تشخیص ، پیشگیری و درمان مننژیت
یافتههای CSF در گونههای مختلف مننژیت[
گونهٔ مننژیت گلوکز پروتئینسلولها
باکتریایی حادپایینبالاPMNs,
معمولاً > ۳۰۰/mm³
ویروسی حادعادیعادی یا بالاتکهستهای,
< ۳۰۰/mm³
سلپایینبالاتک هستهای و
PMNs, < ۳۰۰/mm³
قارچیپایینبالا< ۳۰۰/mm³
بدخیمپایینبالامعمولاً
تک هستهای
آزمایش خون و تصویربرداری
برای کسی که مشکوک به مننژیت است، آزمایش خون برای نشانگرهای التهاب انجام میشود (مثلاً پروتئین C واکنشی، شمارش کامل خون)، و نیز کشت خون.[۳][۲۷]
مهمترین آزمایش برای تشخیص یا رد کردن مننژیت، بررسی مایع مغزی-نخاعی از طریق سوراخ کمری میباشد (LP، برداشت مایع نخاع).[۲۸]البته اگر تودهای (تومور یا ورم) در مغز باشد یا فشار درون جمجمهای (ICP) بالا رفته باشد نباید از سوراخ کمری استفاده کرد چرا که ممکن است منجر به فتقدار شدن مغز شود. اگر فرد در معرض خطر توده یا ICP بالارفته باشد (آسیب جدید به سر، مشکل شناخته شده در سیستم ایمنی، نشانههای عصبشناختی موضعی، یا نشانههایی بر ICP بالارفته) انجام اسکن سیتی یا اسکن امآرآی قبل از سوراخ کمری توصیه میشود.[۳][۲۷][۲۹] این مسئله در ۴۵٪ موارد بزرگسالان صدق میکند.[۴] اگر قبل از الپی نیاز به سیتی یا امآرآی باشد، یا انجام الپی مشکل باشد، دستورالعمل حرفهای این است که ابتدا باید از آنتیبیوتیک برای جلوگیری از تأخیر در درمان استفاده کرد،[۳] بهویژه اگر این کار ممکن است بیش از ۳۰ دقیقه به طول بینجامد.[۲۷][۲۹] اغلب سیتی اسکن یا امآرآی در مراحل بعدی انجام میشوند تا پیچیدگی مننژیت سنجیده شود.[۱]
در انواع حاد مننژیت، کنترل الکترولیتهای خون ممکن است مهم باشد؛ مثلاً هیپوناترمی در مننژیت باکتریایی، بنا به مجموعهای از عوامل شامل کمآبی بدن، دفع نامناسب در هورمون کاهنده ادرار(SIADH) یا تزریق مایع درون وریدی بسیار تهاجمی، رایج است.[۴][۳۰]
سوراخ کمری
رنگ گرم مننگوکوکها از نمونه کشت شده که باکتریهای منفی گرم (صورتی)
سوراخ کمری معمولاً این گونه انجام میشود که که فرد را به پهلو میخوابانند و از بی حسی موضعی استفاده میکنند، سپس سوزنی را به کیسه سختشامهای (کیسهای دو طناب نخاعی) وارد میکنند تا مایع مغزی-نخاعی (CSF) را جمع کنند. وقتی این کار انجام شد، «فشار باز» CSF بااستفاده ازمانومتر سنجیده میشود. فشار معمولاً بین ۶ و۱۸ سانتیمتر آب (cmH۲O) است؛[۲۸] در مننژیت باکتریایی معمولاً فشار افزایش مییابد.[۳][۲۷] در مننژیت کریپتوکوکال، فشار درون جمجمهای به میزان قابل توجهی افزایش مییابد.[۳۱] ظاهر شدن اولیه مایع ممکن است اثبات نشانهای از ماهیت عفونت باشد: CSF کدر نشاندهندهٔ سطوح بالاتری از پروتئین، گلوبولهای قرمز و سفید بیشتر و/یا باکتری است، و در نتیجه ممکن است نشانهٔ مننژیت باکتریایی باشد.[۳]
نمونهٔ CSF برای وجود و گونههای گلبول سفید، گلبول قرمز، محتوای پروتئین و سطح گلوکز آزمایش میشود.[۳] رنگآمیزی گرم نمونه ممکن است در مننژیت باکتریایی نشان دهندهٔ باکتریها باشد، اما نبود باکتری اثبات کنندهٔ عدم مننژیت باکتریایی نیست چرا که این مسئله فقط در ۶۰٪ موارد دیده میشود؛ این رقم در صورت استفاده از آنتیبیوتیک قبل از نمونهگیری، ۲۰٪ دیگر هم کاهش مییابد. رنگآمیزی گرم هم در عفونتهای خاصی مثل لیستریوسیس کمتر قابل اعتماد است. کشت میکروبشناسی نمونه دقت بیشتری دارد (در ۸۵-۷۰٪ موارد، ارگانیزم را شناسایی میکند) اما نتایج پس از ۴۸ ساعت آماده میشوند.[۳] نوع گلبول سفید غالب (به جدول رجوع کنید) مشخص میکند که آیا مننژیت باکتریایی است (معمولاً غلبه با نوتروفیل است) یا ویروسی (معمولاً غلبه با لنفوسیت است)،[۳] البته این روش در شروع بیماری، مشخص کنندهٔ معتبری نیست. با رواجی کمتر، غلبهٔ ائوزینوفیل بیشتر از احتمال علت انگلی یا قارچی خبر میدهد.[۲۳]
تراکم گلوکز در CSF معمولاً ۴۰٪ از آن در خون است. در مننژیت باکتریایی این میزان کمتر است؛ در نتیجه سطح گلوکز CSF توسط گلوکز خون (نسبت گلوکز CSF به گلوکز سروم) تقسیم میشود. نسبتی ≤ ۰٫۴ نشان دهندهٔ مننژیت باکتریایی است؛[۲۸] در نوزادان، سطح گلوکز در CSF معمولاً بالاتر است و بنابراین نسبت کمتر از ۰٫۶ (۶۰٪) غیرطبیعی تلقی میشود.[۳] سطح بالای لاکتات در CSF نشاندهندهٔ احتمال بالاتری بر وجود مننژیت باکتریایی است، همانطوری که تعداد زیاد گلبول سفید هم گویای همین مطلب است.[۲۸] اگر سطح لاکتات کمتر از ۳۵ mg/dl باشد و شخص قبلاً آنتیبیوتیک دریافت نکرده باشد، آنگاه این نشانه احتمالاً وجود مننژیت باکتریایی را رد میکند.[۳۲]
آزمایشهای تخصصی متنوع دیگری هم میتوان برای تشخیص میان گونههای مننژیت انجام داد. آزمایش تثبیت لاتکس ممکن است در مننژیت با عامل «استروپتوکوک پنومونیه»، «نایسریا مننژیدیتیس»، «هموفیلوس آنفولانزا»، «اشریشیا کولای» و «گروه B استرپتوکوکها» مثبت باشد؛ انجام عادی آن توصیه نمیشود چرا که بهندرت منجر به تغییر درمان میشود، اما اگر سایر آزمایشها کمکی به تشخیص نکرد میتوان از آن استفاده نمود. به همین ترتیب، آزمایش لیمولوس لیسات ممکن است در مننژیت با عامل باکتری گرم-منفی، مثبت باشد اما کاربرد آن محدود است مگر اینکه سایر آزمایشها کمکی نکند.[۳] واکنش زنجیرهای پلیمراز (PCR) روشی است که برای بزرگ کردن نشانههای DNA باکتریایی به کار میرود تا آنکه بتوان تشخیص داد آیا DNA باکتریایی یا ویروسی در مایع مغزی-نخاعی وجود دارد یا خیر؛ این آزمایش بسیار حساس و تخصصی است چرا که فقط میزانی در حد نشانه از DNA عامل آلوده نیاز است. این آزمایش ممکن است باکتری را در مننژیت باکتریایی تشخیص داده و به تشخیص عوامل مختلف مننژیت ویروسی کمک کند (آنتروویروس، ویروس هرپس سیمپلکس ۲ و اوریون در کسانی که واکسینه نشدهاند).[۱۰] سرولوژی (تشخیص پادتنها از ویروسها) ممکن است در مننژیت ویروسی مفید باشد.[۱۰] اگر احتمال مننژیت سلی باشد، نمونه برای رنگآمیزی زایهل-نیلسن پردازش میشود، که حساسیت پایینی دارد، و کشت سل که پردازش آن زمانی طولانی میبرد؛ PCR بهطور فزایندهای در حال کاربرد است. تشخیص مننژیت کریپتوکوک را میتوان با هزینهای کم و با استفاده از رنگآمیزی CSF جوهر هند انجام داد؛ البته آزمایش برای آنتیژن کریپتوکوک در خون یا CSF حساستر است، بهویژه در افراد مبتلا به ایدز.[۳۳][۳۴]
یکی از مشکلات تشخیص و درمان «مننژیت نیمه درمانشده» است، یعنی زمانی که پس از دریافت آنتیبیوتیک (مانند سینوزیت احتمالی) علائم مننژیت وجود دارد. وقتی چنین اتفاقی میافتد، یافتههای CSF ممکن است شبیه به مننژیت ویروسی باشد، اما ممکن است نیاز باشد که درمان با آنتیبیوتیک را ادامه داد تا شواهد قطعی عامل ویروسی مثبت مشاهده شود (مثلاً آنتروویروس مثبت PCR).[۱۰]
کالبدشکافی
بافت آسیبشناسی مننژیت باکتریایی: کالبدشکافی شخص مبتلا به مننژیت پنوموکوک که نشان میدهد التهاب بهنرمشامه شامل نتروفیل گرانولوسیت (بزرگنمایی فرعی و بالاتر) نفوذ کرده است.
مننژیت را پس از مرگ هم میتوان تشخیص داد. یافتههای کالبدشکافی معمولاً التهاب گستردهٔ نرمشامه و لایههای عنکبوتیه مننژها را نشان میدهد.نتروفیل گرانولوسیت متمایل به رفتن به مایع مغزی-نخاعی و پایین مغز شدهاند، و عصب جمجمهای و نخاع، ممکن است، به همراه رگهای مننژها، در چرکمحصور باشند.[۳۵]
پیشگیری
برای برخی عوامل مننژیت، میتوان از طریق واکسیناسیون مقاومت در بلندمدت را فراهم کرد، یا در کوتاهمدت از آنتیبیوتیک استفاده کرد. برخی اقدامات رفتاری نیز ممکن است مؤثر باشد.
رفتاری
مننژیت باکتریایی و ویروسی واگیردار هستند، البته هیچکدام به واگیرداری سرماخوردگی یا آنفولانزا نیستند.[۳۶] احتمال انتقال هر دو از طریق ذرات ترشحات تنفسی در حین برخوردهای نزدیک مانند بوسیدن، عطسه یا سرفه کردن به طرف کسی وجود دارد، اما صرف تنفس هوایی که فرد مبتلا به مننژیت در آن نفس کشیده است باعث انتقال آنها نمیشود.[۳۶] مننژیت ویروسی معمولاً توسط آنتروویروسها به وجود میآید، و بیشتر از طریق آلودگی مدفوعی منتشر میشود.[۳۶] احتمال آلودگی را میتوان با تغییر رفتارهای منجر به انتقال کاهش داد.
واکسیناسیون
از دههٔ ۱۹۸۰ بسیاری از کشورها ایمنیسازی در برابر "هموفیلوس آنفولانزا" نوع ب را در برنامهٔ معمول واکسیناسیون کودکان قرار دادهاند. این کار باعث از بین رفتن عملی این پاتوژن به عنوان یکی از عوامل مننژیت در نوجوانان در این کشورها شده است. البته در کشورهایی که میزان ابتلا به این بیماری زیاد است، واکسن آن هنوز بسیار گرانقیمت میباشد.[۳۷][۳۸] به همین ترتیب، ایمنیسازی در برابر اوریون نیز باعث کاهش شدید تعداد موارد مننژیت اوریونی شده است که قبل از واکسیناسیون در ۱۵٪ موارد ابتلا به اوریون رخ میداد.[۱۰]
واکسنهای مننگوکوک برای مقابله با گروههای A، C، W۱۳۵ و Y وجود دارد.[۳۹] در کشورهایی که واکسن مننگوکوک گروه C استفاده شده است، موارد ابتلا به دلیل این پاتوژن کاهش اساسی داشته است.[۳۷] امروزه واکسنی چهارظرفیتی وجود دارد که هر چهار واکسن در آن جمع شدهاند. امروزه ایمنیسازی با واکسن ACW135Y در برابر هر چهار نوع یکی از ملزومات صدور ویزا برای حج است.[۴۰]ساخت واکسن برای مننگوکوکهای گروه B بسیار سختتر است چرا که پروتئینهای سطح آن (که معمولاً برای ساخت واکسن از آنها استفاده میشود) واکنش سیستم ایمنی ضعیفی ظاهر میکنند، یا با پروتئینهای معمولی انسانی واکنش پیوندی میدهند.[۳۷][۳۹] البته کشورهایی مانند نیوزیلند، کوبا، نروژ و شیلی واکسنهایی در برابر گونههای بومی مننگوکوکهای گروه B ساختهاند؛ برخی نتایج خوبی به دست دادهاند و در برنامههای ایمنیسازی بومی استفاده میشوند.[۳۹] در آفریقا تا دورههای اخیر رویکرد پیشگیری و کنترل همهگیری مننژیتی مبتنی بود بر تشخیص سریع بیماری و واکسیناسیون گستردهٔ جمعیت در معرض خطر با واکسنهای پلیساکارید دوظرفیتی A/C یا سهظرفیتی A/C/W135.[۴۱] اما معرفی مِنافریکواک (واکسن مننگوکوک گروه A) تأثیری در افراد جوان نشان داده است و بهعنوان مدلی برای همکاری در توسعهٔ محصول در محیطهای با منابع محدود تعریف شده است.[۴۲][۴۳]
واکسیناسیون معمول در برابر «استروپتوکوک پنومونیا» با واکسن پنوموکوک کونژوگهبا نام Prevenar13 که در برابر 13 سروتایپ بیماریزای رایج این پاتوژن فعال است، به شکل قابل توجهی وقوع مننژیت پنوموکوکی را کاهش میدهد و امروزه در بیش از 118 کشور دنیا به شکل اجباری برای کودکان تزریق میگردد.این واکسن برای افراد بالاتر از 50 سال نیز شدیدا توصیه میشود. علاوه بر آن افراد مبتلا به بیماریهای مزمن قلبی ریوی کبدی و کلیوی، افراد دیابتی ، مبتلایان به انواع بدخیمی، آنمی سیکل سل و هموگلوبینوپاتی، مشکلات طحال ، افراد سیگاری یا الکلی، کاندید پیوند ، کاشت حلزون شنوائی ، دریافت کنندگان داروهای سرکوب کننده ایمنی همچون شیمی درمانی و کورتون درمانی طولانی مدت نیز باید واکسنPrevenar13 را دریافت کنند . این واکسن هم اکنون در ایران نیز موجود است .[۳۷][۴۴] واکسن پلیساکارید پنوموکوک که ۲۳ گونه را پوشش میدهد فقط برای گروههای خاصی تجویز میشود (مثلاً کسانی که طحالبرداری، عمل جراحی برای خارج کردن طحال داشتهاند)؛ این واکسن واکنش ایمنی مشخصی را در تمام دریافتکنندگان، مثلاً خردسالان، موجب نمیشود.[۴۴] واکسیناسیون دوران طفولیت با ب س ژ موجب کاهش چشمگیر میزان مننژیت سلی شده است، اما افول تأثیر آن در بزرگسالی باعث ترغیب برای جستجوی واکسن بهتری شده است.[۳۷]
آنتیبیوتیکها
پیشگیری کوتاهمدت با آنتیبیوتیک یکی دیگر از روشهای پیشگیری است، بهویژه برای مننژیت مننگوکوک. در موارد مننژیت مننگوکوک، درمان پیشگیرانهٔ افراد نزدیک با آنتیبیوتیک (مثلاً ریفامپین،سیپروفلوکساسین، یا سفتریاکسون) میتواند از خطر ابتلا به آن شرایط بکاهد، اما در برابر آلودگیهای آینده مقاومتی ایجاد نمیکند.[۲۷][۴۵] مقاومت نسبت به ریفامپین پس از استفاده مشاهده شده است، به همین دلیل برخی استفاده از سایر عوامل را توصیه میکنند.[۴۵] در حالیکه آنتیبیوتیکها بهطور مستمر برای جلوگیری از مننژیت در افراد با ترک بخش تحتانی جمجمه استفاده میشود، شواهد کافی مبنی بر مفید یا مضر بودن این روش وجود ندارد.[۴۶] این روش در افراد دارای CSF یا غیر آن استفاده میشود.[۴۶]
کنترل
مننژیت بهصورت بالقوه خطر مرگ به همراه دارد و اگر درمان نشود میزان مرگ و میر آن زیاد است؛[۳] تأخیر در درمان همراه با نتایجی ضعیفتر است.[۴] بنابراین، درمان با مجموعهای از آنتیبیوتیکها را نباید به تأخیر انداخت و در عین حال آزمایشهای تأییدی را هم باید انجام داد.[۲۹] اگر در مرحلهٔ اولیه مشکوک به بیماری مننگوکوک هستیم، راهنماها توصیه میکنند که قبل از اعزام به بیمارستان، بنزیل پنیسیلین استفاده شود.[۷] مایعات درون وریدی باید تجویز شوند اگر فشار خون پایین (پایین بودن فشار خون) یا شوک وجود داشته باشد.[۲۹] از آنجا که مننژیت میتواند باعث عوارض شدید اولیه شود، بررسیهای پزشکی منظم برای تشخیص این عوارض[۲۹] و در صورت نیاز انتقال فرد به بخش مراقبتهای ویژه توصیه میشود.[۴]
ممکن است در صورت پایین بودن سطح هوشیاری یا وجود شواهد توقف تنفس نیاز به تنفس مصنوعی باشد. اگر علائم افزایش فشار درونجمجمهای مشاهده شود، بهتر است اقدامات سنجش فشار انجام شود؛ با این کار میتوان به بهینهسازی فشار فضای مغز و درمانهای گوناگون برای کاهش فشار درونجمجمهای با دارو (مثلاً مانیتول) کمک کرد.[۴] حملات را با ضدتشنجها درمان میکنند.[۴]هیدروسفالی (جریان مسدود شدهٔ CSF) ممکن است نیاز به کار گذاشتن موقت یا بلندمدت وسیلهٔ خروج مایع مانند شنت مغزی داشته باشد.[۴]
مننژیت باکتریایی
آنتیبیوتیکها
فرمول ساختاری سفتریاگزون، یکی از آنتیبیوتیکهای سفالوسپورین نسل سوم که برای درمان اولیه مننژیت باکتریایی توصیه میشود.
آنتیبیوتیکهای تجربی (درمان بدون تشخیص قطعی) باید سریعاً آغاز شود، حتی قبل از مشخص شدن نتایج سوراخ کمری و CSF. انتخاب درمان اولیه تا حد زیادی وابسته به نوع باکتری به وجود آورندهٔ مننژیت در مکان و میان افراد خاص است. مثلاً در بریتانیا، درمان تجربی شامل سفالوسپورین نسل سوم مانندسفوتاکسیم یا سفتریاگزون است.[۲۷][۲۹] در ایالات متحد امریکا که مقاومت روبهرشد به سفالوسپورینها در استروپتوکوکها مشاهده میشود، افزودنوانکومیسین به درمان اولیه توصیه میشود.[۳][۴][۲۷] کلرامفنیکل چه به تنهایی و چه همراه با آمپیسیلین هم به نظر میرسد که کارکرد یکسانی داشته باشند.[۴۷]
درمان تجربی را میتوان براساس سن فرد، اینکه آلودگی بعد از آسیب به سر اتفاق افتاده است یا نه، اینکه فرد اخیراً تحت جراحی مغز و اعصاب قرار گرفته است یا نه، و وجود یا نبود شنت مغزی انتخاب کرد.[۳] در خردسالان و افراد بالای ۵۰ سال، همچنین کسانی که به لحاظ ایمنی به خطر افتادهاند، افزودن آمپیسیلین برای پوشش «لیستریا مونوسیتوژنها» توصیه میشود.[۳][۲۷] وقتی نتایج رنگآمیزی گرم مشخص شد، و گونهٔ کلی عامل باکتریایی شناخته شد، میتوان آنتیبیوتیکها را به انواع مؤثرتر بر گروه پاتوژنهای تشخیص داده شده، تغییر داد.[۳] مشخص شدن نتایج کشت CSF معمولاً بیشتر طول میکشد (۴۸-۲۴ ساعت). بعد از مشخص شدن نتیجه، میتوان درمان تجربی را به درمان با آنتیبیوتیک خاص معطوف به ارگانیزم عامل خاص و حساسیت آن به آنتیبیوتیک تغییر داد.[۳] برای آنکه آنتیبیوتیک در مننژیت مؤثر باشد نه تنها باید در برابر باکتری پاتوژنی فعال شود بلکه به میزان مناسب به مننژها برسد؛ برخی آنتیبیوتیکها درجهٔ نفوذ نامناسبی دارند و در نتیجه در درمان مننژیت چندان به کار نمیآیند. اکثر آنتیبیوتیکهایی که در مننژیت به کار میروند مستقیماً در کارآزمایی بالینی بر روی افراد مبتلا به مننژیت آزمایش نشدهاند. بلکه دانش مربوطه بیشتر از طریق مطالعهٔ آزمایشگاهی بر روی خرگوش به دست آمده است.[۳] مننژیت سلی نیاز به درمان طولانیمدت با آنتیبیوتیک دارد. در حالیکه درمان سل ششها معمولاً در شش ماه صورت میپذیرد، افراد مبتلا به مننژیت سلی معمولاً یکسال یا بیشتر تحت درمان قرار میگیرند.[۱۴]
استروئیدها
درمان کمکی با کورتیکواستروئید (در اغلب موارد دگزامتازون) مزایایی مانند کاهش ناشنوایی،[۴۸] و نتایج بهتر عصبشناختی در کوتاه مدت[۴۹] در نوجوانان و بزرگسالان ساکن در کشورهای دارای نرخ پایین ایدز نشان داده است..[۵۰] برخی تحقیقات نشاندهندهٔ کاهش نرخ مرگ و میر[۵۰] است در حالیکه سایر تحقیقات حکایت از چنین نتیجهای ندارند.[۴۹] همچنین به نظر میرسد این داروها در افراد مبتلا به مننژیت سلی، حداقل در آنانی که اچآیوی منفی هستند، نیز مفید هستند.[۵۱]
در نتیجه، راهنماهای حرفهای به شروع مصرف دگزامتازون یا یک کورتیکواستروئید مشابه قبل از دادن اولین دوز از آنتیبیوتیک و ادامهٔ این کار به مدت چهار روز توصیه میکنند.[۲۷][۲۹] با توجه به اینکه بیشتر فواید درمان محدود به افراد با مننژیت پنوموکوک است، برخی راهنماها توصیه میکنند که اگر علت دیگری برای مننژیت مشخص شد، مصرف دگزامتازون متوقف شود.[۳][۲۷] سازوکار احتمالی، خنثی کردن التهاب بیشفعال است.[۵۲] کورتیکواستروئیدها کمکی در کودکان نقشی متفاوت نسبت به بزرگسالان دارد. اگرچه مزایای کورتیکواستروئیدها برای بزرگسالان و کودکان در کشورهای پردرآمد ثابت شده است، استفاده از آنها در کودکان کشورهای کم درآمد به تأیید شواهد نرسیده است؛ دلیل این تفاوت مشخص نیست.[۴۹] حتی در کشورهای پردرآمد، مزایای کورتیکواستروئیدها فقط زمانی دیده میشود که قبل از اولین دوز آنتیبیوتیک استفاده شود، و بهترین تأثیر آن در موارد مننژیت «اچ. آنفولانزا» است،[۳][۵۳] که موارد آن از زمان به بازار آمدن واکسن هموفیلوس آنفولانزا بسیار کاهش یافته است. بنابراین، کورتیکواستروئیدها در درمان مننژیت اطفال توصیه میشوند در صورتی که عامل آن «اچ. آنفولانزا» باشد، و اینکه باید قبل از اولین دوز آنتیبیوتیک استفاده شود؛ سایر استفادهها مورد بحث است.[۳]
مننژیت ویروسی
مننژیت ویروسی معمولاً فقط نیاز به درمان حمایتی دارد؛ اکثر ویروسهای عامل مننژیت به درمان خاصی پاسخ نمیدهند. مننژیت ویروسی نسبت به مننژیت باکتریایی کم خطرتر میباشد. ویروس تبخال و ویروس آبله مرغان ممکن است به درمان با داروهای ضدویروس مانند اسیکلوویر پاسخ دهند، اما هیچ آزمایش بالینی وجود ندارد که مشخصاً بیان کرده باشد که این درمان مؤثر میباشد.[۱۰]موارد خفیفتر مننژیت ویروسی را میتوان در خانه با اقدامات معمول مانند مصرف مایعات، استراحت، و داروهای ضددرد درمان کرد.[۵۴]
مننژیت قارچی
مننژیت قارچی، مانند مننژیت کریپتوکوکال، را با دورههای طولانی و دوز بالا از ضدقارچها، مانند آمفوتریسین بی و فلوکیتوسین درمان میکنند.[۳۳][۵۵] افزایش فشار درون جمجمهای در مننژیت قارچی رایج است، و سوراخ کردن متناوب (در حالت ایدهآل روزانه) ناحیهٔ کمری برای کاهش فشار توصیه میشود،[۳۳] یا میتوان از خالی کردن آب ناحیهٔ کمری هم به صورت جایگزین استفاده کرد.[۳۱]
پیشبینی
میانگین عمر افراد درمان شده برای مننژیت به ازای ۱۰۰۰۰۰ ساکن در سال ۲۰۰۴.[۵۶]
no data <10 ۱۰-۲۵ ۲۵-۵۰ ۵۰-۷۵ ۷۵-۱۰۰ ۱۰۰-۲۰۰
۲۰۰-۳۰۰ ۳۰۰-۴۰۰ ۴۰۰-۵۰۰ ۵۰۰-۷۵۰ ۷۵۰–۱۰۰۰ >۱۰۰۰
مننژیت باکتریایی اگر درمان نشود تقریباً در تمام موارد مرگآور است. در مقابل، مننژیت ویروسی در اکثر موارد درمان میشود و به ندرت کشنده است. مرگ و میر (خطر مرگ) از مننژیت باکتریایی با درمان بستگی به سن شخص و دلیل اصلی بیماری دارد. در میان نوزادان، ممکن است ۳۰-۲۰٪ با یک بار ابتلا به مننژیت باکتریایی از دنیا بروند. این خطر در کودکان بزرگتر بسیار کمتر است و مرگ و میر آنها به حدود ۲٪ میرسد اما در بزرگسالان دوباره افزایش یافته و به ۳۷-۱۹٪ میرسد.[۱][۴] خطر مرگ براساس عوامل متنوع دیگری غیر از سن هم پیشبینی میشود، مانند پاتوژن و زمانی که طول میکشد تا پاتوژن را از مایع مغزی-نخاعی پاک کنند،[۱] شدت عمومی بیماری، سطح هوشیاری کاهش یافته یا تعداد کم و غیرطبیعی گلبولهای سفید خون در CSF.[۴] مننژیت بر اثر «اچ. آنفولانزا» و مننگوکوک را بهتر میتوان پیشبینی کرد نسبت به موارد ایجاد شده به علت استرپتوکوکهای گروه B، کلیفرمها و «ذات الریه اس.».[۱]در بزرگسالان هم مننژیت مننگوکوک، مرگ و میر کمتری (۷-۳٪) نسبت به بیماری پنوموکوک دارد.[۴]
در کودکان، معلولیتهای متعدد بالقوهای وجود دارد که ممکن است از آسیب به سیستم عصبی ناشی شود، شامل کاهش عصبی حسی شنوایی، صرع،یادگیری و مشکلات رفتاری، و نیز کاهش هوش.[۱] این مشکلات در حدود ۱۵٪ از بیمارانی که زنده میمانند رخ میدهد.[۱] امکان درمان برخی از مشکلات شنوایی وجود دارد.[۵۷] در بزرگسالان، ۶۶٪ از موارد بدون معلولیت است. مهمترین مشکلات عبارتند از ناشنوایی (در ۱۴٪) و اختلال شناختی (در ۱۰٪).[
