وضعیت قرمز نرخ باروری در مازندران
سیده محدثه حسینی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مازندران در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به کاهش نرخ جمعیت در استان گفت: روند فعلی فرزندآوری اگر کنترل نشود، مازندران را با رشد منفی جمعیت مواجه میکند و استان با خیل عظیم سالمندانی روبهرو خواهد شد که نیروی کار جوانی برای اداره امورشان وجود ندارد، از این رو این هشدار را باید جدی گرفت، چون عواقب آن تنها به حوزه بهداشت محدود نمیشود.
وضعیت در برخی شهرستانها بحرانیتر هم هست. رامسر که روزگاری به خاطر هوای خوش و چشمههای آب گرمش معروف بود، اکنون به یکی از نقاط قرمز جمعیتی استان تبدیل شده است.
کارشناس جوانی جمعیت شبکه بهداشت رامسر گفت: رامسر از نظر جمعیتی در وضعیت قرمز و بحرانی به سر میبرد.
مریم گوهری در گفتگو با مهر او توضیح داد: سیاستهای جمعیتی از دهه شصت تا دهه نود بر مدار کاهش جمعیت بوده و شعار فرزند کمتر، زندگی بهتر در آن سالها رایج بوده، اما از دهه نود کارشناسان متوجه شدند که یک تهدید واقعی در راه است.
گوهری با اشاره به قانون جوانی جمعیت که در سال ۱۴۰۰ تصویب شد، گفت: در این قانون برای ۳۲ ارگان تکلیف تعیین شده، اما عملاً شاید فقط پنج یا شش ارگان پای کار موضوع جمعیت هستند. این اختلاف میان قانون و عمل، یکی از دلایل اصلی ناکامی در کنترل بحران جمعیتی است. در دهه شصت هر خانواده ۶ نفر بود، حالا به زیر ۲ نفر رسیدهایم
او همچنین به تجربه تاریخی اشاره کرد و گفت: در دهه شصت به ازای هر خانواده به طور میانگین شش نفر جمعیت داشتیم، اما در دهه نود این عدد به زیر دو نفر رسید و زمانی که این عدد از دو کمتر شود، منطقه در معرض خطر انقراض جمعیتی قرار میگیرد.
گوهری در بخش دیگری گفت: جوانان ستونهای آینده این شهرستان هستند. اگر جوانان خانواده را مهم بدانند و مسئولیت اجتماعی را در نظر بگیرند، آینده رامسر تضمین میشود، فرهنگسازی در فضای عمومی و رسانهای هنوز بهاندازه کافی جدی گرفته نشده است. چرا مازندران به این روز افتاده است
اما چرا مازندران به این روز افتاده؟ پاسخ را باید در تغییر سبک زندگی و اولویتهای فردی جست. بررسیهای نسلی نشان میدهد که دیگر مشکل اقتصادی به تنهایی باعث کاهش فرزندآوری نیست، بیفرزندی در میان زوجهای جوان رو به افزایش است و بخش عمده کاهش باروری مربوط به تولد فرزند اول میشود، یعنی بسیاری از زوجها اساساً مسیر والد شدن را شروع نمیکنند.
نگرانی از آینده شغلی، دغدغه تحصیلی، تغییر مفهوم خانواده و افزایش فردگرایی از جمله عواملی هستند که جوانان را از بچهدار شدن منصرف میکند. ۱۳۰ سال طول میکشد تا یک کشور پیر دوباره جوان شود
دکتر مریم محمدی، پزشک و متخصص طب ایرانی، در این باره توضیح میدهد که باور عمومی این است که فقط مشکل ناباروری وجود دارد، در حالی که بسیاری از زوجها به دلیل ترس از عوارض بارداری یا سبک زندگی نادرست، به طور ارادی بارداری را به تاخیر میاندازند.
وی افزود: این تاخیر وقتی با افزایش سن همراه میشود، به یک چالش پزشکی تبدیل میگردد. او برآورد کرده که اگر همین روند ادامه پیدا کند، ممکن است حدود ۱۳۰ سال زمان لازم باشد تا یک کشور پیر دوباره به جمعیت جوان بازگردد.
به گفته محمدی اصلاح اصولی سبک زندگی و استفاده از ظرفیتهای طب ایرانی میتواند نقش موثری در افزایش نرخ باروری و تجربه بارداری کمعارضه داشته باشد. پزشکان متخصص طب ایرانی در سلامتکدهها و بیمارستانها آماده ارائه خدمات و مشاوره برای کمک به درمان ناباروری هستند.
اما پیری جمعیت فقط یک مسئله بهداشتی نیست، مستقیماً با اشتغال، تولید و توسعه گره خورده است که باید برای آن برنامه ریزی شود. کمبود نیروی کار و کاهش بهرهوری، هزینه پیری جمعیت است
محمدصادق رضایی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی مازندران میگوید: تغییرات ساختار جمعیتی نباید از نگاه برنامهریزان پنهان بماند. جمعیت استان با سرعتی چشمگیر به سمت پیری پیش میرود و این امر ظرفیتهای انسانی مورد نیاز برای اجرای طرحهای اقتصادی، عمرانی و خدماتی را در آینده با چالش مواجه میکند.
وی در گفتگو با مهر افزود: در برخی مناطق درصد قابل توجهی از جمعیت را سالمندان تشکیل میدهند و این موضوع میتواند منجر به کمبود نیروی کار، کاهش پویایی اجتماعی و افت شاخصهای بهرهوری شود و بدون در نظر گرفتن شاخصهای جمعیتی، هیچ طرح توسعهای موفق نخواهد شد
رضایی تاکید کرد: ما برای ایجاد فرصتهای شغلی تلاش میکنیم، اما خطر اینجاست که نیروی کار کافی برای پر کردن آن فرصتها وجود نداشته باشد یا مردم تمایلی به اشتغال در مناطق کمجمعیت و روستایی نشان ندهند.
او میگوید: دقت به شاخصهای جمعیتی باید در همه سطوح تصمیمسازی لحاظ شود، و بدون در نظر گرفتن این مولفه، اجرای بسیاری از طرحها و سیاستها با شکست مواجه خواهد شد.
