نجات با رکود

ساعت 24-آن‌گونه که صنعتگران می‌گویند، خاموشی برق صنایع به حداقل ممکن رسیده است. با‌این‌حال، همین حداقل قطعی‌ها هم در برخی اوقات برای بعضی صنایع‌ که خط تولید ممتد دارند، بسیار زیان‌بار است.

div align="justify">این خبر هرچه باشد، خبر خوبی است و قطعی مکرر برق در دولت قبلی را رفته‌رفته کم‌رنگ می‌کند. بااین‌حال حاوی یک پیام ناخوشایند هم هست. رکود عمیق اقتصادی که در سال‌های اخیر در لایه‌های مختلف اقتصاد ریشه دوانده، به یاری وزارت نیرو آمده تا کارنامه قابل‌قبول‌تری نسبت به دولت دهم دریافت کند. رکود عمیق باعث شده تا اکثر واحد‌های صنعتی و تولیدی زیر ظرفیت اسمی خود و گاه تا ٥٠‌ درصد کمتر کار کنند. فعالان صنعتی در گفت‌وگو با «شرق» تنها بر یک نکته تأکید دارند که اگر از رکود خارج شویم، تأمین برق صنایع با بحران شدید همراه خواهد شد.
تعطیلات مانع بحران شد
مهدی پورقاضی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق تهران
اخیرا در مورد وضعیت برق اخطارهایی داده شده و احتمالا با خاموشی‌هایی روبه‌رو خواهیم شد. گرچه باید بخش عمده‌ای از برق به تولید و بخش‌های صنعت و کشاورزی اختصاص داشته باشد اما در ایران بخش زیادی از انرژی و برق در بخش خانگی مصرف می‌شود و متأسفانه به‌دلیل گرمی هوا و افزایش مصرف بخش خانگی، تولید و مصرف برق به حد
سر به‌سر رسیده است و هرگونه مصرف اضافی می‌تواند منجر به قطع برق در برخی از مناطق شود.
اولویت اول برق‌رسانی، بخش خانگی است و به همین دلیل در صورت ادامه این وضعیت، احتمال قطع برق در صنعت زیاد است. موضوع اصلی این است که در چندسال اخیر توسعه نیروگاه‌ها متناسب با رشد نیاز انجام نشده و کار به جایی رسیده است که میزان تولید و مصرف برق برابر باشد.
وقتی ظرفیت تولید و میزان مصرف برابر شود، احتمال بروز وضعیت بحرانی تشدید می‌شود. این در شرایطی است که فعلا برخی از واحدهای صنعتی به‌عنوان تعطیلات تابستانی تعطیل یا نیمه‌تعطیل هستند و بسیاری نیز با ظرفیت کامل فعالیت نمی‌کنند، اگر این‌گونه نبود، اوضاع بسیار بدتر می‌شد.
قطع برق صنایع، هزینه‌هایی را تحمیل می‌کند که بسته به نوع فعالیت، می‌تواند کم یا زیاد باشد. گرچه واحد‌های تولیدی کوچک می‌توانند با تغییر و تنظیم شیفت‌های کاری خود، هزینه‌های ناشی از خاموشی را به حداقل برسانند اما برق برخی از واحدهای انرژی‌بر که فعالیت پیوسته دارند، هزینه‌ سنگینی دارد و باعث نگرانی است. مسئله دیگر خسارتی است که قطع برق می‌تواند به ماشین‌آلات و دستگاه‌های واحدهای تولیدی وارد کند. این مسئله در مواردی که قطع برق به‌صورت ناگهانی و غیرمنتظره یا به‌صورت نوسانات شدید باشد، آسیب بیشتری وارد خواهد کرد.
رکود به داد کمبود برق رسید
مصطفی رناسی،نایب‌رئیس اتاق بازرگانی اصفهان
امسال هنوز با قطعی برق صنایع مواجه نشده‌ایم. چندی پیش وزارت نیرو با کارخانجات سیمان مذاکراتی داشت که در تابستان یک ماه کارخانه‌ها را تعطیل کند چراکه دپوی محصولات این صنعت به اندازه‌ای است که یک ماه تعطیلی را می‌توانند مدیریت کنند. در مورد سایر صنایع نیز هرسال وزارت نیرو سیاست‌های تشویقی خود را به صنایع ابلاغ می‌کرد تا صنایع در ساعت پیک، مصرف خود را کاهش دهند و در ازای این همکاری از تخفیف برخوردار شوند و در باقی ساعات برق را با قیمت مناسب‌تری مصرف کنند.
سال گذشته قطعی محسوسی در صنایع نداشتیم و امسال هم احتمالا مشکلی وجود نداشته باشد چراکه چندسال است وضعیت تولید ضعیف شده و اکنون حدود دوسال است که گرفتار رکود سنگین است و درواقع اغلب صنایع با ظرفیتی به‌مراتب کمتر از ظرفیت اسمی خود کار می‌کنند و در این حالت به‌راحتی در ساعات پیک، مصرف برق خود را کاهش می‎دهند و یا حتی کارخانه را تعطیل می‌کنند چون اغلب محصولات خود را باید انبار کنند و ضرورتی ندارد به‌هر قیمتی خطوط تولید فعال باشند و در حقیقت باید گفت رکود به داد کمبود برق رسید.
برخی از صنایع مانند کارخانجات فولاد و ریخته‌گری که خطوط تولید پیوسته دارند، برای جلوگیری از ضرر و زیان قطع برق، برق اضطراری خود را راه‌اندازی کرده‌اند و به اندازه‌ای که خطوط تولید به‌هم‌پیوسته متوقف نشود به تولید برق می‌پردازند. برخی از صنایع کوچک نیز، به‌خصوص به‌خاطر تولید بالا در سال‌های ٩٠ و ٩١، اقدام به تهیه ژنراتور کرده‌اند و در صورت نیاز از آن استفاده می‌کنند اما در حالت کلی به علت رکود حاکم بر اقتصاد و صنعت، اغلب کارخانجات اصراری به فعالیت در زمان‌های کمبود برق ندارند.
رفع کمبود برقی با برق هسته‌ای
علی صدری، رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت جوانان ایران
در روزهای اخیر در بخش صنایع شاهد قطعی‌هایی مانند آنچه در نقاط شهری اتفاق می‌افتد، بودیم. یقینا قطع برق به صنعت کشور زیان بالایی وارد خواهد کرد.
در برخی صنایع، توقف خط تولید به دلیل قطع برق، مستقیما موجب اتلاف سرمایه ملی و نیروی کار خواهد شد. جدای از استهلاک دستگاه‌ها و کاهش راندمان نیروی کار و افزایش هزینه‌ها از این محل، قطع برق در برخی موارد باعث از رده خارج‌شدن مواد اولیه‌ای می‌شود که در خط قرار گرفته و این مواد به ضایعات تبدیل می‌شوند.
در صنایعی مانند فولاد و ریخته‌گری، قطع برق باعث می‌شود وقت و انرژی بالایی صرف بازگشت به شرایط قبل از قطعی شود که هزینه‌ تمام‌شده این صنایع را به میزان قابل ‌توجهی افزایش می‌دهد. گرچه برخی از صنایع و واحدهای تولیدی اقدام به تولید برق توسط ژنراتور یا نیروگاه‌های کوچک می‌کنند، ولی با توجه به میزان انرژی مورد نیاز صنایع بزرگ، برق تولیدی به این شیوه، تنها قادر به تأمین روشنایی کارگاه است و برای راه‌اندازی خط نمی‌تواند کافی باشد. در سال‌های اخیر با توجه به اوضاع اقتصادی کشور و تحریم‌ها، صنایع تنها توانسته‌اند سر پا بمانند و در حوزه بهینه‌سازی مصرف سوخت و انرژی، آن‌گونه که شایسته و بایسته است کاری انجام نداده‌اند و مشکلات زیادی در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی وجود دارد.
اکثر صنایع با ظرفیتی معادل نصف ظرفیت اسمی کار می‌کنند، چنانچه بازار برای محصولات ایجاد شود و واحدهای صنعتی بخواهند با ظرفیت کامل فعالیت کنند، بی‌شک تولید برق فعلی کفاف نمی‌دهد و باید اقداماتی در این زمینه انجام شود، البته برق هسته‌ای نیز می‌تواند شکاف موجود را پر کند.
توقع تأمین برق از تولیدکنندگان نداشته باشیم
رضا جلالی،مدیرعامل سابق مجتمع هیأت‌های امنای شهرک‌های صنعتی کشور
حقیقتا در شرایطی هستیم که به دلیل رکود اقتصادی و معضلات ناشی از تحریم، حدود نیمی از واحدهای تولیدی و صنعتی تعطیل هستند و بخش عمدای از واحدهای فعال نیز با بخشی از ظرفیت کار می‌کنند. اگر معضلات بخش تولید و صنعت برطرف شود و واحدهای تولیدی به فعالیت کامل برگردند یقینا برق موجود در شهرک‌های صنعتی کافی نخواهد بود. نبود برق کافی در شهرک‌های صنعتی یکی از عواملی است که موجب دلسردی سرمایه‌گذاران می‌شود، به عبارت دیگر، وجود برق با ولتاژ و نوسان مطمئن، یکی از عوامل توسعه صنعت است.قطع برق برای صنایع یک معضل و ولتاژ و نوسان متغیر نیز معضل دیگر است. اگر با اعلام زمان‌بندی خاموشی و بخشنامه‌های مربوطه، قطع برق با زمان‌بندی مشخص و آگاهی قبلی واحدهای صنعتی باشد، تبعات کمتری دارد، اما قطع بی‌‌برنامه و بدون کنترل برق، خسارات سنگینی به صنایع وارد خواهد کرد. در برخی از صنایع فعالیت با استفاده از برقی که نوسان و ولتاژ نامطمئن دارد امکان‌پذیر نیست و در برخی از صنایع که فعالیت باید مداوم و پیوسته باشد، مانند صنایع فولاد و شیشه، قطع برق در هر صورتی نباید انجام شود، چراکه خسارت‌های سنگینی تحمیل خواهد کرد.برای رفع مشکلات ناشی از قطع برق در فصل تابستان، گرچه واحدهای کوچک با تقبل هزینه‌های نسبتا زیاد قادر به تولید برق و ادامه فعالیت هستند، اما واحدهایی که نیاز به برق با ولتاژ بالا دارند قادر به انجام این کار نیستند و شاید در حد نیازهای اولیه توان تولید برق داشته باشند. این یک توقع بیجاست که از تولیدکنندگان انتظار داشته باشیم برق مورد نیاز خود را تولید کنند، مگر اینکه وزارت نیرو به بخش خصوصی تضمین بدهد که در صورت احداث نیروگاه‌ در شهرک‌های صنعتی، مورد حمایت قرار می‌گیرد و برق مازاد را خریداری می‌کند.
برق صنایع فدای مصرف خانگی
حسین ساسانی، رئیس کمیته توسعه پایدار فرهنگستان علوم
طبق برآوردهای انجام‌شده و با توجه به گرمای هوا و افزایش مصرف برق خانگی، تابستان امسال به احتمال زیاد با کمبود برق و در نتیجه قطعی‌ آن مواجه خواهیم شد. در این‌باره اولویت استفاده از برق به مصرف خانگی اختصاص پیدا خواهد کرد و برق صنایع قطع خواهد شد.
قطع برق از چند جنبه به صنایع و واحدهای تولیدی خسارت وارد می‌کند. بخش اول که می‌توان خسارت‌های مشهود نامید، وقتی اتفاق می‌افتد که به‌دلیل قطع برق، تولید کارخانه متوقف شود یا با ظرفیت بسیارپایینی انجام شود. این مسئله به‌ترتیب کاهش تولید، کاهش فروش و کاهش درآمد را در پی خواهد داشت.
بخشی از خسارت‌ها نامشهود هستند و گرچه در نگاه اول دیده نمی‌شوند اما آثار زیان‌باری برای صنعت و واحد تولیدی در پی خواهند داشت. وقتی بر اثر قطع برق، تولید، کاهش می‌یابد عملا شرکت توان ارائه محصول کافی و مطابق با درخواست مشتریان را ازدست می‌دهد و طبیعی است که مشتریان برای تأمین خواسته‌های خود به بازار محصولاتی که عمدتا وارداتی هستند، مراجعه می‌کنند. در این شرایط تولیدکننده از یک‌‌سو مشتریان خود را ازدست می‌دهد و از دیگرسو رقیبی تازه در بازار پیدا می‌کند. علاوه‌بر این، افزایش هزینه تمام‌شده کالا، در اثر قطع برق نیز به ناتوانی تولیدکننده داخلی در رقابت با انواع مشابه خارجی که اغلب چینی هستند، منجر می‌شود.
بحث دیگر، خسارتی است که قطع مکرر و نوسانات شدید برق به تجهیزات و دستگاه‌ها وارد می‌کند. این در حالی‌ است که دستگاه‌ها و تجهیزات‌ گران‌قیمت و حساسی در صنایع کشور مشغول‌به‌کار هستند و در شرایط فعلی در صورت آسیب‌دیدن، تعمیر یا واردات مجدد این دستگاه‌ها دشوار، پرهزینه و زمان‌بر است.
٢ ماه تأخیر، نهایت لطف وزارت نیرو
ابوالفضل روغنی، رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ
درمورد برقی که صنایع مصرف می‌کنند دو بحث وجود دارد. یکی قطع برق در زمان پرباری و به‌خصوص در فصول گرم سال و دیگری قطع برق واحدهای تولیدی به‌خاطر عدم‌پرداخت بدهی به شرکت برق است. در شرایطی که کشور درگیر تحریم‌های ظالمانه است و اقتصاد گرفتار رکود تورمی شدید شده و دولت و مجلس نیز برای رفع موانع تولید، قوانینی را تصویب می‌کنند، انتظار است دستگاه‌های ذی‌ربط همراهی بیشتری با صنایع و تولیدکنندگان داخلی داشته باشند. نهایت لطف شرکت برق این است که وجوه برق را یک یا دو ماه دیرتر از تولیدکنندگان می‌گیرد که این مسئله هم بعد از دو ماه اول به یک سیکل معیوب تبدیل می‌شود و کمکی به صنایع نمی‌کند.
در زمان‌ پرباری شبکه برق، افزایش و نوسان برق، برای تولیدکنندگان مشکل ایجاد می‌کند و گذشته از اینکه موجب تخریب ماشین‌آلات می‌شود، هزینه مضاعفی را به تولیدکنندگانی که خطوط تولید پیوسته و بدون توقف دارند تحمیل می‌کند و در نهایت هزینه تولید را افزایش می‌دهد. گرچه اکثر صنایعی که دارای خطوط پیوسته هستند یا مصرف برق بالایی دارند، به تأسیس نیروگاه‌ مبادرت کرده‌اند اما هزینه‌های این نیروگاه‌ها که با سوخت ثانویه کاری می‌کنند سرسام‌آور است و برای برخی از صنایع حتی مدت‌زمان قطع برق تا به‌کارافتادن نیروگاه هم خط تولید را با مشکل مواجه می‌کند.گرچه توصیه به صرفه‌جویی و مشوق‌هایی که برای آن در نظر گرفته شده، در دوره پرباری نیز مانند سایر ایام سال وجود دارد اما ابتدا باید برخی زیرساخت‌ها مهیا شوند، مثلا قانون کار کشور برای جابه‌جاکردن شیفت کارگر محدودیت دارد و صرفه‌جویی در ساعات پیک نمی‌تواند توجیهی برای کم‌وزیادکردن ساعات کار یا جابه‌جایی شیفت کارگر باشد. در ضمن اضافه‌شدن ساعت کار نیز هزینه اضافه‌حقوق را به تولیدکننده تحمیل می‌کند، درحالی‌که شرکت تولیدی انجام نمی‌دهد.

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: