همه چیز درباره هیدروکربن
خرید هیدروکربن و مشتقات آن در ایران اهمیت زیادی دارد. امروزه هیدروکربنها از جمله ترکیباتی هستند که صنایع پیشرفته و کارخانههای مختلف، برای بهبود عملکرد و گسترش فعالیتهای خود به آن نیاز دارند. تمامی افراد در زندگی روزمره خود در اشکال گوناگونی مانند مصرف صابونها، پلاستیک، لوازم آرایشی، سوختهای مختلف، مواد شیمیایی و غیره با هیدروکربنها تماس دارند و از آنها استفاده میکنند.

هیدروکربنها به وفور در طبیعت دیده میشوند و انواع مختلفی نیز دارند. در ساختار مولکولی هیدروکربنها عناصرکربن و هیدروژن وجود دارد و این مواد بیشترین ترکیبات آلی بر روی کره زمین به حساب میآیند. در ادامه به شرح هرچیزی که لازم است درباره هیدروکربن بدانیم، پرداخته میشود.
هیدروکربنها در کجا یافت میشوند؟
تولید کننده هیدروکربن باید بداند که این نوع از مواد آلی به طور طبیعی در نفت خام و صنایع نفت و گاز، درختان و گیاهان یافت میشوند. همچنین هیدروکربنها به صورت رنگدانههایی طبیعی به نام کاروتن در هویج و برگهای سبز وجود دارند.
هیدروکربن چیست؟
همان طور که گفته شد هیدروکربنها نوعی مواد آلی هستند که از عناصر کربن و هیدروژن تشکیل شدهاند و از سادهترین مواد آلی به شمار میآیند. هنگامی که تغییر در ساختار مولکولی این مواد به وجود میآید، ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی هیدروکربنها نیز تغییر میکند و این تغییر را میتوان از مهمترین ویژگیهای هیدروکربنها قلمداد کرد. صادرات هیدروکربن نقش مهمی در بهبود وضع اقتصادی کشور ایفا کرده و جایگاه ویژهای در میان صنایع مختلف دارد.
انواع هیدروکربنها
هیدروکربنها انواع مختلفی دارند و به دو دسته عمده هیدروکربنهای آلیفاتیک و هیدروکربنهای آروماتیک تقسیم میشوند. هیدروکربنهای آلیفاتیک زیر شاخههای مختلفی دارند که میتوان به آلکانها، آلکنها، آلکینها و سیکلو آلکانها اشاره کرد. هیدروکربن سبک دارای چه ترکیباتی است؟ چگونه هیدروکربنهای سبک تولید کنیم؟ برای اطلاع کامل در مورد هیدروکربن های سبک و یافت جواب تمامی سوالات به مقاله هیدروکربن سبک مراجعه کنید.
هیدروکربنهای آروماتیک
واژه آروماتیک به معنی خوشبو است و هیدروکربنهای آروماتیک نوعی ترکیبات معطر هستند که به دو بخش آروماتیکهای بنزینی و آروماتیکهای بدون حلقه بنزن تقسیم میشوند. ساختار آروماتیکها دارای حلقه با پیوند دوگانه است و دستهای وسیع از ترکیبات آلی را شامل میشوند. نفتالن، تولوئن، زایلن، کومن، بنزن و مشتقات آن از خانواده هیدروکربنهای آروماتیک به شمار میآیند و از لحاظ فیزیکی و شیمیایی تقاوت زیادی با پارافین و نفت دارند.

ساختار هیدروکربنهای آروماتیک را یک حلقه بنزنی سیر نشده اما پایدار تشکیل میدهد که اغلب مانند یک ترکیب سیر شده کاربرد دارند و به عنوان آروماتیکهای بنزنی یا «آرِنها» شناخته میشوند. از ویژگیهای مهم آروماتیکها میتوان به عدم انحلال این مواد در آب، جامد یا مایع بودن این مواد در دمای برخی مکانها مانند اتاق و شرکت در واکنشهای کاتالیزوری هیدروژنه اشاره کرد. زغال سنگ و نفت خام از منابع اصلی این نوع هیدروکربنها هستند.
آلکانها
آلکانها یکی از زیرشاخههای هیدروکربنهای آلیفاتیک، از سادهترین نوع هیدروکربنهای اشباع نشده هستند و فقط شامل دو عنصر هیدروژن و کربن میشوند که این اتمها بر اساس فرمول CnH2n+2 با یکدیگر پیوند کووالانسی برقرار میکنند. فراوانی آلکانها در نفت زیاد است و در ساختار آنها پیوند دو یا سه گانه وجود ندارد. آلکانها به شکلهای مختلف جامد، مایع و گاز در حالت بیرنگ دیده میشوند و افزایش نقطه ذوب یا جوش این مواد، با افزایش گرانروی آنها رابطه مستقیم دارد. از معروفترین آلکانها میتوان به متان، اتان، بوتان، هگزان و غیره اشاره کرد.
آلکنها
آلکنها نوعی دیگر از هیدروکربنهای آلیفاتیک هستند که به هیدروکربنهای غیر اشباع شهرت دارند. ساختار مولکولی آلکنها، پیوند دوگانه کربن-کربن است که میتوانند اتم هیدروژن دریافت کرده و به آلکن سیر شده تبدیل شوند. آلکنها در روغنهای گیاهان و درختان وجود دارند و در تولید انواع مواد شیمیایی صنعتی نیز به کار میروند. آلکنها در مقایسه با آلکانها قطبیت پایینی دارند و در حلالهایی مانند آب و کلروفرم، غیرمحلول هستند. فرمول آلکنها به صورت CnH2n است و از مهمترین آلکنها میتوان به اتلین، پرپن و بوتن اشاره کرد.
آلکینها
آلکینها نمونهای دیگر از هیدروکربنهای آلیفاتیک هستند که در ساختار آنها پیوندهای سه گانه کربن-کربن وجود دارد و فرمول آنها CnH2n-2 است. ساختار مولکولی آلکنها، این مواد را در دستهبندی هیدروکربنهای سیر نشده قرار میدهد. آلکنها قطبیت کمتری در مقایسه با آلکانها و آلکنها دارند و به همین دلیل در آب حل نمیشوند؛ اما قدرت اسیدی آلکینها نسبت به آلکان و آلکنها بیشتر است. یکی از ویژگیهای آلکینها برخورداری از الکترونگاتیوی زیاد محسوب میشود.
سیکلو آلکانها
سیکلو آلکانها از هیدروکربنهای آلیفاتیک سیر شده حلقوی مدل هستند که در ساختار آنها تمامی کربنها، پیوندهای یگانهای دارند. سیکلوهگزانها 6 اتم کربن و 12 اتم هیدروژن دارند و از پایدارترین سیکلو آلکانها به شمار میآیند.

کاربرد مختلف هیدروکربنها
%87 درصد از هر بشکه نفت میسوزد و 13% آن برای تولید انواع کالاها مورد استفاده قرار میگیرد؛ بنابراین مهمترین کاربرد هیدروکربنها استفاده از آنها به عنوان سوخت است. از دیگر کاربردهای این مواد آلی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- صابون
- لوازم آرایشی و بهداشتی
- حشرهکشها و سموم دفع آفات
- پلاستیک
- جوش دادن قطعات
- سوختهای مایع و گاز طبیعی
- ضدعفونی کنندهها
- آسفالت سازی
نکات مهم هنگام کار با هیدروکربن ها
هنگامی که پوست بدن، چشم و دست با هیدروکربن و مشتقات آن در تماس باشد، تحریکات پوستی و خارش رخ میدهد. بلعیدن هیدروکربنها منجر به بروز دردهای شکمی و استفراغ میشود. هنگام کار با هیدروکربن در طولانی مدت، سرگیجههایی رخ میدهد که ناشی از مشتقات به کار رفته در این مواد است. برای جلوگیری از بروز این اتفاقات و کاستن از شدت آنها، باید تهویه مناسب انجام گیرد و از دستکشها و عینک مناسب هنگام کار با هیدروکربنها استفاده شود. همچنین باید تماس مستقیم با هیدروکربنها را به حداقل رساند. عدم رعایت موارد ذکر شده، خطر بروز انواع سرطان و ابتلا به بیماریهای تنفسی را افزایش میدهد.
تهیه هیدروکربن از معتبرترین تولید کنندگان
انواع مختلف هیدروکربنها شامل هیدروکربنهای آروماتیک و هیدروکربنهای آلیفاتیک، کاربرد زیادی در زندگی ما دارند. این ترکیبات را که در طبیعت فراوان هستند، میتوان در تولید سوختها، فیبرها، پلاستیک، مواد شیمیایی و صنعتی، لوازم آرایشی و بهداشتی و غیره استفاده کرد. شرط استفاده از هیدروکربنها، رعایت نکات ایمنی است تا مشکلات ناشی از این مواد به حداقل میزان ممکن برسد. مجموعههای بسیاری با تکیه بر تجربیات کارکنان و تخصص کارشناسان، فعالیت خود را آغاز و به مرور در این حوزه خود را به خوبی اثبات کردهاند. با استفاده از پیشرفتهترین فرمولها و مرغوبترین مواد اولیه، این کارخانجات اقدام به صادرات هیدروکربن میکنند و در سطح بینالمللی از شناختهشدهترین تولیدکنندگان محسوب میشوند.