بودجه تاریخی ایران در قرنطینه !
انتظار میرفت با توجه به شرایط نابسامان کشور، مجلس با استناد به اصل 85 قانون اساسی، ارجاع این بودجه به کمیسیون تلفیق را مجددا در دستور کار قرار دهد، دستور اجرای آزمایشی کوتاه مدت این بودجه را بدهد و یا چون دوران دولتهای نهم و دهم بودجههای یک دوازدهم یا دو دوازدهم تصویب شود تا پس از عبور کشور از بحران کرونا، مجددا بتوان برای این بودجه تصمیم گرفت. اما به نقل از عصر ایران، رئیس کمیسیون تلفیق لایحه بودجه کل کشور سال 99 مطرح کرد که برداشتهای مختلفی بین نمایندگان و بعضی از افراد شورای نگهبان از اصل 85 قانون اساسی وجود داشته است و عدهای حتی مخالف ارجاع این بودجه با توجه به اصل 85 ام بودهاند.
علیرغم سرگردانیهای بسیار برای بودجه 99، سرانجام این بودجه با موافقت رهبر انقلاب، برای اولین بار در تاریخ ایران، بدون تصویب مجلس شورای اسلامی، مستقیما به شورای نگهبان ارسال شد تا تبدیل به قانون شود.
لایحه بودجه 99 پیشتر مورد انتقادهای جدی و کلیدی قرار گرفت؛ علیرغم اینکه رئیس جمهوری روحانی هنگام تقدیم لایحه بودجه سال آینده بیان کرد که «بودجه سال آینده استقامت و مقابله با تحریم است» کاملا با بودجهای غیرشفاف، رویایی و به شکل نامعقولی در راستای وابستگی شدید به صادرات نفتی روبهرو هستیم. لایحه 99 تفاوتهای چشمگیر و غیرقابل اغماضی با لایحه 98 دارد، مواردی مثل اخذ مالیات و درآمدهای دولت به شکل عجیبی بیان شدهاند که از نگاه کارشناسان با شرایط اقتصادی و اجتماعی ایران همخوانی ندارند. هنوز سال 1399 شروع نشده، اقتصاد کشورهای مختلف دنیا دستخوش تغییرات بزرگی قرار گرفته است، تا زمانی که آینده این ویروس در دنیا مشخص نشده، اخذ تصمیمات گسترده درخصوص بودجه یک کشور نگران کننده است؛ بودجه ایران در حالی در شرف تصویب شدن است که در روزهای گذشته وزیران اوپک برای کاهش عرضه نفت به توافق رسیدهاند؛ مرزها برای صادرات محصولات ایرانی مشخص نیست که تا چه زمانی قرار است بسته بمانند، شرکتهای هواپیمایی بزرگی در دنیا ورشکست شدهاند و هنوز آینده روشنی پیش روی اقتصاد جهان نیست. حداقل پیش بینی میشود که ایران تا اردیبهشت درگیر این ویروس باشد، با توجه به اینکه این ویروس جدید است، دانشمندان معتقدند که نمیتوان به راحتی درباره نحوه بازخورد آن در برابر تغییرات آب و هوایی و فصلی پاسخ داد.
در این بودجه نزدیک به یک میلیون بشکه صادرات نفتی در نظر گرفته شده است. این در حالی است که با وجود تحریمهای شدید اقتصادی و قطع خریدهای نفتی بسیاری از مشتریان پیشین ایران چون هند، رسیدن به چنین عددی بسیار دشوار و گاها غیرممکن است. از این رو این بودجه در یکی از کلیدیترین منابع درآمدی و سرمایهای خود دچار ابهام بزرگی است که علیرغم اعلام نگرانی بسیاری از کارشناسان همچنان بیپاسخ مانده است. از طرفی شیوع ویروس درآمدهای بسیاری از اصناف کشور را تحتالشعاع قرار داده است و جبران این خسارات برای بعضی از این اصناف با توجه به وضعیت نامطلوب اقتصادی کشور، گاها ماهها به طول خواهد انجامید و اخذ مالیات در چنین شرایطی، موجب ایجاد تشنج بیشتر و ایجاد صدمات اجتماعی نامطلوبی خواهد شد. از طرفی سرنوشت بدهی دولت به بانک مرکزی همچنان روشن نیست و نگارنده، نگران این مسئله مهم است که تمامی موارد فوقالذکر بدون وجود نیاز در جامعه، موجب چاپ اسکناس جدید شود و درنتیجه شاهد افزایش تورم به شکل نامطلوبی در سال آینده باشیم.
از نظر کارشناسان اقتصادی، عدم شفافیت، تعریف درآمدهای غیرواقعی و کسری بودجه از ویژگیهای بارز بودجه 99 بوده است که متاسفانه به دلیل تعطیلی مجلس همچنان از خصیصههای اصلی این بودجه مانده است. انتظار میرفت که کمیسیون تلفیق مجلس، تغییرات و تصمیمات مهمتری درخصوص این بودجه ارائه دهد، در حالی که نه تنها مشکلات مهم این بودجه درخصوص درآمدهای نفتی غیرواقعی و درآمدهای ناشی از فروش و مولد سازی دولت بر طرف نشد، بلکه در کمال تعجب شاهد افزایش سقف منابع عمومی دولت تا 76 هزار میلیارد تومان هستیم.
