلس سنا به جلسه ششم ماه مارس ۲۰۱۳ مربوط میشود که در آن یک سناتور جمهوریخواه در یک سخنرانی حدود ۱۳ ساعته و باطرح سؤال از دولت اوباما مانع رأیگیری درخصوص تأیید انتصاب پیشنهادی دولت برای ریاست سازمان «سیا» شد.
از دست رفتن ۶۰ رأی لازم
سهشنبه گذشته سناتورها «ران وایدن»، «گری پیترز»، «ریچارد بلومنتال» و «ماریا کنتول» از توافق وین حمایت کردند و حالا با رسیدن شمار حامیان در سنای امریکا به ۴۲ نفر، جمهوریخواهان ۶۰ رأی لازم برای جلوگیری از روند موسوم به «فیلی باستر» را از دست دادهاند. اگر جبهه حامیان توافق در سنا اراده کنند، مجلس سنا اصولاً نخواهد توانست در مورد توافق جامع رأیگیری کند و به این ترتیب با سر آمدن مهلت دو ماهه سنا برای اعلام نظر در مورد توافق روز ۱۷ سپتامبر، این توافق به اجرا در خواهد آمد. در همین حال خبرگزاری آسوشیتدپرس به واکنش کاخ سفید به قطعی شدن پیروزی خود بر جمهوریخواهان در این موضوع اشاره کرده است. «جاش ارنست»، سخنگوی کاخ سفید، در جلسه مطبوعاتی خود اظهار داشته، دولت امریکا از افزایش حمایتها از توافق هستهای در کنگره امریکا رضایت دارد.
وی درباره اعتراض جمهوریخواهان به احتمال استفاده دموکراتها از امتیاز «فیلی باستر» برای جلوگیری از رأیگیری در این موضوع گفته: «این قوانین عملاً مورد استفاده میچ مک کانل، رئیس اقلیت سنا در دوره قبلی قرار گرفت تا مانع بسیاری از اهداف رئیس جمهوری شود... پس اندکی مضحک خواهد بود که اکنون سناتور مک کانل که رئیس اکثریت سنا شده، درباره تاکتیکی اظهار نگرانی کند که خودش آن را بارها مورد استفاده قرار داده است.»
خشم جمهوریخواهان
عملی شدن اجرای طرح فیلی باستر حالا بیش از پیش نمایندگان جمهوریخواه مخالف توافق را خشمگین کرده است. خبرگزاری «رویترز» با اشاره به احتمال استفاده دموکراتها از طرح «فیلی باستر» به روی آوردن مخالفان توافق هستهای در امریکا به ایالتها برای پیشبرد اهداف خود خبر داده است. به نوشته این خبرگزاری، مخالفان توافق هستهای ایران که با شکست احتمالی مواجهند، اعلام کردند برای حفظ تحریمهای اقتصادی در سطح ایالتهای امریکا تلاش خواهند کرد و این تلاشی است که میتواند در انتخابات ریاست جمهوری سال آینده امریکا به نتیجه برسد. در این راستا، ۱۵ فرماندار جمهوریخواه، از جمله چهار نامزد ریاست جمهوری گفتند، تحریمهای اقتصادی اعمال شده علیه ایران را در ایالتهای خود حفظ خواهند کرد.
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
انتقاد نمایندگان از جهت گیری سیاسی
کمیسیون «برجام»
منصوری آرانی: مدارک سخنان جلیلی در رسانهها منتشر شود
نیم نگاه
دواتگری: کمیسیون ویژه بررسی برجام بیش از آنکه کمیسیون حقوقی برای بررسی برجام باشد به دلیل ترکیب اعضا و فقدان حقوقدانها یک کمیسیون سیاسی است
سبحانی نیا: دولت، مجلس و مردم از مذاکرات حمایت کرده و خطوط قرمز در آن رعایت شد بنابراین وجود اختلاف میان نظر مجلس و شورای عالی امنیت ملی درباره برجام میتواند مغایر منافع ملی باشد
منصوری: باید مدارک سخنان جلیلی در اختیار رسانهها قرار گیرد. منتقدان هستهای نیمه خالی لیوان را میبینند و در باب آن سخن میگویند
جعفرزاده: جلیلی درحالی در گزارشهای خود به انتقاد از عملکرد تیم فعلی مذاکرهکننده هستهای میپردازد که در طول ۶ سالی که مسئولیت داشتند، هیچ گام مثبتی برنداشتند و هیچ محصول و عایدی برای کشور نداشته و هیچ توضیحی هم به مجلس نداده است
جوکار: نباید به طور شتاب زده و زودهنگام بنای قضاوت از عملکرد کمیسیون برجام گذاشته شود
اگر چه سخنگوی کمیسیون ویژه بررسی برجام در مجلس، هر گونه برخورد سیاسی این کمیسیون با برجام را تکذیب کرده است، اما برخی اعضا و نمایندگان مجلس اصرار دارند که مدیریت جلسات کمیسیون بیطرفانه نیست. در ادامه انتقادها به عملکرد این کمیسیون، یک عضو آن از هیأت رئیسه مجلس خواسته که جلوی زاویه دار شدن کمیسیون ویژه را بگیرد.
انتقادها زمانی بیشتر شد که برخی اعضای کمیسیون به همراه برخی نمایندگان غیر عضو که از ابتدا هم جزو مخالفان دیپلماسی هستهای دولت یازدهم بودند و توافق حاصل شده بین ایران و ۱+۵ را نیز بر نمیتابند، جلسات کمیسیون را تبدیل به تریبونی برای عرض اندام خود و به چالش کشیدن اقدامات دولت کردند. نحوه مواجهه متفاوت آنها با میهمانان دعوت شده به کمیسیون، طرح سؤالات تکراری، کلیشهای و غیر کارشناسی که اعضای تیم مذاکره کننده بارها درباره آنها توضیح دادهاند و گاه انتساب برخی نسبتهای ناروا و توهینآمیز به تیم مذاکره کننده که با واکنش میهمانان روبه رو شده، از جمله مواردی است که منتقدان عملکرد کمیسیون برجام بر آن تأکید دارند.
بر همین اساس «عباسعلی منصوری آرانی» عضو کمیسیون یاد شده هشدار داده که عملکرد کمیسیون در حال انحراف از مسیر اصلی خود است. این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در گفتوگو با « ایرنا» و در پاسخ به این سؤال که آیا نگاه سیاسی در کمیسیون برجام وجود دارد یا خیر، اظهار داشت: دو جلسه اول این موضوع رعایت شد، اما پس از آن و بخصوص جلسات اخیر به سمت زاویه دارشدن درحال حرکت است و این خطرناک است و هیأت رئیسه مجلس و کمیسیون باید جلوی زاویه دار شدن را بگیرد.نماینده کاشان و آران درباره اینکه آیا در کمیسیون ویژه این موضوع که مجلس میتواند با ارائه طرحی دولت را ملزم به ارائه لایحه برجام به مجلس کند، مطرح شده است یا خیر اظهار داشت: این موضوع در کمیسیون مطرح نشده و فکر میکنم که باید در این زمینه هیأت رئیسه مجلس تصمیمگیری کند. عضو کمیسیون ویژه همچنین درباره این موضوع که نظرات این کمیسیون فقط جنبه مشورتی با هیأت رئیسه مجلس دارد و این هیأت رئیسه است که پیشنهادهای کمیسیون برجام را اعلام وصول خواهد کرد یا خیر، تصریح کرد: این کمیسیون نیز در مسیر قانونی دیگر کمیسیونهای مجلس باید حرکت کند و پیشنهادهای خود را میتواند برای تصویب نمایندگان به هیأت رئیسه ارائه دهد وگرنه به خودی خود جایگاه قانونگذاری ندارد.
مدارک سخنان جلیلی منتشر شود
منصوری با تأکید بر ارائه مدارک سخنان جلیلی درباره صرف نظر کردن کشورمان از ۱۰۰ حق مسلم خود در زمینه هستهای ادامه داد: ما باید بدانیم که چه چیزی بهدست آورده و چه چیزی را از دست داده ایم و ممکن است که گوینده روی موضوعی تأکید و مطلبی را مطرح کند اما شنونده نیز باید درباره آن با دلیل و مدرک تصمیمگیری صحیحی داشته باشد به همین دلیل باید مدارک سخنان جلیلی در اختیار رسانهها قرار گیرد. وی با بیان اینکه رسانهها وظیفه روشنگری دارند، خاطر نشان کرد: منتقدان هستهای نیمه خالی لیوان را میبینند و در باب آن سخن میگویند ولی ممکن است ادعاهای مختلفی را شنیده و از این به بعد هم بشنویم، باید بدانیم که اگر خود ما در این جایگاه بودیم چه تصمیمی میگرفتیم و با عملکرد خودمان در گذشته مقایسه کنیم.
جعفرزاده: دو سوم اعضای کمیسیون از مخالفان مذاکرات هستند
یک عضو فراکسیون اصولگرایان رهروان ولایت هم در انتقاد به عملکرد کمیسیون برجام گفت: اقدامات مثبت و تلاشهای تیم جدید که منجر به دستیابی به برجام و تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت شد و تهدید جنگ علیه کشورمان را از بین برد، از سوی برخی اعضای کمیسیون ویژه براحتی نادیده گرفته میشود و طوری وانمود میکنند که گویا انجام مذاکرات از سرخوشی صورت گرفتهاست. این مهمترین ضعف در کارنامه و عملکرد کمیسیون ویژه بررسی برجام است. غلامعلی جعفرزاده در گفتوگو با ایلنا با اشاره به حضور جلیلی در کمیسیون و ادعاهای وی گفت: فارغ از عملکرد غیراصولی دولت وقت در ایجاد زیرساختهای اقتصادی کشور، نقدی هم به شخص آقای جلیلی بهعنوان مسئول مذاکرات هستهای در دوره پیشین وارد است. ایشان درحالی در گزارشهای خود به انتقاد از عملکرد تیم فعلی مذاکرهکننده هستهای میپردازد که در طول ۶ سالی که مسئولیت داشتند، هیچ گام مثبتی برنداشتند و هیچ محصول و عایدی برای کشور نداشته و هیچ توضیحی هم به مجلس نداده است. وی با اشاره به حضور ۹ عضو منتقد دولت و اصل مذاکرات از ۱۵ عضو کمیسیون ویژه برجام، یادآور شد: بهنظر من در انتخاباتی که در صحن مجلس برای انتخاب اعضای کمیسیون ویژه برگزار شد، از صداقت آقای لاریجانی سوءاستفاده شد و در عمل به فراکسیون رهروان ولایت بهعنوان فراکسیون اکثریت در مجلس کم لطفی شد. قرار بر این بود که فراکسیونی عمل کنیم اما درنهایت دو سوم اعضا را مخالفان سرسخت دولت و اصل مذاکرات تشکیل دادند.
جعفرزاده با اشاره به بیانات اخیر رهبر معظم انقلاب، خاطرنشان کرد: فرمایش رهبری این بود که مجلس کنار گذاشته نشود و هیچوقت دولت را موظف به ارائه لایحه به مجلس نفرمودند، بنابراین بهترین حالت این است که نظر کمیسیون برجام، بهعنوان نظر مشورتی و کارشناسی در اختیار دولت قرار بگیرد. چراکه تبدیل به قانون شدن برجام به صلاح و منفعت کشور نیست و تعهداتی بیمورد بر دوش دولت میگذارد. وی در پاسخ به این سؤال که آیا رئیس کمیسیون ویژه آنچنان که باید با رویکردی فراجناحی جلسات و حواشی بررسی برجام را مدیریت میکند یا خیر، تصریح کرد: بههر حال ترکیب اعضای کمیسیون ویژه بهگونهای است که دو سوم آنرا مخالفان تشکیل میدهند و با این حال همه اعضا وظیفه دارند با رویکرد فراجناحی عمل کنند. این درحالی است که اعضای کمیسیون ویژه طوری به استقبال آقای جلیلی میروند که انگار رئیس مجلس وارد شده و ایشان درحالی مورد عزت و احترام و تکریم ویژه قرار میگیرد که اعضای تیم مذاکرهکننده فعلی فقط به فلک بسته نشدند.
جوکار: عملکرد کمیسیون تخطئه نشود
با این حال محمد صالح جوکار عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از عملکرد کمیسیون دفاع و تأکید کرد که نباید مباحث آن را تخطئه کرد. نماینده یزد در گفتوگو با مهر، گفت: اعضای کمیسیون برجام با رأی نمایندگان مجلس انتخاب شدند تا پس از بررسی متن برجام در حوزههای حقوقی و فنی، گزارش جامع و در چارچوب کارشناسی به صحن علنی مجلس ارائه دهند.این نماینده مجلس با بیان اینکه برخی جریانات در کشور تلاش در تضعیف کمیسیون ویژه برجام داشته یا عنوان میکنند مجلس نباید به مسأله برجام ورود پیدا کند خاطرنشان کرد: نباید به طور شتاب زده و زودهنگام بنای قضاوت از عملکرد کمیسیون برجام گذاشته شود. جوکار گفت: کسانی که به دنبال تخطئه کردن این کمیسیون هستند باید بدانند اعضای آن با رأی وکلای ملت انتخاب شده و مشغول بررسی متن برجام هستند.
دواتگری: کمیسیون سیاسی است نه حقوقی
مهدی دواتگری عضو کمیسیون امنیت ملی هم در گفتوگو با ایلنا، تصریح کرد: کمیسیون برجام از رویکرد بررسی حقوقی برجام خارج شده و بهنظر میرسد این کمیسیون اعتقادی به جنبههای حقوقی برجام ندارد. وی ادامه داد: کمیسیون برجام با یک روند سیاسی شکل گرفته و به اعتقاد من در میان اعضای کمیسیون برجام حتی یک کارشناس حقوقی نیز وجود ندارد. دواتگری یادآور شد: کمیسیون ویژه بررسی برجام بیش از آنکه کمیسیون حقوقی برای بررسی برجام باشد به دلیل ترکیب اعضا و فقدان حقوقدانها یک کمیسیون سیاسی است.
حمایت دولت، مجلس و مردم از مذاکرات
یک عضو کمیسیون ویژه مجلس، خروجی یکسان مجلس و شورای عالی امنیت ملی درباره برجام را در راستای منافع ملی و مصلحت کشوردانست و گفت: مذاکرات هستهای مسأله ملی بود و با اجماع توانستیم مذاکرات را به نتیجه نهایی برسانیم. حسین سبحانی نیا در گفتوگو با خانه ملت افزود: دولت، مجلس و مردم از مذاکرات حمایت کرده و خطوط قرمز در آن رعایت شد بنابراین وجود اختلاف میان نظر مجلس و شورای عالی امنیت ملی درباره برجام میتواند مغایر منافع ملی باشد. وی جمع بندی واحد در این زمینه را به مصلحت کشور دانست اما در عین حال تأکید کرد: طبعاً ماهیت رسیدگی مجلس با شورای عالی امنیت ملی متفاوت است و چندان امیدوار به نتیجه یکسانی در این خصوص نیستم هر چند که در نهایت نظر کمیسیون ویژه برجام باید در صحن علنی مطرح شود و هر تصمیمی که در صحن گرفته شود ملاک عمل قرار میگیرد. این نماینده مجلس پیشبینی کرد: درنهایت پس از بررسی کمیسیون ویژه این کمیسیون تحفظاتی در بخش هایی از برجام داشته باشد و به دولت تکلیف کند در اجرای برجام آن موارد را در نظر داشته باشد و در نتیجه تأیید بند یا تأیید نشدن بندهایی از برجام بعید است.
سعید جلیلی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی و مسئول سابق تیم مذاکره کننده هستهای ایران در حالی به پای ثابت مجالس و جلسات بررسی «برجام» تبدیل شده است که در مـدت ۶ سال برعهده داشتن مسئولیت، چندان تمایلی به حضور در مجلس و ارائه توضیح درباره محتوای مذاکرات خود با ۱+۵ نداشت و تنها ۳ بار برای ارائه گزارش در جمع نمایندگان حاضر شد . این است که در این روزها حضور او در کمیسیون ویژه بررسی برجام و ارائه توضیحات او درباره عملکرد تیم مذاکره کننده هستهای در دوره مسئولیتش و اثبات ادعای ۱۰۰ ایراد برجام به «پاسخگویی دیرهنگام» تعبیر شده است. موضوعی که طی دو روز گذشته از سوی نمایندگانی که در دو دوره اخیر مجلس حضور داشتهاند به انحای مختلف مطرح شد. چنانکه عوض حیدرپور، عضو کمیسیون امنیت ملی در مجلس هشتم و نهم روز سهشنبه به «ایران» گفت: «سعید جلیلی، دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی در دوره گذشته مذاکرات، هرگز برای حضور در مجلس و ارائه گزارش مذاکرات تمایلی نداشت.»
تاجگردون: چرا زمان مذاکره خودتان به مجلس نیامدید؟
غلامرضا تاجگردون، عضو کمیسیون ویژه رسیدگی به برجام هم که به حضور مکرر جلیلی در جلسات این کمیسیون اعتراض داشت در جلسه روز دوشنبه این سؤال را از جلیلی پرسید که «چرا در زمانی که خودتان مذاکرات را هدایت میکردید، یک بار هم به مجلس نیامدید گزارش بدهید؟» پرسشی که پاسخ جلیلی به آن مبنی بر اینکه «از من نخواستند به مجلس گزارش دهم» با توضیح علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در مجالس هشتم و نهم مواجه شد که «آقای جلیلی خودشان در مجلس حضور پیدا نمیکردند و تمایلی به حضور نداشتند.»قضاوت درباره مدعای طرفین با مراجعه به خبرهای گذشته چندان کار سختی نیست. اخباری که نشان میدهد سعید جلیلی در زمان برعهده داشتن مسئولیت مذاکرات تا چه حد نسبت به حضور در جمع نمایندگان مجلس بیتمایل بوده است، چند بار از حضور در مجلس به بهانههای مختلف سر باز زده و اگر حضور یافته چگونه خواست نمایندگان برای اطلاع از جزئیات مذاکره را نادیده گرفته است.
مذاکره کنندهای که نمیآمد
نخستین بار نهم آبان ۸۶ حدود یک ماه پس از آنکه مسئولیت مذاکرات هستهای ایران و ۱+۵ از علی لاریجانی گرفته و به سعید جلیلی سپرده شد، مجلس از او خواست تا با حضور در کمیسیون امنیت ملی، گزارش خود از سفر چهار روزهاش به ایتالیا و مذاکره با «خاویر سولانا»، مسئول وقت کمیته سیاست خارجی اتحادیه اروپا را ارائه کند. اما جلیلی بدون اطلاع قبلی از حضور در کمیسیون امتناع کرد و به جای خود جواد وعیدی، معاون امور بینالملل شورای عالی امنیت ملی را به کمیسیون امنیت ملی فرستاد؛ سال نکویی که از بهارش پیدا بود. مسئول وقت مذاکرات تمایل چندانی به گزارش دادن در جمع نمایندگان ندارد و البته آن زمان برخی نمایندگان با خوشبینی آن را به تسلط نداشتن او بر مسائل هستهای مربوط دانستند و برخی دیگر از احتمال تأثیر موضعگیریهای برخی اعضای کمیسیون امنیت ملی در هنگام جایگزینی جلیلی به جای لاریجانی سخن به میان آوردند. اول مرداد ۸۷ بود که یک عضو هیأت رئیسه مجلس از حضور دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی در نشست غیرعلنی مجلس برای بررسی مذاکرات انجام شده در ژنو و پاسخ به سؤال نمایندگان خبر داد. اما این وعده هم عملی نشد. پنج روز بعد در ششم مردادماه حمیدرضا حاج بابایی به خبرنگاران گفت: «طبق هماهنگی که با آقای جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی به عمل آمده بود قرار بود وی امروز ساعت ۱۱ برای ارائه گزارش درخصوص مذاکرات ژنو و آخرین تحولات بحث هستهای ایران به مجلس بیاید ولی اعلام کرد که نمیتواند در این جلسه حضور پیدا کند.»تمایل نداشتن سعید جلیلی به ارائه گزارش به نمایندگان مجلس در موضوعات مختلف از جمله درباره مذاکرات هستهای چنان بود که دیگر نمایندگان اصولگرای مجلس ناچار بودند گناه آن را خود بر گردن بگیرند. چنانکه ۲۱ فروردین ۹۰ وقتی بر خلاف قرار، جلسه غیرعلنی مجلس بدون حضور دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی برگزار شد، کاظم جلالی، سخنگوی وقت کمیسیون امنیت ملی مجلس به خبرنگاران گفت: «حضور نیافتن آقای جلیلی به دلیل دعوت نکردن از ایشان بوده است. نه اینکه دبیر شورای عالی امنیت ملی قصد حضور در جلسه را نداشته است.» او توضیح داد که «فردی که مسئولیت دعوت از ایشان را برعهده داشته است، ظاهراً موفق به این کار نمیشود.»
مذاکره کنندهای که چیز جدیدی نمیگفت
برخلاف تمایل نداشتن سعید جلیلی به حضور در مجلس و ارائه گزارش مذاکرات به نمایندگان، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی خرق عادتهایی هم داشت. حضورهای معدودی که با پیگیری نمایندگان انجام شد اما به رضایت آنها ختم نشد.
جلیلی یک بار دوم تیر ۸۷ و دیگر بار۲۸ اردیبهشت ۸۹ و بار دیگر ۲۴ خرداد ۹۱ در جلسات غیرعلنی مجلس حضور یافت. سخنان او در این جلسات سخنرانی بود که گویی قرار است به جای پرداختن به جزئیات مذاکرات از تریبون مجلس به مجادله شعاری با طرف غربی بپردازد.
چنین بود که قدرتالله علیخانی پس از نشست سال ۸۷ نمایندگان با جلیلی در واکنش به اظهارات او گفت: «متأسفانه مسئولان درگیر در مسأله هستهای در این نشست همان اخباری که در رسانههای مختلف شنیده میشود را برای نمایندگان مردم بازگو کردند و چیز جدیدی را بیان نکردند. من در اعتراض به محتوای توضیحات ارائه شده از آنها خواستم که با نمایندگان مردم صادق باشند و آنها را محرم بدانند و چیزی را از آنها پنهان نکنند.» به این ترتیب پیداست که برخلاف آنچه برخی نمایندگان و حتی خود جلیلی اذعان کردهاند، او بیش از یک بار در مجلس حضور یافته است. اما آنچه این حضور را کمرنگ نشان میدهد، علاوه بر تعداد کم، به تشریفاتی بودن آن ارتباط دارد. زیرا نمایندگان امروز عملکرد مسئول پیشین تیم مذاکره کننده هستهای را با عملکرد وزیر امور خارجه و تیم مذاکره کنندهای قیاس میکنند که نه تنها مذاکرات را به سرانجام رسانده است که هیچ گاه از پذیرش خواست نمایندگان برای حضور در جلسات علنی و غیرعلنی مجلس و نیز کمیسیون امنیت ملی آن سر باز نزده است. محمدجواد ظریف و تیم همکارانش با وجود آنکه با مخالفخوانیها و حتی طعنه و توهین برخی نمایندگان مواجه بودند، بارها درباره جزئیترین اقدامات خود توضیح دادهاند. بجز حضور چند باره معاونان وزیر امور خارجه در کمیسیون امنیت ملی، شخص ظریف نیز از زمان برعهده گرفتن مسئولیت مذاکرات هستهای بیش از ۶ بار در جلسات علنی و غیرعلنی مجلس و دو بار در جلسات کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس حضور یافته و به جزئیترین سؤالات و شدیدترین انتقادات نمایندگان پاسخ گفته است؛ نمایندگانی که در زمان مسئولیت جلیلی چندان پیگیر چرایی امتناع او از پاسخگویی به سؤالاتشان نبودند. اما در گرماگرم انتخابات ریاست جمهوری از او برای حضور در مجلس دعوت میکردند. چنانکه تعدادی از نمایندگان اصولگرا ۷ خرداد ۹۲ از سعید جلیلی دعوت کردند تا با حضور در مجلس درباره مواضع انتخاباتی اش سخن گوید، رویکردی که سبب میشود امروز هم برخی به حضور مکرر او در کمیسیون ویژه و اینکه در یک هفته دو بار به مجلس رفته است، با دیده انتخاباتی نگاه کنند و آن را با شایعه نامزدی او در انتخابات مجلس دهم بیارتباط ندانند.
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
کمیسیون «برجام» در معرض قضاوت تاریخی
سعید علیخانی
تحلیلگر مسائل بینالملل
کمیسیون «برجام» بر حسب وظیفه ذاتیاش میبایست تبلور نگاه کارشناسی نمایندگان ملت به توافق سرنوشتساز هستهای باشد، اما اکنون چنان که شماری از نمایندگان تصریح کردهاند عملکرد آن در ۸ نشست گذشته شائبههایی را در برخی اذهان به وجود آورده که بیش از جنبههای کارشناسانه، یادآور مسائل معمول در رقابتهای سیاسی است به نحوی که گویی تمرکز گفتوگوهایی که اینک بیشتر به مجادله و تنش شباهت دارد، به جای تسهیل در تصمیمگیری نهایی معطوف به منافع ملی، متوجه جبران کاستیهایی است که ممکن است یک جناح سیاسی را در انتخابات سرنوشتساز آتی دچار مشکل سازد. احیای مناقشات و اختلافات گذشته و ایجاد فضا برای طرح ادعاهای غیرواقعی از سوی تیم هستهای سابق نمونههای هشداردهندهای هستند که توجه بیشتر اعضای کمیسیون به اهداف اصلی تشکیل آن را ضروری میسازد.
در ارزیابی دقیقتر ماجرای «برجام» و روند پرونده هستهای به این نکته مهم باید توجه کرد که ملت و دولتهای تأثیرگذار جهان هر کدام در مقاطعی حساس از تاریخ خود، چالشی مهم و سرنوشتساز را - نظیر آنچه اکنون دولت و ملت ما با آن روبهروست- پیش رو داشته است. از این منظر امروز باید منصفانه این واقعیت غیرقابل انکار را بپذیریم که تا پیش از روی کار آمدن دولت یازدهم روند مذاکرات هستهای حتی به توافقی بر سر چگونگی حل بحران هستهای نرسیده بودند و حتی کشورهای حاضر در آن مذاکرات نیز بارها و بارها اذعان داشتند که به فرض حصول توافق، باید راهی برای مشارکت دادن دیگر قدرتهای مؤثر بر سرنوشت نهایی مذاکره پیدا کرد.
وجه دیگری که در مورد کمیسیون مرتبط با برجام و جلسات آن میبایست مد نظر قرار داد، این است که از یاد نبریم سند برجام سندی سیاسی و مبتنی بر تعهدات داوطلبانه و اعتماد طرفین است و مسیری که اکنون در داخل کشور و از طریق تصویب مجلس پیش روی «برجام» قرار داده شده است، اگر در سنجه شائبههای سیاسی و جناحی قرار گیرد، عملاً تأمین کننده منافع ملی نخواهد بود.
نگاه فراگیرتر به این مسأله اما بیشتر واجد الزامات تاریخی است تا مسائل موردی فنی یا سیاسی. به عبارت دیگر اعضای کمیسیون برجام مجلس در این روزها باید به این پرسش اصلی پاسخ دهند که در دوراهی قبول یا قبول نکردن فرآیندی که در هیچ مرحلهای خارج از اراده عالیترین مقامات نظام نبوده است تعریف نمایندگان مردم از «منافع ملی» چیست و «ایفای نقش قانونی و رسالت تاریخی» منتخبان مردم در انتخاب کدام یک از این دو راه محقق خواهد شد؟ طبیعی است وقتی از مردم سخن میگوییم، منظورمان نه یک واژه معمول و پرکاربرد بر زبان سیاستمداران که مفهومی عینی را مراد کردهایم که مبنای مشروعیت مجلس است و ذائقه و مطالبات آنان در مسأله هستهای نیز دستکم در جریان مناظرههای مربوط به انتخابات پیشین ریاست جمهوری، چیزی پنهان و نامکشوف نیست.
اعضای کمیسیون برجام که مسئولیت سنگین بررسی کارشناسانه «برجام» را برعهده گرفتهاند و نیک میدانند که رهبر معظم انقلاب در تازهترین سخنان خود حاصل کار تیم مذاکره کننده هستهای را رضایتبخش دانستند، نباید این نکته را از یاد ببرند که مردم بیش از دغدغههای جناحی و سیاسی، دست به گریبان موانع و مشکلات کاملاً واقعی هستند که متأسفانه برخی بیتدبیریهای گذشته در حوزه مدیریت اقتصادی در کنار زنجیرهای از مشکلات مربوط به تحریم، تحمل آن را دشوارتر از گذشته کرده است و به همان میزان رفتار و رویکرد منتخبین ملت را نیز با ملاکهای موشکافانهتری در افکار عمومی مواجه خواهد ساخت. پرونده هستهای بعد از ۱۲ سال فراز و فرود، اکنون مراحل سرنوشتسازی را طی میکند که در عین حساسیت و اهمیت، دورنمایی روشن از نتیجهبخش بودن یا بینتیجه بودن را پیش روی ما گذاشته است بنابراین قضاوت نهایی آیندگان در مورد یکی از دو راهی که پیش روی «برجام» قرار دارد، رابطهای مستقیم با مسئولیت نمایندگانی خواهد داشت که امروز افتخار و اعتماد لازم برای بیان نظرات خود در این باره را یافتهاند. این مسأله آنگاه واجد اهمیت بیشتر میشود که از یاد نبریم در جبهه مقابل، دولت امریکا با آنکه آرای لازم برای وتوی رأی مخالف کنگره را یافته است، همچنان در پی جلب رضایت مخالفان توافق است زیرا آنچه افتخار یک ملت را در ترازوی منصف تاریخ قطعیتر خواهد ساخت، نه غلبه جناحی و سفسطه سیاسی که وحدت نظر بر انتخاب مسیری است که منافع ملی یک کشور را با همراهی بدون شائبه اکثریت ابنای آن محقق میسازد.
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
حاشیههای حضور مسئول سابق هستهای
در مجلس
نمایندگان مجلس به نحوه بررسی برجام در کمیسیون ویژه مجلس واکنش نشان دادند. روز گذشته هادی شوشتری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در این باره به ایلنا گفت: اکثریت اعضای کمیسیون ویژه کسانی هستند که از اساس با مذاکرات مخالفند و هیچ گاه اقناع نمیشوند.
همانطور که در روز تشکیل کمیسیون ویژه بررسی برجام در صحن علنی مجلس و در اخطار قانون اساسی اعلام کردم، اینکه ما با تشکیل کمیسیون ویژه، دولت را ملزم به ارائه لایحه کنیم، مغایر با قانون اساسی است. بنابر اصل ۱۷۶ قانون اساسی که ناظر به ساختار و کارکرد شورای عالی امنیت ملی است تأکید شده، مسائلی که مربوط به امنیت ملی است، باید در این شورا مورد بررسی قرار گیرد و این درحالی است که مداقه در مفاهیم مندرج در برجام مؤید این مسأله است.
- مهدی دواتگری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز با بیان اینکه کمیسیون برجام از رویکرد بررسی حقوقی برجام خارج شده و بهنظر میرسد این کمیسیون اعتقادی به جنبههای حقوقی برجام ندارد، اظهار داشت: کمیسیون ویژه بررسی برجام بیش از آنکه کمیسیون حقوقی برای بررسی برجام باشد، به دلیل ترکیب اعضا و فقدان حقوقدانها یک کمیسیون سیاسی است.
همچنین کمالالدین پیرمؤذن، نماینده مردم اردبیل در مجلس شورای اسلامی طی یادداشتی منتشر شده در ایرنا نوشت: عدهای به قصد سیاهنمایی برجام و زیر سؤال بردن تخریبی آن و تلخ کردن کام ملت، با تدارک برنامههایی مایل هستند از تمام ابزارهای تشنجآفرینی و فضاسازی غیرمنصفانه برای تحقق این برنامههای باندی با انگیزه سیاسی خود، استفاده کنند.
این اقدامات در حالی انجام میشود که رهبری حکیم نظام امسال را به نام سال ملت و دولت، همدلی و همزبانی نامگذاری نموده و خیرات و برکات زیادی را از این همزبانی برشمردهاند؛ لیکن عدهای کماکان با صدای زمخت خویش، مخالف زبان دولتیان، گوشهای ملت را آزار و اذیت میکنند.
وی در ادامه تصریح کرد: همه ما بخصوص وکلای ملت در مجلس باید نگاه خود را به برجام و توافق دولت با غرب، براساس فراجناحی و منافع ملی، تغییر دهیم و فقط و فقط با انسجام داخلی دل در گرو منافع ملک و ملت داشته باشیم؛ چون احترام به توافق سازنده دولت با غرب و رفع تحریمهای ظالمانه، ضامن آینده ایران اسلامی است.
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
شمار سناتورهای حامی توافق به ۴۲ نفر رسید
اردوی هسته ای «بازها» علیه توافق به هم ریخت
\
حامیان اوباما در کنگره امریکا عزم خود را جزم کردهاند تا از تصویب قطعنامه مخالفت جمهوریخواهان با توافق هستهای جلوگیری کنند. اندکی بعد از حمایت ۳۴ سناتور دموکرات از رئیس جمهوری امریکا که خیال او را برای استفاده ازحق وتو در برابر مخالفت جمهوریخواهان راحت کرد، حالا موافقان توافق به فتح دیگری میاندیشند. به این ترتیب دموکراتهای سنای امریکا به دنبال پایان دادن کار لایحه «حمایت نکردن از توافق هستهای» در همان کنگره هستند، تا دیگر اوباما نیازی به استفاده از حق وتو نداشته باشد. هدفی که اکنون با رسیدن تعداد حامیان توافق به۴۲ نفر در سنا، دور از دسترس به نظر نمیرسد. به این ترتیب در صورتی که حامیان توافق اراده کنند، میتوانند جلوی رأیگیری در مورد طرح رد این توافق در مجلس سنا را بگیرند. راهکاری که مدتهاست تحت عنوان طرح «فیلی باستر» (filibuster) در دستور کار دموکراتها قرار گرفته است و حالا با رسیدن حد نصاب نمایندگان برای اجرایی شدن، احتمال استفاده از آن به واقعیت نزدیک شده است.
«فیلی باستر» چیست؟
جمهوریخواهان برای به تصویب رساندن قطعنامه مخالفت با توافق هستهای در سنا باید در رأیگیری رویهای اولیه، موافقت ۶۰ عضو سنا را به دست آورند تا این قطعنامه امکان به رأی گذاشته شدن را پیدا کند. در مرحله بعد، آنها نیازمند ۵۱ درصد آرا خواهند بود تا قطعنامه مذکور را در کنگره تصویب کنند و تا ۱۷ سپتامبر (۲۶ شهریور) برای این کار فرصت دارند. در صورتی که قطعنامه رد توافق هستهای در هر دو مجلس کنگره به تصویب برسد، اوباما وعده داده برای جلوگیری از اجرایی شدن آن از حق «وتو» رئیس جمهوری استفاده کند. در صورت استفاده اوباما از «وتو»، مخالفان او تلاش خواهند کرد وتوی وی را بیاثر سازند. بنابراین آنها با همین هدف به دنبال جلب موافقت دو سوم نمایندگان در هر دو مجلس خواهند بود. برای بیاثر کردن وتوی رئیس جمهوری، با این فرض که همه اعضای جمهوریخواه به لغو وتو رأی دهند، باید ۴۴ نماینده از ۱۸۸ نماینده دموکرات مجلس نمایندگان نیز آنان را همراهی کنند. حالا دموکراتها به دنبال استفاده از حربهای هستند که اساساً کار به استفاده اوباما از حق وتو نرسد. ترفندی که حمایت ۴۲ دموکرات از اوباما، موافقان را امیدوار به استفاده از آن کرده است، «طولانی کردن» روند بررسی طرح تصویب توافق در کنگره است. به این ترتیب که یک یا چند نماینده به نحوی روند بررسی یک طرح را طولانی کرده و مرتباً رأیگیری در مورد آن طرح را به تعویق بیندازند، تا جایی که ضربالاجل بررسی گذشته و عملاً طرح از دستور کار خارج شود. این طرح که از سال ۱۹۵۷ به بعد در سنای امریکا بارها مورد استفاده مخالفان یک طرح قرار گرفته، در پارلمان بسیاری از کشورها هم رویهای مرسوم است.
تلاش نظام مند اقلیت مخالف
حمید بعیدینژاد، عضو تیم مذاکرهکننده هستهای کشورمان طی مطلبی در صفحه «اینستاگرام» خود در خصوص این طرح نوشته است: «فیلی باستر در نظام اجرایی قانونگذاری در امریکا به تلاش سیستماتیک مخالفان اقلیت اطلاق میشود که با اتخاذ روشهای متفاوتی مانع این میشوند که مجلس وارد مرحله تصمیمگیری روی طرح اکثریت شود و در واقع با این روش امکان ورود مجلس به مرحله تصمیمگیری نهایی را مسدود میکنند. این اقدام که همان «آبستراکسیون» تلقی میشود به طور سنتی از طریق روشهای زیر صورت میگیرد:
١- طولانی کردن سخنرانیهای نمایندگان فیلی باسترکننده بهصورتی که زمان انجام رأیگیری نهایی فرا نرسد.
٢- طرح پیشنهادها، اصلاحات و متممهای متعدد به پیشنویس مورد بحث، ٣- طرح کردن پیشنویس جدیدی با موضوعی جدید با استناد به اهمیت خاص موضوع آن و ٤- به تعویق انداختن جلسه نهایی تصمیمگیری.
اعضای فیلی باسترکننده از طریق این روشها مانع اختصاص وقت مناسب برای تصمیمگیری نهایی روی لایحه مورد اختلاف میشوند. در سالهای اخیر جمهوریخواهان با استفاده از این روشها مانع تصمیمگیری مجلس پیرامون انتصاب بسیاری از کاندیداها برای پستهای حساس پیشنهادی دولت اوباما بودهاند. یکی از مهمترین فیلی باسترهای سالهای اخیر در مجلس سنا به جلسه ششم ماه مارس ۲۰۱۳ مربوط میشود که در آن یک سناتور جمهوریخواه در یک سخنرانی حدود ۱۳ ساعته و باطرح سؤال از دولت اوباما مانع رأیگیری درخصوص تأیید انتصاب پیشنهادی دولت برای ریاست سازمان «سیا» شد.
از دست رفتن ۶۰ رأی لازم
سهشنبه گذشته سناتورها «ران وایدن»، «گری پیترز»، «ریچارد بلومنتال» و «ماریا کنتول» از توافق وین حمایت کردند و حالا با رسیدن شمار حامیان در سنای امریکا به ۴۲ نفر، جمهوریخواهان ۶۰ رأی لازم برای جلوگیری از روند موسوم به «فیلی باستر» را از دست دادهاند. اگر جبهه حامیان توافق در سنا اراده کنند، مجلس سنا اصولاً نخواهد توانست در مورد توافق جامع رأیگیری کند و به این ترتیب با سر آمدن مهلت دو ماهه سنا برای اعلام نظر در مورد توافق روز ۱۷ سپتامبر، این توافق به اجرا در خواهد آمد. در همین حال خبرگزاری آسوشیتدپرس به واکنش کاخ سفید به قطعی شدن پیروزی خود بر جمهوریخواهان در این موضوع اشاره کرده است. «جاش ارنست»، سخنگوی کاخ سفید، در جلسه مطبوعاتی خود اظهار داشته، دولت امریکا از افزایش حمایتها از توافق هستهای در کنگره امریکا رضایت دارد.
وی درباره اعتراض جمهوریخواهان به احتمال استفاده دموکراتها از امتیاز «فیلی باستر» برای جلوگیری از رأیگیری در این موضوع گفته: «این قوانین عملاً مورد استفاده میچ مک کانل، رئیس اقلیت سنا در دوره قبلی قرار گرفت تا مانع بسیاری از اهداف رئیس جمهوری شود... پس اندکی مضحک خواهد بود که اکنون سناتور مک کانل که رئیس اکثریت سنا شده، درباره تاکتیکی اظهار نگرانی کند که خودش آن را بارها مورد استفاده قرار داده است.»
خشم جمهوریخواهان
عملی شدن اجرای طرح فیلی باستر حالا بیش از پیش نمایندگان جمهوریخواه مخالف توافق را خشمگین کرده است. خبرگزاری «رویترز» با اشاره به احتمال استفاده دموکراتها از طرح «فیلی باستر» به روی آوردن مخالفان توافق هستهای در امریکا به ایالتها برای پیشبرد اهداف خود خبر داده است. به نوشته این خبرگزاری، مخالفان توافق هستهای ایران که با شکست احتمالی مواجهند، اعلام کردند برای حفظ تحریمهای اقتصادی در سطح ایالتهای امریکا تلاش خواهند کرد و این تلاشی است که میتواند در انتخابات ریاست جمهوری سال آینده امریکا به نتیجه برسد. در این راستا، ۱۵ فرماندار جمهوریخواه، از جمله چهار نامزد ریاست جمهوری گفتند، تحریمهای اقتصادی اعمال شده علیه ایران را در ایالتهای خود حفظ خواهند کرد.
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
انتقاد نمایندگان از جهت گیری سیاسی
کمیسیون «برجام»
منصوری آرانی: مدارک سخنان جلیلی در رسانهها منتشر شود
نیم نگاه
دواتگری: کمیسیون ویژه بررسی برجام بیش از آنکه کمیسیون حقوقی برای بررسی برجام باشد به دلیل ترکیب اعضا و فقدان حقوقدانها یک کمیسیون سیاسی است
سبحانی نیا: دولت، مجلس و مردم از مذاکرات حمایت کرده و خطوط قرمز در آن رعایت شد بنابراین وجود اختلاف میان نظر مجلس و شورای عالی امنیت ملی درباره برجام میتواند مغایر منافع ملی باشد
منصوری: باید مدارک سخنان جلیلی در اختیار رسانهها قرار گیرد. منتقدان هستهای نیمه خالی لیوان را میبینند و در باب آن سخن میگویند
جعفرزاده: جلیلی درحالی در گزارشهای خود به انتقاد از عملکرد تیم فعلی مذاکرهکننده هستهای میپردازد که در طول ۶ سالی که مسئولیت داشتند، هیچ گام مثبتی برنداشتند و هیچ محصول و عایدی برای کشور نداشته و هیچ توضیحی هم به مجلس نداده است
جوکار: نباید به طور شتاب زده و زودهنگام بنای قضاوت از عملکرد کمیسیون برجام گذاشته شود
اگر چه سخنگوی کمیسیون ویژه بررسی برجام در مجلس، هر گونه برخورد سیاسی این کمیسیون با برجام را تکذیب کرده است، اما برخی اعضا و نمایندگان مجلس اصرار دارند که مدیریت جلسات کمیسیون بیطرفانه نیست. در ادامه انتقادها به عملکرد این کمیسیون، یک عضو آن از هیأت رئیسه مجلس خواسته که جلوی زاویه دار شدن کمیسیون ویژه را بگیرد.
انتقادها زمانی بیشتر شد که برخی اعضای کمیسیون به همراه برخی نمایندگان غیر عضو که از ابتدا هم جزو مخالفان دیپلماسی هستهای دولت یازدهم بودند و توافق حاصل شده بین ایران و ۱+۵ را نیز بر نمیتابند، جلسات کمیسیون را تبدیل به تریبونی برای عرض اندام خود و به چالش کشیدن اقدامات دولت کردند. نحوه مواجهه متفاوت آنها با میهمانان دعوت شده به کمیسیون، طرح سؤالات تکراری، کلیشهای و غیر کارشناسی که اعضای تیم مذاکره کننده بارها درباره آنها توضیح دادهاند و گاه انتساب برخی نسبتهای ناروا و توهینآمیز به تیم مذاکره کننده که با واکنش میهمانان روبه رو شده، از جمله مواردی است که منتقدان عملکرد کمیسیون برجام بر آن تأکید دارند.
بر همین اساس «عباسعلی منصوری آرانی» عضو کمیسیون یاد شده هشدار داده که عملکرد کمیسیون در حال انحراف از مسیر اصلی خود است. این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در گفتوگو با « ایرنا» و در پاسخ به این سؤال که آیا نگاه سیاسی در کمیسیون برجام وجود دارد یا خیر، اظهار داشت: دو جلسه اول این موضوع رعایت شد، اما پس از آن و بخصوص جلسات اخیر به سمت زاویه دارشدن درحال حرکت است و این خطرناک است و هیأت رئیسه مجلس و کمیسیون باید جلوی زاویه دار شدن را بگیرد.نماینده کاشان و آران درباره اینکه آیا در کمیسیون ویژه این موضوع که مجلس میتواند با ارائه طرحی دولت را ملزم به ارائه لایحه برجام به مجلس کند، مطرح شده است یا خیر اظهار داشت: این موضوع در کمیسیون مطرح نشده و فکر میکنم که باید در این زمینه هیأت رئیسه مجلس تصمیمگیری کند. عضو کمیسیون ویژه همچنین درباره این موضوع که نظرات این کمیسیون فقط جنبه مشورتی با هیأت رئیسه مجلس دارد و این هیأت رئیسه است که پیشنهادهای کمیسیون برجام را اعلام وصول خواهد کرد یا خیر، تصریح کرد: این کمیسیون نیز در مسیر قانونی دیگر کمیسیونهای مجلس باید حرکت کند و پیشنهادهای خود را میتواند برای تصویب نمایندگان به هیأت رئیسه ارائه دهد وگرنه به خودی خود جایگاه قانونگذاری ندارد.
مدارک سخنان جلیلی منتشر شود
منصوری با تأکید بر ارائه مدارک سخنان جلیلی درباره صرف نظر کردن کشورمان از ۱۰۰ حق مسلم خود در زمینه هستهای ادامه داد: ما باید بدانیم که چه چیزی بهدست آورده و چه چیزی را از دست داده ایم و ممکن است که گوینده روی موضوعی تأکید و مطلبی را مطرح کند اما شنونده نیز باید درباره آن با دلیل و مدرک تصمیمگیری صحیحی داشته باشد به همین دلیل باید مدارک سخنان جلیلی در اختیار رسانهها قرار گیرد. وی با بیان اینکه رسانهها وظیفه روشنگری دارند، خاطر نشان کرد: منتقدان هستهای نیمه خالی لیوان را میبینند و در باب آن سخن میگویند ولی ممکن است ادعاهای مختلفی را شنیده و از این به بعد هم بشنویم، باید بدانیم که اگر خود ما در این جایگاه بودیم چه تصمیمی میگرفتیم و با عملکرد خودمان در گذشته مقایسه کنیم.
جعفرزاده: دو سوم اعضای کمیسیون از مخالفان مذاکرات هستند
یک عضو فراکسیون اصولگرایان رهروان ولایت هم در انتقاد به عملکرد کمیسیون برجام گفت: اقدامات مثبت و تلاشهای تیم جدید که منجر به دستیابی به برجام و تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت شد و تهدید جنگ علیه کشورمان را از بین برد، از سوی برخی اعضای کمیسیون ویژه براحتی نادیده گرفته میشود و طوری وانمود میکنند که گویا انجام مذاکرات از سرخوشی صورت گرفتهاست. این مهمترین ضعف در کارنامه و عملکرد کمیسیون ویژه بررسی برجام است. غلامعلی جعفرزاده در گفتوگو با ایلنا با اشاره به حضور جلیلی در کمیسیون و ادعاهای وی گفت: فارغ از عملکرد غیراصولی دولت وقت در ایجاد زیرساختهای اقتصادی کشور، نقدی هم به شخص آقای جلیلی بهعنوان مسئول مذاکرات هستهای در دوره پیشین وارد است. ایشان درحالی در گزارشهای خود به انتقاد از عملکرد تیم فعلی مذاکرهکننده هستهای میپردازد که در طول ۶ سالی که مسئولیت داشتند، هیچ گام مثبتی برنداشتند و هیچ محصول و عایدی برای کشور نداشته و هیچ توضیحی هم به مجلس نداده است. وی با اشاره به حضور ۹ عضو منتقد دولت و اصل مذاکرات از ۱۵ عضو کمیسیون ویژه برجام، یادآور شد: بهنظر من در انتخاباتی که در صحن مجلس برای انتخاب اعضای کمیسیون ویژه برگزار شد، از صداقت آقای لاریجانی سوءاستفاده شد و در عمل به فراکسیون رهروان ولایت بهعنوان فراکسیون اکثریت در مجلس کم لطفی شد. قرار بر این بود که فراکسیونی عمل کنیم اما درنهایت دو سوم اعضا را مخالفان سرسخت دولت و اصل مذاکرات تشکیل دادند.
جعفرزاده با اشاره به بیانات اخیر رهبر معظم انقلاب، خاطرنشان کرد: فرمایش رهبری این بود که مجلس کنار گذاشته نشود و هیچوقت دولت را موظف به ارائه لایحه به مجلس نفرمودند، بنابراین بهترین حالت این است که نظر کمیسیون برجام، بهعنوان نظر مشورتی و کارشناسی در اختیار دولت قرار بگیرد. چراکه تبدیل به قانون شدن برجام به صلاح و منفعت کشور نیست و تعهداتی بیمورد بر دوش دولت میگذارد. وی در پاسخ به این سؤال که آیا رئیس کمیسیون ویژه آنچنان که باید با رویکردی فراجناحی جلسات و حواشی بررسی برجام را مدیریت میکند یا خیر، تصریح کرد: بههر حال ترکیب اعضای کمیسیون ویژه بهگونهای است که دو سوم آنرا مخالفان تشکیل میدهند و با این حال همه اعضا وظیفه دارند با رویکرد فراجناحی عمل کنند. این درحالی است که اعضای کمیسیون ویژه طوری به استقبال آقای جلیلی میروند که انگار رئیس مجلس وارد شده و ایشان درحالی مورد عزت و احترام و تکریم ویژه قرار میگیرد که اعضای تیم مذاکرهکننده فعلی فقط به فلک بسته نشدند.
جوکار: عملکرد کمیسیون تخطئه نشود
با این حال محمد صالح جوکار عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از عملکرد کمیسیون دفاع و تأکید کرد که نباید مباحث آن را تخطئه کرد. نماینده یزد در گفتوگو با مهر، گفت: اعضای کمیسیون برجام با رأی نمایندگان مجلس انتخاب شدند تا پس از بررسی متن برجام در حوزههای حقوقی و فنی، گزارش جامع و در چارچوب کارشناسی به صحن علنی مجلس ارائه دهند.این نماینده مجلس با بیان اینکه برخی جریانات در کشور تلاش در تضعیف کمیسیون ویژه برجام داشته یا عنوان میکنند مجلس نباید به مسأله برجام ورود پیدا کند خاطرنشان کرد: نباید به طور شتاب زده و زودهنگام بنای قضاوت از عملکرد کمیسیون برجام گذاشته شود. جوکار گفت: کسانی که به دنبال تخطئه کردن این کمیسیون هستند باید بدانند اعضای آن با رأی وکلای ملت انتخاب شده و مشغول بررسی متن برجام هستند.
دواتگری: کمیسیون سیاسی است نه حقوقی
مهدی دواتگری عضو کمیسیون امنیت ملی هم در گفتوگو با ایلنا، تصریح کرد: کمیسیون برجام از رویکرد بررسی حقوقی برجام خارج شده و بهنظر میرسد این کمیسیون اعتقادی به جنبههای حقوقی برجام ندارد. وی ادامه داد: کمیسیون برجام با یک روند سیاسی شکل گرفته و به اعتقاد من در میان اعضای کمیسیون برجام حتی یک کارشناس حقوقی نیز وجود ندارد. دواتگری یادآور شد: کمیسیون ویژه بررسی برجام بیش از آنکه کمیسیون حقوقی برای بررسی برجام باشد به دلیل ترکیب اعضا و فقدان حقوقدانها یک کمیسیون سیاسی است.
حمایت دولت، مجلس و مردم از مذاکرات
یک عضو کمیسیون ویژه مجلس، خروجی یکسان مجلس و شورای عالی امنیت ملی درباره برجام را در راستای منافع ملی و مصلحت کشوردانست و گفت: مذاکرات هستهای مسأله ملی بود و با اجماع توانستیم مذاکرات را به نتیجه نهایی برسانیم. حسین سبحانی نیا در گفتوگو با خانه ملت افزود: دولت، مجلس و مردم از مذاکرات حمایت کرده و خطوط قرمز در آن رعایت شد بنابراین وجود اختلاف میان نظر مجلس و شورای عالی امنیت ملی درباره برجام میتواند مغایر منافع ملی باشد. وی جمع بندی واحد در این زمینه را به مصلحت کشور دانست اما در عین حال تأکید کرد: طبعاً ماهیت رسیدگی مجلس با شورای عالی امنیت ملی متفاوت است و چندان امیدوار به نتیجه یکسانی در این خصوص نیستم هر چند که در نهایت نظر کمیسیون ویژه برجام باید در صحن علنی مطرح شود و هر تصمیمی که در صحن گرفته شود ملاک عمل قرار میگیرد. این نماینده مجلس پیشبینی کرد: درنهایت پس از بررسی کمیسیون ویژه این کمیسیون تحفظاتی در بخش هایی از برجام داشته باشد و به دولت تکلیف کند در اجرای برجام آن موارد را در نظر داشته باشد و در نتیجه تأیید بند یا تأیید نشدن بندهایی از برجام بعید است.
