درمان جوش با طب سنتی
ساعت24- بیماریهای پوست یکی از مورد توجهترین بیماریها در بین بیشتر خانمها و همچنین قشر جوان و نوجوان جامعه میباشد.
بيماريهاي پوست يکي از مورد توجهترين بيماريها در بين بيشتر خانمها و همچنين قشر جوان و نوجوان جامعه ميباشد. يکي از شايعترين مشکلات پوستي، جوشهاي پوستي ميباشند. در اين مقاله سعي بر آن داريم در ابتدا به بررسي تخصصي جوش از ديدگاه طب سنتي و سپس به روشهاي درماني جوشها از ديدگاه طب سنتي بپردازيم.
ماهيت جوش
از ديدگاه حکما پوست به عنوان يک اندام دفعي محسوب ميشده است همچنين بدن داراي يک سري اعضاي داخلي ميباشد (اعضاي داخلي بدن به اعضاي رئيسه و اعضاي غير رئيسه تقسيم ميشوند) و همه اين اعضا از ديدگاه طب ايراني داراي يک سري فضولات هستند که ميبايست از طرق مختلف مانند مدفوع، عرق و يا ادرار دفع گردند. به همين دليل اگر فردي داراي مشکلات داخلي باشد بطور مثال داراي يبوست باشد. راه دفعي ساده طبيعت (از راه مدفوع ) بسته شده است، در اين زمان طبيعت بدن ما بدنبال راههايي ديگر براي دفع ميرود و شايد بتواند مقدار کمي از اين دفعيات را از راه ادرار دفع کند اما به کرات ديده ميشود افرادي که داراي يبوست ميباشند به مشکلات پوستي نيز مبتلا ميگردد و بنظر ميرسد طبيعت دارد دفعيات را به سمت پوست منحرف ميکند. پس ارتباط بين پوست و اعضا داخلي بدن مشخص است و ما ميبايست جهت درمان، ابتدا اعضا داخلي را درمان کنيم، اگر فردي يبوست دارد ابتدا آن را بر طرف کرد، اگر فردي دچار اختلالات رحمي و تخمدان مانند پي سي او باشد ابتدا ميبايست به درمان اينها پرداخته شود و بالطبع پس از درمان اين موارد، پوست به سلامت کامل خود خواهد رسيد. دقيقا به همين دليل ميباشد که پزشکان پس از مشاهده اختلالات پوستي ابتداي امر به بررسي شرح حال اعضا داخلي بدن ميپردازند. پس طبيب و درمانگري که ميخواهد به درمان بيماريهاي پوستي بپردازد ميبايست ابتداي امر به بررسي مسائل داخلي بدن بپردازد.
دفع ازطريق پوست
همانگونه که پيش از اين نيز ذکر شد از ديدگاه حکما و طب سنتي پوست يک اندام دفعي ميباشد که داراي روزنههايي جهت دفع موادي رقيق، مانند عرق ميباشد. همچنين علم نوين امروزي نيز اين را ميداند که بطور مثال عرق و چرک از طريق پوست دفع ميگردد، اما آن مادهاي که ميخواهد از راه پوست دفع گردد بايد به قوام عرق برسد و غلظت خود را از دست بدهد و مانند عرق رقيق گردد تا بتواند از منافذ پوستي خارج گردد. جوش و محتويات داخلي جوش يک ماده غليظ است، اين ماده به سمت پوست ميآيد و ميل به خارج شدن از پوست را دارد اما بين لايههاي پوستي گير ميکند. اين نظر کاملا مطابق با نظر حکما ميباشد و آنها معتقد هستند که هرچه ماده جوش رقيقتر باشد به لايههاي سطحي پوست نزديکتر ميشود ودفع آن راحتتر ميگردد بطور مثال يک سري افراد داراي جوشهاي سر سفيد و يا سر سياهي ميباشند که اين دسته جوشها التهاب ندارند و با يک ماسک موضعي براحتي دفع ميگردند. از طرف ديگر بعضي افراد گرفتار پديده جوش هستند و جوشهاي آنها داراي التهاب شديد و بعضا پس از رفع، اسکار (اثر) برروي پوست باقي ميگذارد که اين خود بيانگر اين است که ماده جوش غليظ است و بدن با اينکه خواسته که اين ماده را از راه پوست دفع کند اما بدليل غلظت بالاي اين ماده، در راه لايههاي پوستي گير کرده است.
ارتباط طبايع و جوشهاي پوستي
ديدگاهي که امروزه در جامعه رواج دارد اين است که افراد با طبع گرم، در صورتيکه از مواد غذايي با طبع گرم مانند عسل و خرما استفاده کنند دچار جوشهاي پوستي ميگردند در صورتيکه همين دسته افراد ممکن است داراي سردي غالب در بدن خود باشند که به علت عدم آگاهي از مزاج شناسي از آن آگاه نباشند. پس اينکه افرادي پس از خوردن مواد غذايي با طبع گرم دچار جوشهاي پوستي ميشوند نميتوان دليل بر اين آن داشت که داراي مزاجهاي صفراوي و يا دموي هستند. نکتهاي که وجود دارد اين است که افرادي که داراي بلغم زياد دربدن خود ميباشند به علت برودت سرما، منافذ خروج مواد زائد پوست، بسته ميشوند. اين يک قانون کلي در طب سنتي است يعني برودت بر کل بدن غالب ميشود و حرارت در بدن اين افراد حبس ميگردد و اين افراد احتقان حرارت پيدا ميکنند (معمولاً اين افراد کساني هستند که اعلام ميکنند درون بدنشان گرم اما دست و پاهايشان سرد است).اين افراد سرماي زمستان را به سختي تحمل ميکنند و در سرماي سخت دچار آسيب ميشوند وليکن با خوردن کوچکترين ماده گرميدچار جوش ميشوند. در اين دسته افراد علت جوش سردي بدن است. در اينجا وظيفه طبيب و درمانگر طب سنتي و يا طب ايراني اين است که نسخه اي را بپيچد که ابتدا طرف را آرام آرام گرم کند تا سرماي غالب بدن از بين برود و منافذ پوستي باز شود. افراد تحت درمان ممکن است در ابتدا با افزايش تعداد جوش در سطح بدن خود مواجه شوند اما پس از گذشت مدتي اعلام خواهند کرد که احساس سرما ميکنند و ديگر از آن حرارت دروني بدن خبري نخواهد بود. اين يعني بيمار روند درمان را طي کرده است و ما با باز کردن منافذ پوستي اسباب خروج گرما را از بدن بيمار فراهم کردهايم. اين فرد اکنون فردي سرمايي است که درون آن نيز سرد است. حال ميبايست در ادامه روند درمان اين افراد را آهسته آهسته گرم کنيم.
جوش دموي
در جامعه ما به علت پرخوري و رژيم نامناسب غذايي افراد بعضاً دچار جوشهايي ميشوند که اصطلاحاً به آنها جوش دموي ميگويند. افراد با جوشهاي دموي حجامت ميشوند و به حجامت پاسخ خيلي خوبي ميدهند. اين نکته بسيار حائز اهميت است که مبتلايان به جوش بايد بدانند درمان جوش صرفاً حجامت نيست و حجامت تنها يک روش درماني براي رفع جوش ميباشد که حتما بايد با تجويز پزشک معالج انجام شود.
علت جوش از ديدگاه طب سنتي
در کتب مختلف طب سنتي و طب ايراني از جوش بنام ورم نام برده شده است. ورم داراي انواع مختلفي ميباشد که ميتواند در نواحي مختلفي از بدن نمايان گردد. همچنين در طب سنتي طيف گستردهاي از نسخههاي درماني را جهت فرو نشاندن ورم بيان کردهاند. علت ورم را به اخلاط نسبت ميدهند و علاوه بر اين از ديدگاه طب ايراني ميتواند داراي علتهاي مختلف ديگري نيز باشد و دقيقا به همين دليل است که براي همه ي افراد داراي جوش ما نميتوانيم از يک نسخه استفاده کنيم.
سته ضروريه
سته ضروريه ، اصول شش گانه عبور به سلامتي است که ميبايست اين اصول را جهت درمان در مورد افرادي که دچار جوش ميباشند قدم به قدم پيش برد. درمانها در اين بين ساده اماکاربردي ميباشند. اصول سته ضروريه اصولي ميباشد که تمامي پزشکان طب سنتي ميبايست به آنها آگاه بوده و درمانهاي اختصاصي به روش طب سنتي هنمگي ميبايست بر مبناي اين اصول باشد. اصول سته ضروريه اصولي ششگانه ميباشد که نتيجه آن حفظ و باز گرداني سلامتي است. اين اصول شامل عواملي است که بدون آنها نه تنها سلامتي ، بلکه حيات ميسر نيست. جالينوس ميفرمايد: اگر سته ضروريه، کميت و کيفيتش آنطور که شايسته است و در حداعتدال حفظ شود، اسباب سلامتي هستند. سته ضروريه شامل اين شش امر است: هوا و هر آنچه که بدان تعلق دارد، خوراکيها و آشاميدنيها و زير مجموعههايش مانند انواع غذاها، رعايت ترتيب در خوردن غذا و… حرکت و سکون نفساني و آنچه که در آن بحث ميشود مانند غضب، شادي، ترس، غم و…، حرکت و سکون بدني و مباحث مرتبط با آن، خواب و بيداري و در آخر احتباس و استفراغ و مباحثي که در آن مطرح ميشود مانند جماع و حيض. حال ميخواهيم اين اصول را براي فردي که دچار جوش است پياده کنيم.
هوا
بحث هوا و تغيير مکان يک بحث کاربردي درماني نميباشد. زيراکه، بطور مثال اگر فردي دچار جوش باشد ما نميتوانيم به آن تغيير مکان را به عنوان يک روش درماني توصيه کنيم اما به عنوان يک نسخه مکمل درماني ساده و کاربردي ميتوانيم از تجويز يک بخور ساده استفاده کنيم که ترجيحاَ بخور آويشن و بابونه در مخلوط آب و گلاب بسيار موثر است. يک قاشق غذاخوري پودر آويشن، يک قاشق غذاخوري پودر بابونه را در يک ليتر آب به اضافه ۲۰۰ سي سي گلاب ميريزيم و دماي مايع را به دماي جوش ميرسانيم. اين عمل ميتواند در هر ظرفي که بتواند آب را به دماي جوش برساند مانند يک قابلمه ساده انجام شود. هنگاميکه دماي آب به دماي جوش رسيد طبق روش سنتي با استفاده از يک حوله ۱۵ دقيقه اين بخور را استنشاق کرد. بابونه بخاطر خاصيت روشن کنندگي و خاصيت تحليلي که دارد جوشهاي سرسفيد و سرسياه را از بين ميبرد و بعضا ديده ميشود که جوشها را باز ميکند و تخليه جوش راحتتر صورت ميگيرد. ممکن است در ابتدا فرد احساس کند که رنگ جوش گرايش به قرمزي پيدا کرده است که اين مسئله طبيعي ميباشد و منجر به باز شدن جوش و تخليه مواد درون جوش ميگردد. اکثر افراد داراي پوست چرب ميباشند، اين دسته افراد از بخور بسيار احساس خوبي دارند اما اگر کسي داراي پوست خشکي ميباشد بايد به اين نکته توجه کند که بخور مقداري پوست راخشک ميکند. اين قبيل افراد بايد پس از بخور از يک مرطوب کننده مناسب استفاده کنند که درحقيقت با اين کار هم از فوايد بخور بهرهمند ميگردند و هم اينکه رطوبت را به پوست خود ميبخشند. دليل اين امر اين ميباشد که پس از بخور منافذ پوست باز ميگردد و پوست جذب بهتري براي رطوبت خواهد داشت.
تغذيه
يک بحث مهم و اساسي در زمينه جوش است و زمينه درماني گسترده اي را براي پزشک معالج باز ميکند. بايد توجه شود که جوش يک بحث طولاني مدت است و اکثر بيماران مراجعه کننده به اين مسئله اشاره دارند که يکي دو سال است اسير جوش هستند و معمولا آخرين روش درماني را که براي رفع و درمان جوشهاي خود انتخاب ميکنند طب سنتي و يا طب ايراني است. در بحث غذا درمانگر ميبايست با اصلاح رژيم غذايي بيمار شرايطي را فراهم آورد که خيال بيمار را براي هميشه از عارضه جوش آسوده کند اما اين کار بايد آرام آرام صورت گيرد. معمولا افرادي که داراي تعداد زيادي جوش هستند دچار پرخوري ميباشند و اين افراد گرايش زيادي به گوشت و شيريني جات دارند. در مانگر ميبايست به عنوان توصيه از بيمار بخواهد که ميزان مصرف گوشت و شيريني جات را کاهش دهد. توصيه ميشود که يک روز در هفته آش گشنيز ( گشنيز طبع سرد و خشک دارد، و التهاب پوست را ميگيرد) درست کرده و ميل نمايند (در اين آش از گوشت و مرغ نبايد استفاده کرد و ميبايست آن را با گشنيز زياد، درست کرده و مواد ديگري مانند شنبليله، تره، جعفري و با توجه به فصل سال از برگ چغندر و يا برگ اسفناج نيز استفاده شود). همچنين چون از اين آش به عنوان يک وعده غذايي استفاده ميشود ميتوان مقداري برنج نيز به آن افزود. بيمار يک روز در هفته را ميبايست به عنوان روز رژيم خود انتخاب کرده و در آن روز يک پياله از اين آش را به عنوان صبحانه، يک پياله ميان وعده، يک پياله نهار، يک پياله عصرانه و يک پياله به عنوان شام ميل نمايد. اين عمل و اين رژيم غذايي باعث پاکسازي روده ميگردد.پس از پاکسازي روده، طبق قانون خلا، مواد ميتوانند از ساير سطوح به سمت روده کشيده شوند يعني طبيعتي که مواد را دارد به سمت پوست دفع ميکند (و جوش ايجاد ميشود) حال مواد را به سمت روده دفع ميکند. اين دسته افراد پس از مدتي آش را به عنوان يک رژيم غذايي ميپذيرند و از اين سبک زندگي و طبعات مفيد درماني پس از آن لذت خواهند برد.
خواب و بيداري
در مبحث خواب مهمترين نکتهاي که بايد در مورد افراد داراي جوش لحاظ شود ميزان خواب کافي است و اين دسته افراد ميبايست موقع طلوع آفتاب بيدار شوند. براي اغلب خانمها رنگ چهره بسيار مهم است، اين دسته از خانمها بايد به اين نکته توجه کنند زماني که صبح ميشود و هنگام طلوع آفتاب روح انسان چون از جنس نور است به سطح بدن ميآيد و سفارش بسيار شده است که انسان در اين زمان از خواب بيدار شود و افرادي که در اين زمان بيدار ميشوند معمولا افرادي هستند که برق چشم زيادي دارند، عدم خواب در زمان مناسب و به ميزان کافي منجر به حس کسالت در طي روز ميگردد .به اين دسته افراد توصيه ميگردد تا به آراميبه اصلاح عادت خواب خود بپردازند. توصيه ميگردد شبها پيش از خواب مقداري کاهو ميل گردد چون با خوردن کاهو خون انسان خوشرنگ ميگردد (کاهو مرقق است و سبب رقيق شدن خون ميگردد). کاهو ميتواند در قالب يک سالاد کاهو ميل شود. اين سالاد شامل مقدار زيادي کاهو، هويج پخته رنده شده، مقداري پودر نعناع ، مقداري پودر سير، دو قاشق غذاخوري روغن زيتون و اگر ميخواهيد حالت رژيمي نيز به اين سالاد بدهيد بهتر است تکههاي نان جو نيز به آن اضافه کنيد.
احتباس ،يبوست و استفراغ
جهت درمان جوش اين قبيل افراد بايد ابتدا اجابت مزاج سهل صورت گيرد. توصيه ميگردد صبحها يک قاشق غذاخوري خاکشير در يک فنجان آب داغ به صورت ناشتا ميل گردد. اين سبب اجابت مزاج و خوشرنگي رنگ پوست ميگردد و همچنين ميتواند مواد زائد تجمع يافته در زير پوست را به سمت بيرون بکشد.
ماسکهايي براي پوستهاي جوشدار
اسپري گلاب: يکي از سادهترين و در دسترسترين ماسکها اسپري گلاب است.گلاب منافذ پوستي را ميبندد، از شل بودن و افتادگي پوست جلوگيري ميکند و هم اينکه نميگذارد پوست دوباره دچار جوش گردد. اسپري گلاب از آن جهت که گلاب قابض است براي درمان منافذ باز پوستي بسيار کارا ميباشد.
ماسک شويد و بابونه: يک قاشق غذاخوري از شويد و بابونه را در يک ليوان آب دم گردد و بعد اين را صاف کرده و روزي دو سه بار پوست را با اين مايع شستشو دهد. اين ماسک بيشتر براي جوشهاي سرسفيد و سرسياهي که هنوز عميق و فراگير بر روي سطح پوست نشدهاند، توصيه ميگردد.
ضماد آرد گندم و سکنجبين: قطره قطره سنکنجبين ( در صورت نبودن سکنجبين از سرکه ميتوان استفاده کرد اما سرکه را ميبايست با آب مخلوط کرده چون ضماد با سرکه خالص بسيار تند و تيز ميشود) را بر روي پودر آرد گندم اضافه کرده تا حدي که به قوام ماسک برسد. اين ماسک را ميتوان براي پوستي استفاده کرد که خيلي التهاب ندارد.
ضماد حنا: براي افرادي که پوست آنها داراي التهاب ميباشد يک توصيه ساده اين است که حناي بيرنگ را تهيه کرده و به آن روغن زيتون را قطره قطره اضافه کرده تا به قوام ماسک برسد و اين را بر روي نواحي داراي جوشهاي قرمز رنگ بگذارند. توصيه کلي در استفاده از ماسکها اين است که جهت جلوگيري از بروز هرگونه آلرژي پوستي بهتر است پيش از استفاده از ماسکها افراد آنها را بر روي پوست نواحي دست و بازوي خود تست کنند.
ورزش
اگر فردي که دچار جوش است جوان است و از نيرو وانرژي کافي نيز برخوردار ميباشد بهتر است يک رژيميورزشي مناسب را براي خود انتخاب و به آن عمل کند. براي درمان جوش ما نيازمند ورزشي هستيم که نفس انسان به شماره بيافتد، صورت فرد سرخ رنگ شود و فرد عرق کند. اين عرق سبب بالا بردن حرارت بدن شده و ماده زائد تجمع يافته زير لايههاي زيرين پوست (ماده جوش) پخته شده و چون نزديک به سطح پوست است از طريق پوست دفع ميگردد لذا به افرادي که داراي جوشهاي بزرگي ميباشند ميتوان توصيه کرد که جهت درمان جوشهاي خود از سونا استفاده کنند. اين نکته قابل ذکر است که پيادهروي به عنوان يک ورزش براي درمان جوش از ديدگاه طب سنتي پذيرفته نيست.
شل بودن پوست و لکهاي پوستي
درمان بسيار ساده اما در عين حال بسيار عملي براي اين موارد استفاده از لايه بردارهاي طبيعي مانند آرد باقالي ميباشد. قطره قطره شير را به يک قاشق مرباخوري آرد باقالي به همراه نصف قاشق غذاخوري پودر کتيرا اضافه کنيد. زمانيکه به قوام يک ماسک رسيد اين ماسک را بر روي تمام نواحي لکدار بگذاريد. اين کار بايد از زمان کم مانند ۱۰ دقيقه شروع گردد و به مرور زمان، زمان ماسکگذاري افزايش يابد تا حدود ۳۰ دقيقه برسد. بهتر است در مدت زماني که پوست توسط ماسک پوشيده شده است جهت بهتر عمل کردن کتيرا پوست توسط يک پنبه آغشته به آب گرم مرطوب شود. پس از مدت زمان ماسکگذاري پوست ميبايست با شير يا آب گرم شسته شود. به مرور زمان شاهد از بين رفتن لکههاي پوستي و قوام پيدا کردن پوست خواهيم بود.
ماهيت جوش
از ديدگاه حکما پوست به عنوان يک اندام دفعي محسوب ميشده است همچنين بدن داراي يک سري اعضاي داخلي ميباشد (اعضاي داخلي بدن به اعضاي رئيسه و اعضاي غير رئيسه تقسيم ميشوند) و همه اين اعضا از ديدگاه طب ايراني داراي يک سري فضولات هستند که ميبايست از طرق مختلف مانند مدفوع، عرق و يا ادرار دفع گردند. به همين دليل اگر فردي داراي مشکلات داخلي باشد بطور مثال داراي يبوست باشد. راه دفعي ساده طبيعت (از راه مدفوع ) بسته شده است، در اين زمان طبيعت بدن ما بدنبال راههايي ديگر براي دفع ميرود و شايد بتواند مقدار کمي از اين دفعيات را از راه ادرار دفع کند اما به کرات ديده ميشود افرادي که داراي يبوست ميباشند به مشکلات پوستي نيز مبتلا ميگردد و بنظر ميرسد طبيعت دارد دفعيات را به سمت پوست منحرف ميکند. پس ارتباط بين پوست و اعضا داخلي بدن مشخص است و ما ميبايست جهت درمان، ابتدا اعضا داخلي را درمان کنيم، اگر فردي يبوست دارد ابتدا آن را بر طرف کرد، اگر فردي دچار اختلالات رحمي و تخمدان مانند پي سي او باشد ابتدا ميبايست به درمان اينها پرداخته شود و بالطبع پس از درمان اين موارد، پوست به سلامت کامل خود خواهد رسيد. دقيقا به همين دليل ميباشد که پزشکان پس از مشاهده اختلالات پوستي ابتداي امر به بررسي شرح حال اعضا داخلي بدن ميپردازند. پس طبيب و درمانگري که ميخواهد به درمان بيماريهاي پوستي بپردازد ميبايست ابتداي امر به بررسي مسائل داخلي بدن بپردازد.
دفع ازطريق پوست
همانگونه که پيش از اين نيز ذکر شد از ديدگاه حکما و طب سنتي پوست يک اندام دفعي ميباشد که داراي روزنههايي جهت دفع موادي رقيق، مانند عرق ميباشد. همچنين علم نوين امروزي نيز اين را ميداند که بطور مثال عرق و چرک از طريق پوست دفع ميگردد، اما آن مادهاي که ميخواهد از راه پوست دفع گردد بايد به قوام عرق برسد و غلظت خود را از دست بدهد و مانند عرق رقيق گردد تا بتواند از منافذ پوستي خارج گردد. جوش و محتويات داخلي جوش يک ماده غليظ است، اين ماده به سمت پوست ميآيد و ميل به خارج شدن از پوست را دارد اما بين لايههاي پوستي گير ميکند. اين نظر کاملا مطابق با نظر حکما ميباشد و آنها معتقد هستند که هرچه ماده جوش رقيقتر باشد به لايههاي سطحي پوست نزديکتر ميشود ودفع آن راحتتر ميگردد بطور مثال يک سري افراد داراي جوشهاي سر سفيد و يا سر سياهي ميباشند که اين دسته جوشها التهاب ندارند و با يک ماسک موضعي براحتي دفع ميگردند. از طرف ديگر بعضي افراد گرفتار پديده جوش هستند و جوشهاي آنها داراي التهاب شديد و بعضا پس از رفع، اسکار (اثر) برروي پوست باقي ميگذارد که اين خود بيانگر اين است که ماده جوش غليظ است و بدن با اينکه خواسته که اين ماده را از راه پوست دفع کند اما بدليل غلظت بالاي اين ماده، در راه لايههاي پوستي گير کرده است.
ارتباط طبايع و جوشهاي پوستي
ديدگاهي که امروزه در جامعه رواج دارد اين است که افراد با طبع گرم، در صورتيکه از مواد غذايي با طبع گرم مانند عسل و خرما استفاده کنند دچار جوشهاي پوستي ميگردند در صورتيکه همين دسته افراد ممکن است داراي سردي غالب در بدن خود باشند که به علت عدم آگاهي از مزاج شناسي از آن آگاه نباشند. پس اينکه افرادي پس از خوردن مواد غذايي با طبع گرم دچار جوشهاي پوستي ميشوند نميتوان دليل بر اين آن داشت که داراي مزاجهاي صفراوي و يا دموي هستند. نکتهاي که وجود دارد اين است که افرادي که داراي بلغم زياد دربدن خود ميباشند به علت برودت سرما، منافذ خروج مواد زائد پوست، بسته ميشوند. اين يک قانون کلي در طب سنتي است يعني برودت بر کل بدن غالب ميشود و حرارت در بدن اين افراد حبس ميگردد و اين افراد احتقان حرارت پيدا ميکنند (معمولاً اين افراد کساني هستند که اعلام ميکنند درون بدنشان گرم اما دست و پاهايشان سرد است).اين افراد سرماي زمستان را به سختي تحمل ميکنند و در سرماي سخت دچار آسيب ميشوند وليکن با خوردن کوچکترين ماده گرميدچار جوش ميشوند. در اين دسته افراد علت جوش سردي بدن است. در اينجا وظيفه طبيب و درمانگر طب سنتي و يا طب ايراني اين است که نسخه اي را بپيچد که ابتدا طرف را آرام آرام گرم کند تا سرماي غالب بدن از بين برود و منافذ پوستي باز شود. افراد تحت درمان ممکن است در ابتدا با افزايش تعداد جوش در سطح بدن خود مواجه شوند اما پس از گذشت مدتي اعلام خواهند کرد که احساس سرما ميکنند و ديگر از آن حرارت دروني بدن خبري نخواهد بود. اين يعني بيمار روند درمان را طي کرده است و ما با باز کردن منافذ پوستي اسباب خروج گرما را از بدن بيمار فراهم کردهايم. اين فرد اکنون فردي سرمايي است که درون آن نيز سرد است. حال ميبايست در ادامه روند درمان اين افراد را آهسته آهسته گرم کنيم.
جوش دموي
در جامعه ما به علت پرخوري و رژيم نامناسب غذايي افراد بعضاً دچار جوشهايي ميشوند که اصطلاحاً به آنها جوش دموي ميگويند. افراد با جوشهاي دموي حجامت ميشوند و به حجامت پاسخ خيلي خوبي ميدهند. اين نکته بسيار حائز اهميت است که مبتلايان به جوش بايد بدانند درمان جوش صرفاً حجامت نيست و حجامت تنها يک روش درماني براي رفع جوش ميباشد که حتما بايد با تجويز پزشک معالج انجام شود.
علت جوش از ديدگاه طب سنتي
در کتب مختلف طب سنتي و طب ايراني از جوش بنام ورم نام برده شده است. ورم داراي انواع مختلفي ميباشد که ميتواند در نواحي مختلفي از بدن نمايان گردد. همچنين در طب سنتي طيف گستردهاي از نسخههاي درماني را جهت فرو نشاندن ورم بيان کردهاند. علت ورم را به اخلاط نسبت ميدهند و علاوه بر اين از ديدگاه طب ايراني ميتواند داراي علتهاي مختلف ديگري نيز باشد و دقيقا به همين دليل است که براي همه ي افراد داراي جوش ما نميتوانيم از يک نسخه استفاده کنيم.
سته ضروريه
سته ضروريه ، اصول شش گانه عبور به سلامتي است که ميبايست اين اصول را جهت درمان در مورد افرادي که دچار جوش ميباشند قدم به قدم پيش برد. درمانها در اين بين ساده اماکاربردي ميباشند. اصول سته ضروريه اصولي ميباشد که تمامي پزشکان طب سنتي ميبايست به آنها آگاه بوده و درمانهاي اختصاصي به روش طب سنتي هنمگي ميبايست بر مبناي اين اصول باشد. اصول سته ضروريه اصولي ششگانه ميباشد که نتيجه آن حفظ و باز گرداني سلامتي است. اين اصول شامل عواملي است که بدون آنها نه تنها سلامتي ، بلکه حيات ميسر نيست. جالينوس ميفرمايد: اگر سته ضروريه، کميت و کيفيتش آنطور که شايسته است و در حداعتدال حفظ شود، اسباب سلامتي هستند. سته ضروريه شامل اين شش امر است: هوا و هر آنچه که بدان تعلق دارد، خوراکيها و آشاميدنيها و زير مجموعههايش مانند انواع غذاها، رعايت ترتيب در خوردن غذا و… حرکت و سکون نفساني و آنچه که در آن بحث ميشود مانند غضب، شادي، ترس، غم و…، حرکت و سکون بدني و مباحث مرتبط با آن، خواب و بيداري و در آخر احتباس و استفراغ و مباحثي که در آن مطرح ميشود مانند جماع و حيض. حال ميخواهيم اين اصول را براي فردي که دچار جوش است پياده کنيم.
هوا
بحث هوا و تغيير مکان يک بحث کاربردي درماني نميباشد. زيراکه، بطور مثال اگر فردي دچار جوش باشد ما نميتوانيم به آن تغيير مکان را به عنوان يک روش درماني توصيه کنيم اما به عنوان يک نسخه مکمل درماني ساده و کاربردي ميتوانيم از تجويز يک بخور ساده استفاده کنيم که ترجيحاَ بخور آويشن و بابونه در مخلوط آب و گلاب بسيار موثر است. يک قاشق غذاخوري پودر آويشن، يک قاشق غذاخوري پودر بابونه را در يک ليتر آب به اضافه ۲۰۰ سي سي گلاب ميريزيم و دماي مايع را به دماي جوش ميرسانيم. اين عمل ميتواند در هر ظرفي که بتواند آب را به دماي جوش برساند مانند يک قابلمه ساده انجام شود. هنگاميکه دماي آب به دماي جوش رسيد طبق روش سنتي با استفاده از يک حوله ۱۵ دقيقه اين بخور را استنشاق کرد. بابونه بخاطر خاصيت روشن کنندگي و خاصيت تحليلي که دارد جوشهاي سرسفيد و سرسياه را از بين ميبرد و بعضا ديده ميشود که جوشها را باز ميکند و تخليه جوش راحتتر صورت ميگيرد. ممکن است در ابتدا فرد احساس کند که رنگ جوش گرايش به قرمزي پيدا کرده است که اين مسئله طبيعي ميباشد و منجر به باز شدن جوش و تخليه مواد درون جوش ميگردد. اکثر افراد داراي پوست چرب ميباشند، اين دسته افراد از بخور بسيار احساس خوبي دارند اما اگر کسي داراي پوست خشکي ميباشد بايد به اين نکته توجه کند که بخور مقداري پوست راخشک ميکند. اين قبيل افراد بايد پس از بخور از يک مرطوب کننده مناسب استفاده کنند که درحقيقت با اين کار هم از فوايد بخور بهرهمند ميگردند و هم اينکه رطوبت را به پوست خود ميبخشند. دليل اين امر اين ميباشد که پس از بخور منافذ پوست باز ميگردد و پوست جذب بهتري براي رطوبت خواهد داشت.
تغذيه
يک بحث مهم و اساسي در زمينه جوش است و زمينه درماني گسترده اي را براي پزشک معالج باز ميکند. بايد توجه شود که جوش يک بحث طولاني مدت است و اکثر بيماران مراجعه کننده به اين مسئله اشاره دارند که يکي دو سال است اسير جوش هستند و معمولا آخرين روش درماني را که براي رفع و درمان جوشهاي خود انتخاب ميکنند طب سنتي و يا طب ايراني است. در بحث غذا درمانگر ميبايست با اصلاح رژيم غذايي بيمار شرايطي را فراهم آورد که خيال بيمار را براي هميشه از عارضه جوش آسوده کند اما اين کار بايد آرام آرام صورت گيرد. معمولا افرادي که داراي تعداد زيادي جوش هستند دچار پرخوري ميباشند و اين افراد گرايش زيادي به گوشت و شيريني جات دارند. در مانگر ميبايست به عنوان توصيه از بيمار بخواهد که ميزان مصرف گوشت و شيريني جات را کاهش دهد. توصيه ميشود که يک روز در هفته آش گشنيز ( گشنيز طبع سرد و خشک دارد، و التهاب پوست را ميگيرد) درست کرده و ميل نمايند (در اين آش از گوشت و مرغ نبايد استفاده کرد و ميبايست آن را با گشنيز زياد، درست کرده و مواد ديگري مانند شنبليله، تره، جعفري و با توجه به فصل سال از برگ چغندر و يا برگ اسفناج نيز استفاده شود). همچنين چون از اين آش به عنوان يک وعده غذايي استفاده ميشود ميتوان مقداري برنج نيز به آن افزود. بيمار يک روز در هفته را ميبايست به عنوان روز رژيم خود انتخاب کرده و در آن روز يک پياله از اين آش را به عنوان صبحانه، يک پياله ميان وعده، يک پياله نهار، يک پياله عصرانه و يک پياله به عنوان شام ميل نمايد. اين عمل و اين رژيم غذايي باعث پاکسازي روده ميگردد.پس از پاکسازي روده، طبق قانون خلا، مواد ميتوانند از ساير سطوح به سمت روده کشيده شوند يعني طبيعتي که مواد را دارد به سمت پوست دفع ميکند (و جوش ايجاد ميشود) حال مواد را به سمت روده دفع ميکند. اين دسته افراد پس از مدتي آش را به عنوان يک رژيم غذايي ميپذيرند و از اين سبک زندگي و طبعات مفيد درماني پس از آن لذت خواهند برد.
خواب و بيداري
در مبحث خواب مهمترين نکتهاي که بايد در مورد افراد داراي جوش لحاظ شود ميزان خواب کافي است و اين دسته افراد ميبايست موقع طلوع آفتاب بيدار شوند. براي اغلب خانمها رنگ چهره بسيار مهم است، اين دسته از خانمها بايد به اين نکته توجه کنند زماني که صبح ميشود و هنگام طلوع آفتاب روح انسان چون از جنس نور است به سطح بدن ميآيد و سفارش بسيار شده است که انسان در اين زمان از خواب بيدار شود و افرادي که در اين زمان بيدار ميشوند معمولا افرادي هستند که برق چشم زيادي دارند، عدم خواب در زمان مناسب و به ميزان کافي منجر به حس کسالت در طي روز ميگردد .به اين دسته افراد توصيه ميگردد تا به آراميبه اصلاح عادت خواب خود بپردازند. توصيه ميگردد شبها پيش از خواب مقداري کاهو ميل گردد چون با خوردن کاهو خون انسان خوشرنگ ميگردد (کاهو مرقق است و سبب رقيق شدن خون ميگردد). کاهو ميتواند در قالب يک سالاد کاهو ميل شود. اين سالاد شامل مقدار زيادي کاهو، هويج پخته رنده شده، مقداري پودر نعناع ، مقداري پودر سير، دو قاشق غذاخوري روغن زيتون و اگر ميخواهيد حالت رژيمي نيز به اين سالاد بدهيد بهتر است تکههاي نان جو نيز به آن اضافه کنيد.
احتباس ،يبوست و استفراغ
جهت درمان جوش اين قبيل افراد بايد ابتدا اجابت مزاج سهل صورت گيرد. توصيه ميگردد صبحها يک قاشق غذاخوري خاکشير در يک فنجان آب داغ به صورت ناشتا ميل گردد. اين سبب اجابت مزاج و خوشرنگي رنگ پوست ميگردد و همچنين ميتواند مواد زائد تجمع يافته در زير پوست را به سمت بيرون بکشد.
ماسکهايي براي پوستهاي جوشدار
اسپري گلاب: يکي از سادهترين و در دسترسترين ماسکها اسپري گلاب است.گلاب منافذ پوستي را ميبندد، از شل بودن و افتادگي پوست جلوگيري ميکند و هم اينکه نميگذارد پوست دوباره دچار جوش گردد. اسپري گلاب از آن جهت که گلاب قابض است براي درمان منافذ باز پوستي بسيار کارا ميباشد.
ماسک شويد و بابونه: يک قاشق غذاخوري از شويد و بابونه را در يک ليوان آب دم گردد و بعد اين را صاف کرده و روزي دو سه بار پوست را با اين مايع شستشو دهد. اين ماسک بيشتر براي جوشهاي سرسفيد و سرسياهي که هنوز عميق و فراگير بر روي سطح پوست نشدهاند، توصيه ميگردد.
ضماد آرد گندم و سکنجبين: قطره قطره سنکنجبين ( در صورت نبودن سکنجبين از سرکه ميتوان استفاده کرد اما سرکه را ميبايست با آب مخلوط کرده چون ضماد با سرکه خالص بسيار تند و تيز ميشود) را بر روي پودر آرد گندم اضافه کرده تا حدي که به قوام ماسک برسد. اين ماسک را ميتوان براي پوستي استفاده کرد که خيلي التهاب ندارد.
ضماد حنا: براي افرادي که پوست آنها داراي التهاب ميباشد يک توصيه ساده اين است که حناي بيرنگ را تهيه کرده و به آن روغن زيتون را قطره قطره اضافه کرده تا به قوام ماسک برسد و اين را بر روي نواحي داراي جوشهاي قرمز رنگ بگذارند. توصيه کلي در استفاده از ماسکها اين است که جهت جلوگيري از بروز هرگونه آلرژي پوستي بهتر است پيش از استفاده از ماسکها افراد آنها را بر روي پوست نواحي دست و بازوي خود تست کنند.
ورزش
اگر فردي که دچار جوش است جوان است و از نيرو وانرژي کافي نيز برخوردار ميباشد بهتر است يک رژيميورزشي مناسب را براي خود انتخاب و به آن عمل کند. براي درمان جوش ما نيازمند ورزشي هستيم که نفس انسان به شماره بيافتد، صورت فرد سرخ رنگ شود و فرد عرق کند. اين عرق سبب بالا بردن حرارت بدن شده و ماده زائد تجمع يافته زير لايههاي زيرين پوست (ماده جوش) پخته شده و چون نزديک به سطح پوست است از طريق پوست دفع ميگردد لذا به افرادي که داراي جوشهاي بزرگي ميباشند ميتوان توصيه کرد که جهت درمان جوشهاي خود از سونا استفاده کنند. اين نکته قابل ذکر است که پيادهروي به عنوان يک ورزش براي درمان جوش از ديدگاه طب سنتي پذيرفته نيست.
شل بودن پوست و لکهاي پوستي
درمان بسيار ساده اما در عين حال بسيار عملي براي اين موارد استفاده از لايه بردارهاي طبيعي مانند آرد باقالي ميباشد. قطره قطره شير را به يک قاشق مرباخوري آرد باقالي به همراه نصف قاشق غذاخوري پودر کتيرا اضافه کنيد. زمانيکه به قوام يک ماسک رسيد اين ماسک را بر روي تمام نواحي لکدار بگذاريد. اين کار بايد از زمان کم مانند ۱۰ دقيقه شروع گردد و به مرور زمان، زمان ماسکگذاري افزايش يابد تا حدود ۳۰ دقيقه برسد. بهتر است در مدت زماني که پوست توسط ماسک پوشيده شده است جهت بهتر عمل کردن کتيرا پوست توسط يک پنبه آغشته به آب گرم مرطوب شود. پس از مدت زمان ماسکگذاري پوست ميبايست با شير يا آب گرم شسته شود. به مرور زمان شاهد از بين رفتن لکههاي پوستي و قوام پيدا کردن پوست خواهيم بود.