پیدا و پنهان بودجه ۹۶
ابهام مهم این لایحه مانند بودجه امسال، قانون هدفمندی یارانههاست. تبصره ۱۴ لایحه بودجه امسال به قانون هدفمندی یارانهها اختصاص دارد که بر مبنای آن فقط رقم ۴۸ هزار میلیاردی ناشی از درآمد اصلاح قیمت کالا و خدمات در آن گنجانده شده است. در این تبصره آمده است که در اجرای قانون هدفمندی یارانهها به دولت اجازه داده میشود در سال ۱۳۹۶ هم از محل درآمدهای حاصل از اصلاح قیمت کالا و خدمات تا مبلغ ۴۸ هزار میلیارد تومان و ردیفهای یارانهای این قانون با استفاده از انواع روشهای پرداخت نقدی و غیرنقدی به خانوارهای هدف و نیازمند و ارائه خدمات حمایتی و همچنین کمک به بخش تولید و اشتغال اقدام کند. «فرهیختگان» در گفتوگو با کارشناسان و تحلیلگران حوزههای متخلف اعداد و ارقام لایحه بودجه 96 را بررسی کرده است.
نفت
50 دلار، قیمت بالایی نیست
مرتضی بهروزیفر کارشناس اقتصاد انرژی
به نظر میرسد بودجه سال 1396 یکی از منطقیترین اعداد و ارقام را داراست. یکی از مهمترین این اعداد که در واقع کشور بر اساس آن از نظر مالی اداره میشود، قیمت نفت است. در لایحه پیشنهادی دولت قیمت هر بشکه نفت 50 دلار در نظر گرفته شده است. با توجه به توافق هفته گذشته اوپک که قرار بر این شد کشورهای تولیدکننده نفت، سقف تولید خود را تا میزان 2/1 میلیون بشکه در روز کاهش دهند، پیشبینی میشود قیمت نفت روند کاهشی نداشته باشد. البته این در صورتی ممکن است که کشورهای تولیدکننده عضو و غیرعضو اوپک به این توافق پایبند باشند؛ در این صورت است که نفت 50 دلاری در بودجه سال 96 هم منطقی است. حتی میتوان گفت که 50 دلار قیمت بالایی نیست؛ اما در عین حال مناسب است. با اینکه کمتر از یک هفته از توافق اوپکیها در وین گذشته است، اما شاهد هستیم که قیمت نفت برنت نزدیک به 52 دلار است و همین امر نشان از موفقیتآمیز بودن تصمیم اوپکیها برای کاهش تولید نفت است. اما بازهم باید تاکید کرد که ثبات قیمت نفت در محدوده 50 و 60 دلار منوط به پایبندی اعضای تولیدکننده نفت به توافقشان است.
نکته مهم دیگر که در بودجه سال آینده آمده است، مربوط به قیمت بنزین و گازوئیل است. دولت پیشنهاد کرده که در سال 96 قیمت بنزین و سایر فرآوردههای نفتی پنج درصد افزایش یابد. اما مساله این است که گازوئیل یک کالای واسطهای و بنزین هم تعیینکننده شاخص قیمت است. بنابراین این احتمال وجود دارد که افزایش قیمت بنزین سبب بروز التهاب در بازار شود. از آنجا که این پنج درصد درآمد زیادی برای دولت ندارد، بهتر بود این افزایش قیمت فرآوردههای نفتی در لایحه بودجه را لحاظ نمیکرد.
دلار
نرخ منطقی ارز به شرط یکسانسازی
حمیدرضا برادران شرکا کارشناس اقتصادی
دولت پیش از این وعده داده بود که تا پایان امسال ارز را تکنرخی کند، بنابراین اگر این وعده دولت محقق شود، نرخ سه هزار و 300 تومانی ارز در لایحه بودجه 96، منطقی خواهد بود. در این میان، دولت باید خیلی سریعتر بحث ارز تکنرخی را اجرایی کند، چراکه یکی از فاکتورهای تصمیمگیری برای سرمایهگذاری خارجی و توسعه و گسترش ارتباطات بینالمللی، بحث ارز تکنرخی است. حتی برایاینکه سرمایهگذاری خارجی در کشور رونق گیرد باید بخش ارزی قضیه مدنظر قرار گیرد، بنابراین یکسانسازی نرخ ارز در چنین شرایطی یک ضرورت است که باید هر چه زودتر از سوی بانک مرکزی عملیاتی شود.
به نظر میرسد در شرایط فعلی که لایحه بودجه 96 نیز در حال بررسی است، یکی از اولویتهای اصلی دولت یکسانسازی نرخ ارز باشد و هر چه سریعتر ارز را تکنرخی کند، چراکه این موضوع در تصمیمگیریها برای سرمایهگذاری خارجی موثر است و میتواند ارتباطات بینالمللی را بیش از پیش توسعه دهد. با این توضیحات، درصورتی نرخ ارز در لایحه بودجه سال آینده موثر واقع خواهد شد که دولت بحث ارز تکنرخی را بیش از پیش در برنامه کاری خود قرار دهد که شاهد اتفاقات مثبت در آیــــنده اقتـصاد کــــشور باشیم.
عمران
بودجه 8 هزار میلیاردی کافی نیست
محسن نریمان معاون وزیر راه وشهرسازی
به هر صورت پیشبینی بودجه عمرانی هشت هزار میلیارد تومانی وزارت راهوشهرسازی در لایحه بودجه 96 تکافوی نیازهای گسترده وزارت راهوشهرسازی در بخشهایی چون زمین، دریا، راه، آسمان، ریل و جادهها را نمیکند و تنها بخشی از نیازهای این وزارتخانه را پاسخگو خواهد بود؛ اما پاسخ نیازهای کلی را نمیدهد. برای تکمیل پروژههای نیمهتمام عمرانی در بخشهای مختلف، باید از منابع دیگری استفاده شود که در دستور کار این وزارتخانه قرار دارد. برای تحقق اهداف مورد نظر باید از مشارکت بخش خصوصی و سرمایهگذاری داخلی و خارجی و راهکارهایی که در قانون بودجه پیشبینیشده بهره برد. دولت باید روشهایی را به کار گیرد که از سرمایه بخش خصوصی و بینالمللی بهره ببرد. استفاده از اوراق مشارکت و اوراق خزانه اسلامی نیز از دیگر روشهایی است که میتواند پاسخگوی نیازهای وزارت راهوشهرسازی باشد. در شهرهای جدید هم باید از امکانات بالقوه زمین استفاده کرد؛ البته برای استفاده از این امکانات باید روشهای نوین تامین مالی را فراهم کرد تا با استفاده از منابع بالقوه و سرمایهگذاری بخش خصوصی که در طرحهای عمرانی استفاده میشود، زمینهساز حل مشکلات موجود در بخش پروژههای عمرانی و حتی شهرهای جدید باشیم. نباید خود را متکی به اعتبارات مستقیم دولت کنیم، بلکه باید از امکانات بالقوه و سرمایهگذاری بینالمللی استفاده کنیم و با امکاناتی چون زمین، منابع، روشهای تهاتر و اعمال مدیریت داراییها در چارچوب مختلف نیازهای خود را حل کنیم. به هر صورت اعتبارات عمرانی برای وزارت راهوشهرسازی در نظر گرفته شده است، اما موضوع مهم در این میان، استفاده بهینه از این اعتبارات در بخشهای مختلف ازجمله راهآهن، جادهها و آزادراههاست.
فرهیختگان
