۲۷ کشور وارد گود شدند
منفی ٣٦/٠ صدم درصد
دستاورد برنامه پنجم
لایحه برنامه ششم توسعه قرار است در پنج سال ۸ درصد رشد اقتصاد داشته باشد؛ رشدی که براساس محاسبات اولیه نشان میدهد به سرمایهگذاری ٩٠ میلیارد دلاری در سال نیاز دارد و ۵۰ میلیارد دلار از این میزان باید از طریق جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی تامین شود. در طول ٢٠ سال گذشته سالانه دو میلیارد دلار از سرمایههای خارجی وارد اقتصاد ایران شده است و حال میخواهیم هر سال ١٠ میلیارد دلار سرمایه وارد کنیم. کارنامه برنامه چهارم و پنج توسعه نشان میدهد که با وجود وفور درآمدهای نفتی نه تنها رشد اقتصادی پیشبینی شده در این دو برنامه محقق نشده بلکه در طول سالهای اجرای برنامه پنجم میانگین این رشد به منفی ۳۶ صدم درصد خواهد رسید. این در حالی است که بر اساس برنامهریزیهای صورت گرفته میانگین این رشد باید به ٨ درصد میرسید و در طول اجرای این برنامه در مجموع ١١٠٠ میلیارد دلار در اقتصاد ایران سرمایهگذاری میشد؛ به عبارت دیگر با توجه به احکام برنامه پنج توسعه باید سالانه ۲۲۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری صورت میگرفت بهگونهای که ۴۷درصد این تامین اعتبار از سوی بانکها، ۲۰ درصد از محل اعتبارات دولتی، ۱۰ درصد از صندوق توسعه ملی، ۷درصد از محل جذب سرمایهگذاری خارجی و ۱۶درصد مابقی نیز از راه بازارهای مالی و بورس فراهم شوند. در حقیقت بنا بود ۷۷ میلیارد دلار از سرمایه لازم برای تحقق رشد ۸ درصدی برنامه پنجم از محل سرمایهگذاریهای خارجی تامین شود و سالانه ٤/١٥ میلیارد دلار سرمایه خارجی به اقتصاد ایران ورود پید کند.
اما بررسی کارنامه برنامه پنجم توسعه نشان میدهد چنین ارقامی نه تنها محقق نشده بله به خاطر تشدید تحریمها و مدیریت ضعیف اقتصادی در دولت قبل، رشد اقتصاد در سال دوم و سوم برنامه منفی شده و رکود اقتصادی را عمیقتر کرده است. با وجود به دست آمدن چنین نتیجهای قرار است از سال آینده اقتصاد ایران به مدت ۵ سال رشدی ٨ درصدی را داشته باشد بهطوری که ٥٠ میلیارد دلار از هزینههای دستیابی به این رشد را از محل سرمایهگذاری خارجی به دست آورد. این موضوع با توجه به عملکرد کشورمان در جذب سرمایههای خارجی تقریبا دور از ذهن به نظر میرسد و اگر سیاستگذاران دلخوش به جذب ۵۰ میلیارد دلار از سرمایههای خارجی باشند، شاید به دلیل این خوشبینی بیش از حدشان بعدها مورد مواخذه قرار گیرند. البته اقتصاددانان فعال در دولت معتقدند که ایران محکوم به تحقق رشد ۸ درصدی است چرا که اگر نتواند این شاخص را افزایش دهد، وضعیت اقتصادی به سمتی پیش خواهد رفت که تبعات اجتماعی و سیاسی زیادی را در پیش خواهد داشت.
سرانه جذب سرمایه خارجی
باید ٩برابر شود
بررسی موضوع از منظری دیگر هم میتواند درخور تامل باشد. سرانه جذب سرمایه خارجی در ایران از وضعیت نامطلوبی حکایت دارد. بررسی خالص سرانه جذب سرمایهگذاری خارجی در جهان در سالهای ١٩٩٠ تا ٢٠١٥ روند رو به افزایشی را نشان میدهد بهطوری که از رقم ٣٧ دلار در سال ١٩٩٠ به رقم ٢٧٨ دلار در سال ٢٠١٥ رسیده است. با وجود ٩ برابر شدن سرانه جذب سرمایهگذاری خارجی ایران در سالهای ٢٠٠٠ تا ٢٠١٥، هنوز رقم سرانه جذب سرمایهگذاری خارجی ایران در سال ٢٠١٥ به متوسط رقم مشابه جهان در سال ١٩٩٠ نرسیده است. اما بهطور مثال رقم جذب سرمایهگذاری خارجی ترکیه در سال ٢٠١٥ در مقایسه با سال ٢٠٠٠، ١٧ برابر شده است. خالص سرانه جذب سرمایهگذاری خارجی برای کشور ترکیه در سال ٢٠١٥ برابر ٢١٤ دلار و برای کشور چین ١٨٢ دلار است که به مراتب از ایران بالاتر است. با اعمال فرض سرانه ٢٧٨ دلار جذب سرمایهگذاری خارجی متوسط جهانی، ایران نیاز به جذب ٢/٢٢ میلیارد دلار سرمایهگذاری خارجی در سال دارد.
آلمان ١/١ میلیارد دلار سرمایه وارد کرد
طرحهای سرمایهگذاری انجام شده با مشارکت ٢٧ کشور در خلال
شهریور ٩٢ تا اسفند ٩٤ صورت گرفته است. در میان این کشورها، حضور هشت کشور از اتحادیه اروپا یعنی آلمان، اتریش، فرانسه، هلند، ترکیه، انگلستان، ایتالیا و ایرلند به چشم میخورد. تحلیل عملکرد حوزه سرمایهگذاری خارجی از سوی فعالان خصوصی اتاق بازرگانی تهران نشان میدهد در میان شرکای سرمایهگذاری خارجی، کشورهای افغانستان با ٢٨ طرح، ترکیه با ١٦ طرح، چین با ١٢ طرح، امارات متحده عربی با ٨ طرح و هندوستان، فرانسه و آلمان هر کدام با ٥ طرح، مجری بیشترین تعداد پروژههای سرمایهگذاری در ایران بودهاند. بیشترین حجم سرمایه ورودی به ایران از سوی کشورهای آلمان با ١/١ میلیارد دلار، چین ٤٠٤ میلیون دلار، طرح مشترک کره، ژاپن و اتریش ٢٨٧ میلیون دلار و امارات متحده عربی ٢٨٣ میلیون دلار بوده است. بیش از ٩٨ درصد سرمایه وارد شده از کشور آلمان مربوط به پروژه تولید انواع سیلیکون جامد در استان فارس است. همچنین تقریبا نیمی از سرمایهگذاری کشور چین در ایران مربوط به پروژه تولید شمش چدن در استان زنجان است که در تاریخ ٢٥ شهریور ٩٢ در هیات سرمایهگذاری به تصویب رسیده و با مشارکت ٩٥ درصدی کشور چین راهاندازی شده است. به لحاظ بیشترین حجم ورود سرمایه به کشور بعد از آلمان و چین، کشورهای کره جنوبی، ژاپن و اتریش در یک طرح سرمایهگذاری در زمینه احداث مجتمع کارخانجات فولادسازی، معادل ٢٨٧ میلیون دلار سرمایهگذاری کردهاند. این طرح با نسبت مشارکت خارجی ٤٥درصدی در تاریخ ٢٥ اسفند ٩٤ تصویب شده و در منطقه آزاد چابهار به اجرا درمیآید. کشور امارات متحده عربی نیز علاوه بر دو طرح مشترک که با سایر کشورها در ایران تصویب کرده به تنهایی با انعقاد ٨ طرح سرمایهگذاری با ایران منجر به ورود ٢٨٣ میلیون دلار به کشور شده است. تقریبا ٧٠ درصد سرمایهگذاری این کشور در زمینه تولید سیگار در قالب دو طرح در استان البرز انجام شده است. این طرحها که در سالهای ٩٣ و ٩٤ به تصویب رسیدهاند هریک با مشارکت ١٠٠ کشور امارات راهاندازی شدهاند.
اعتماد
