بازگشت تنش به اکراین
این تحولات آغازگر دور جدیدی از تنش ها بین دو کشور است؛ آنچه از سال 2014 و پس از الحاق کریمه به خاک روسیه روابط کی یف و مسکو را به شدت بحرانی کرده است.
یکی از مقامات ناتو به سی ان ان گفت که این سازمان عمیقا نگران بالاگرفتن خشونت ها در شرق اکراین است و از روسیه می خواهد "الحاق غیر قانونی و غیر مشروع کریمه" را لغو کند.
اما چه عواملی باعث شکل گیری دور جدید تنش ها شده و چه اتفاقاتی ممکن است در آینده رخ دهد؟ پاسخ این پرسش های کلیدی را می توان به شکل زیر طبقه بندی کرد.
آیا بحران به نقطه جوش نزدیک شده است؟
پاسخ به چنین پرسشی همواره دشوار بوده است. کرملین مایل است تا در همین مسیر گام بردارد. در چند ماه گذشته گزارش های زیادی مبنی بر افزایش آمادگی نیروها و تسلیحات در مناطق جدایی طلب اکراین مخابره شده که عامل انگیزشی آن، تشدید درگیری ها بین تجریه طلب ها و نیروهای اکراینی در نواحی مرزی بوده است.
این درگیری ها به شکل دوره ای و فصلی رخ می دهد اما آخر هفته پیش، سرویس های امنیتی روسیه – FSB- مدعی شدند نقشه دستگاه اطلاعات نظامی اکراین را برای حمله به داخل منطقه کریمه – منطقه ای که تحت کنترل روسیه است- مختل کرده اند.
اکراین این ادعای روسیه را رد کرده است اما پوتین از همین موقعیت استفاده کرد و ادامه مذاکرات صلح را "بی نتیجه" خواند. پترو پوروشنکو رئیس جمهور اکراین نیز در واکنش، نیروهای نظامی خود را در شرق کشور، در حالت آماده باش کامل قرار داد. اوضاع از شرایط جنگی و خشونت بار سال 2015، هیچ گاه به این وخامت نبوده است.
منتقدین روسیه می گویند کرملین مدتهاست که می خواهد بین نواحی تحت کنترل خود در دونتسک و کریمه، اراضی جدیدی به چنگ آورد؛ تکه زمینی که به مثابه یک پل ارتباطی عمل کند. نگهداری کریمه برای روسیه تاکنون بسیار دشوار بوده زیرا روسیه فقط می تواند با استفاده از کشتی و قایق، و از طرف سرزمین اصلی خود به ارسال تدارکات برای کریمه بپردازد.
به گزارش ساعت 24 اما اگر این فرضیه را قبول کنیم، سوال اینجاست که چرا روسیه اکنون و در این برهه زمانی می خواهد ایده قدیمی خود را عملی کند؟
روسیه خود را وارد منازعه دیگری کرده که غرب می خواهد هر چه سریعتر پایان یابد: سوریه. بحران سوریه احتمالا برای کاخ سفید اولویت بالاتری نسبت به اکراین دارد؛ به ویژه به دلیل آن که منازعه سوریه با نام داعش نیز در پیوند است.
ممکن است کرملین به این نتیجه رسیده باشد که از اهرم سوریه استفاده کند و با تحرکات جدید علیه اکراین، تا حدی از فشار تحریم های غربی بکاهد.
از این سو، اکراین نتوانسته در مواجهه با بحران جدید خوب عمل کند. ملی گرایان اکنون نقش پر رنگ تری در خط مقدم جبهه به دست گرفته اند و فضای سنگینی نیز علیه رسانه ها شکل گرفته است. به تازگی، پس از افشا و انتشار جزئیاتی درباره یک روزنامه نگار که در نواحی تحت کنترل جدایی طلب ها کار می کرد، یک مقام اکراینی مجبور به کناره گیری شد.
متحدان اروپایی اکراین نیز رفته رفته شکیبایی خود را به خاطر روند کُند اصلاحات از دست می دهند. اگر خطوط مقدم دوباره متشنج شوند، کی یف از چه میزان حمایت اروپایی ها برخوردار خواهد بود؟ این پرسشی است که با شرایط فعلی، هیچ پاسخ قطعی برای آن نمی توان یافت.
آیا موازنه قدرت تغییر کرده است؟
نه در واقع. نیرویی که روسیه برای پشتیبانی از جدایی طلب های اکراین فراهم آورده، همیشه دست بالا و مسلط را داشته است. اکراین تا حدی ارتش خود را بهبود بخشیده اما کماکان با کمبود بودجه روبروست و در عین حال آن حمایتی را که از غرب انتظار دارد، دریافت نکرده است. اخیرا شماری از چهره های مطرح جدایی طلب ترور شده و حملات نافرجامی نیز در خطوط جدایی طلبان صورت گرفته است. ناظران معتقدند تمام این اتفاقات در نهایت به تقویت موضع مسکو منجر شده است.
در یک سال گذشته و پس از آخرین درگیری ها در دبالتسو – از شهرهای خطوط مقدم درگیری ها در شرق اکراین- جدایی طلبان تجهیزات و امکانات خود را تقویت کرده اند و در تمام مدت، روسیه دست بالا را حفظ کرده است.
بازیگران اصلی کدامند؟
پوتین دستور می دهد و الکساندر زاخارچنکو، رهبر جدایی طلبان آنها را اجرا می کند. پوروشنکو نیز در اکراین فشار زیادی را از جانب ملی گرایان تحمل می کند.
تحریم های غربی علیه روسیه، و همین طور علیه دونتسک، کماکان به قوت خود باقی است. روسیه می گوید "آسیب های اقتصادی" ناشی از توطئه غرب است. ناظران سازمان امنیت و همکاری های اروپا (OSCE) اختیارات محدودی دارند و عمده درگیری ها، شب هنگام و زمانی رخ می دهد که این نیروهای ناظر، در منطقه حضور ندارند. بنابراین می توان به اجمال گفت: هیچ کس، کار خاصی انجام نمی دهد و به همین علت است که بحران و تنش، خیلی زود بالا می گیرد.
منبع: سی ان ان
ترجمه: فرهاد فرجاد
