نخستین سفر وزرای خارجه و دفاع دولت بایدن به شرق آسیا
ماموریت در خاور دور
ساعت 24-نزدیک به دو ماه پس از آغاز ریاستجمهوری جو بایدن، وزرای خارجه و دفاع دولت او در نخستین سفر خارجی خود از امروز رهسپار آسیا خواهند شد تا با همتایان خود در ژاپن و کرهجنوبی، دو متحد کلیدی ایالات متحده در شرق آسیا، مذاکره کنند.
البته «لوید آستین»، وزیر دفاع آمریکا، قبل از سفر به ژاپن و کره قرار است به هند نیز سفر کند. مقابله با تهدیدات چین و کرهشمالی مهمترین موضوعات مورد بحث در سفر وزرای خارجه و دفاع ایالات متحده به ژاپن و کرهجنوبی خواهد بود. این سفر را میتوان بخشی از تلاش گستردهتر واشنگتن برای تقویت نفوذ ایالات متحده در شرق آسیا و کاهش نگرانیها درباره نقش آمریکا در آسیا دانست. همهگیری ویروس کرونا باعث شده تا هدف دولت بایدن برای در اولویت قراردادن دیپلماسی و اتحاد مجدد با متحدان واشنگتن با پیچیدگیهایی روبهرو شود. تونی بلینکن و آستین در هفتههای گذشته مانند بایدن تماسهای متعددی با همتایان خود برقرار کردهاند اما تا قبل از سفر امروز، هیچ دیدار حضوریای نداشتند.
رابطه واشنگتن و این دو متحد کلیدی در شرق آسیا، در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ به سردی گراییده بود و رئیسجمهوری سابق آمریکا در همان نخستین روزهای ورود به کاخ سفید از معاهده تجاری با این دو کشور خارج شد و خواستار توافق تازهای شده بود که منافع ایالات متحده را تأمین کند. اما با ورود بایدن به کاخ سفید سیاست واشنگتن در قبال متحدان سنتی خود در حال بازگشت به روال سابق است. «ند پرایس»، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در آستانه سفر «تونی بلینکن»، وزیر خارجه این کشور به شرق آسیا گفت: «هدف از این سفر تأکید دوباره بر تعهد ایالات متحده به اتحاد با توکیو و سئول و همکاری برای تأمین صلح، رفاه و امنیت منطقه است». وزیر دفاع آمریکا هم قرار است در سفر به هند و قبل از سفر با بلینکن به ژاپن و کرهجنوبی، با همتای هندی خود درباره «همکاریهای مشترک هند و ایالات متحده برای مقابله با تهدیدها در اقیانوس هند و آرام» مذاکره کند. بلینکن قرار است پس از پایان سفر به ژاپن و کرهجنوبی، با همراهی «جیک سالیوان»، مشاور امنیت ملی کاخ سفید در ایالت آلاسکا با مقامهای ارشد چینی مذاکره کند. این اولین مذاکره نمایندگان دولت بایدن با چینیها محسوب میشود و میتواند نقشی تعیینکننده در تغییر شکل یا ادامه رابطه پرتنش واشنگتن و پکن داشته باشد.
این سفر در حالی صورت میگیرد که در روزهای گذشته جو بایدن میزبان نشست مجازی با رهبران هند، ژاپن و استرالیا بود. این چهار کشور برای مقابله با تهدید چین در اقیانوس هند و آرام گروه «چهارگانه» را تشکیل دادهاند و نشست مجازی اخیر آنها اولین نشست رهبران این چهار کشور محسوب میشود. بایدن در ابتدای ورود خود به کاخ سفید اعلام کرد که «چین بزرگترین تهدید علیه امنیت ملی آمریکا» محسوب میشود و «برای مقابله با این تهدید باید با متحدان منطقهای و جهانی خود همکاری نزدیکتری داشته باشیم».
استراتژی سکوت پیونگیانگ
از طرف دیگر، دولت بایدن هنوز سیاست خود را در قبال بحران کرهشمالی اعلام نکرده و بهطور حتم در این سفر و در کنار موضوع چین، مشورتهایی نیز درباره سیاست جدید واشنگتن در قبال پیونگیانگ انجام خواهد گرفت. یکی از مقامهای ارشد وزارت خارجه آمریکا قبل از این سفر به خبرنگاران گفت: «مقامهای آمریکایی از ماه فوریه از طریق چندین کانال ازجمله کانال مشهور به «نیویورک» سعی کردهاند با کرهشمالی ارتباط برقرار کنند و با اینکه نمایندگی این کشور در سازمان ملل نیز در جریان امر بوده، اما هیچ پاسخی از طرف مقابل نرسیده است. بنابراین ما قصد داریم علاوه بر مشورت با مقامهای دولت ترامپ که با کرهشمالی در ارتباط بودند، با مشاوره با ژاپن، کرهجنوبی و چین، به سیاستی مشخص در قبال کرهشمالی برسیم». علاوه بر موضوع کرهشمالی، توکیو و سئول متحدان اصلی و سنتی ایالات متحده در اقیانوس آرام هستند. ژاپن در بیانیهای بهعنوان یکی از اعضای گروه هفت، از اولین کشورهای مهم آسیایی بود که کودتا در میانمار را محکوم کرد.
از طرف دیگر، کرهجنوبی و آمریکا هم هفته گذشته توافقنامهای را امضا کردند که بر اساس آن سهم سئول برای پرداخت هزینه حضور نیروهای آمریکایی در این کشور 14درصد افزایش یافته است. بلینکن و آستین به دنبال آن هستند تا توافق مشابهی هم با ژاپن به امضا برسانند؛ توافقی که اخیرا با کرهجنوبی به امضا رسیده نتیجه اصرار ترامپ برای متعهدکردن متحدان آمریکاست. رئیسجمهوری سابق آمریکا همان رویکردی را که در قبال متحدان اروپایی خود در ناتو اتخاذ کرده بود، در شرق آسیا هم اجرا کرد و کرهجنوبی و ژاپن را تهدید کرده بود که اگر هزینه حضور نظامیان آمریکایی از کشورشان را نپردازند، واشنگتن هم تعهدات امنیتی خود را کاهش خواهد داد. اما افزایش ماجراجوییهای چین برای تسلط بر منطقه باعث شد تا سئول در برابر خواسته واشنگتن عقبنشینی کند و انتظار میرود توکیو نیز همین اقدام را انجام دهد.
قانون جنجالی چین
بلینکن و آستین در سفر به ژاپن در جلسهای به نام «کمیته مشورتی امنیتی» با حضور «توشیمیتسو موتگی»، وزیر خارجه و «نوبو کیشی»، وزیر دفاع ژاپن، شرکت خواهند کرد. در سفر به کرهجنوبی هم جلسه مشابهی با نام «نشست وزارتی» با «چونگ اوی یونگ»، وزیر خارجه و «سوه ووک»، وزیر دفاع کرهجنوبی برگزار خواهد شد. اقدامات تنشزای چین در دریاهای شرق و جنوبی خود یکی از عمدهترین نگرانیهای امنیتی کرهجنوبی، ژاپن و ایالات متحده محسوب میشود و این موضوع نیز یکی از چالشهای عمده دولت بایدن در تقابل با چین خواهد بود.
در آستانه سفر وزرای خارجه و دفاع آمریکا به شرق آسیا، ایالات متحده و ژاپن مخالفت شدید خود را با تلاشهای یکجانبه چین برای تغییر وضعیت موجود در دریاهای شرق و جنوب چین با استفاده از زور و تغییر قوانین ابراز کردند. همچنین قانون بحثبرانگیز جدید که فضای مانور گارد ساحلی چین را افزایش میدهد نیز موضوعی بود که هشدار واشنگتن و پکن را برانگیخت.
این قانون که از اول فوریه 2021 اجرا شده، به گارد ساحلی چین اجازه میدهد در برابر کشتیهای خارجی که از نظر آنها ورودشان به آبهای چین غیرقانونی بوده، از زور و سلاح استفاده کنند. به گفته ایالات متحده و ژاپن، این قانون میتواند به تشدید اختلافهای دریایی بینجامد. در روزهای گذشته و پس از اجرائیشدن این قانون، شناورهای گارد ساحلی چین در تلاش برای تحریک ژاپن بارها در آبهای ژاپن و در اطراف جزایر خالی از سکنه «سنکاکو» که چین آن را متعلق به خود میداند، نفوذ کردهاند. بلینکن اخیرا در نخستین سخنرانی مهم سیاست خارجی خود از زمان تصدی سمت ارشدترین دیپلمات واشنگتن، به دیپلمات ارشد واشنگتن گفت که تقابل با چین «بزرگترین آزمون ژئوپلیتیک» قرن خواهد بود و تأکید کرد که دولت بایدن برخلاف ترامپ، برای کنترل چین بر اتحاد و چندجانبهگرایی تأکید دارد و گام اول رویکرد جدید واشنگتن در قبال چین امروز برداشته خواهد شد.
رابطه واشنگتن و این دو متحد کلیدی در شرق آسیا، در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ به سردی گراییده بود و رئیسجمهوری سابق آمریکا در همان نخستین روزهای ورود به کاخ سفید از معاهده تجاری با این دو کشور خارج شد و خواستار توافق تازهای شده بود که منافع ایالات متحده را تأمین کند. اما با ورود بایدن به کاخ سفید سیاست واشنگتن در قبال متحدان سنتی خود در حال بازگشت به روال سابق است. «ند پرایس»، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در آستانه سفر «تونی بلینکن»، وزیر خارجه این کشور به شرق آسیا گفت: «هدف از این سفر تأکید دوباره بر تعهد ایالات متحده به اتحاد با توکیو و سئول و همکاری برای تأمین صلح، رفاه و امنیت منطقه است». وزیر دفاع آمریکا هم قرار است در سفر به هند و قبل از سفر با بلینکن به ژاپن و کرهجنوبی، با همتای هندی خود درباره «همکاریهای مشترک هند و ایالات متحده برای مقابله با تهدیدها در اقیانوس هند و آرام» مذاکره کند. بلینکن قرار است پس از پایان سفر به ژاپن و کرهجنوبی، با همراهی «جیک سالیوان»، مشاور امنیت ملی کاخ سفید در ایالت آلاسکا با مقامهای ارشد چینی مذاکره کند. این اولین مذاکره نمایندگان دولت بایدن با چینیها محسوب میشود و میتواند نقشی تعیینکننده در تغییر شکل یا ادامه رابطه پرتنش واشنگتن و پکن داشته باشد.
این سفر در حالی صورت میگیرد که در روزهای گذشته جو بایدن میزبان نشست مجازی با رهبران هند، ژاپن و استرالیا بود. این چهار کشور برای مقابله با تهدید چین در اقیانوس هند و آرام گروه «چهارگانه» را تشکیل دادهاند و نشست مجازی اخیر آنها اولین نشست رهبران این چهار کشور محسوب میشود. بایدن در ابتدای ورود خود به کاخ سفید اعلام کرد که «چین بزرگترین تهدید علیه امنیت ملی آمریکا» محسوب میشود و «برای مقابله با این تهدید باید با متحدان منطقهای و جهانی خود همکاری نزدیکتری داشته باشیم».
استراتژی سکوت پیونگیانگ
از طرف دیگر، دولت بایدن هنوز سیاست خود را در قبال بحران کرهشمالی اعلام نکرده و بهطور حتم در این سفر و در کنار موضوع چین، مشورتهایی نیز درباره سیاست جدید واشنگتن در قبال پیونگیانگ انجام خواهد گرفت. یکی از مقامهای ارشد وزارت خارجه آمریکا قبل از این سفر به خبرنگاران گفت: «مقامهای آمریکایی از ماه فوریه از طریق چندین کانال ازجمله کانال مشهور به «نیویورک» سعی کردهاند با کرهشمالی ارتباط برقرار کنند و با اینکه نمایندگی این کشور در سازمان ملل نیز در جریان امر بوده، اما هیچ پاسخی از طرف مقابل نرسیده است. بنابراین ما قصد داریم علاوه بر مشورت با مقامهای دولت ترامپ که با کرهشمالی در ارتباط بودند، با مشاوره با ژاپن، کرهجنوبی و چین، به سیاستی مشخص در قبال کرهشمالی برسیم». علاوه بر موضوع کرهشمالی، توکیو و سئول متحدان اصلی و سنتی ایالات متحده در اقیانوس آرام هستند. ژاپن در بیانیهای بهعنوان یکی از اعضای گروه هفت، از اولین کشورهای مهم آسیایی بود که کودتا در میانمار را محکوم کرد.
از طرف دیگر، کرهجنوبی و آمریکا هم هفته گذشته توافقنامهای را امضا کردند که بر اساس آن سهم سئول برای پرداخت هزینه حضور نیروهای آمریکایی در این کشور 14درصد افزایش یافته است. بلینکن و آستین به دنبال آن هستند تا توافق مشابهی هم با ژاپن به امضا برسانند؛ توافقی که اخیرا با کرهجنوبی به امضا رسیده نتیجه اصرار ترامپ برای متعهدکردن متحدان آمریکاست. رئیسجمهوری سابق آمریکا همان رویکردی را که در قبال متحدان اروپایی خود در ناتو اتخاذ کرده بود، در شرق آسیا هم اجرا کرد و کرهجنوبی و ژاپن را تهدید کرده بود که اگر هزینه حضور نظامیان آمریکایی از کشورشان را نپردازند، واشنگتن هم تعهدات امنیتی خود را کاهش خواهد داد. اما افزایش ماجراجوییهای چین برای تسلط بر منطقه باعث شد تا سئول در برابر خواسته واشنگتن عقبنشینی کند و انتظار میرود توکیو نیز همین اقدام را انجام دهد.
قانون جنجالی چین
بلینکن و آستین در سفر به ژاپن در جلسهای به نام «کمیته مشورتی امنیتی» با حضور «توشیمیتسو موتگی»، وزیر خارجه و «نوبو کیشی»، وزیر دفاع ژاپن، شرکت خواهند کرد. در سفر به کرهجنوبی هم جلسه مشابهی با نام «نشست وزارتی» با «چونگ اوی یونگ»، وزیر خارجه و «سوه ووک»، وزیر دفاع کرهجنوبی برگزار خواهد شد. اقدامات تنشزای چین در دریاهای شرق و جنوبی خود یکی از عمدهترین نگرانیهای امنیتی کرهجنوبی، ژاپن و ایالات متحده محسوب میشود و این موضوع نیز یکی از چالشهای عمده دولت بایدن در تقابل با چین خواهد بود.
در آستانه سفر وزرای خارجه و دفاع آمریکا به شرق آسیا، ایالات متحده و ژاپن مخالفت شدید خود را با تلاشهای یکجانبه چین برای تغییر وضعیت موجود در دریاهای شرق و جنوب چین با استفاده از زور و تغییر قوانین ابراز کردند. همچنین قانون بحثبرانگیز جدید که فضای مانور گارد ساحلی چین را افزایش میدهد نیز موضوعی بود که هشدار واشنگتن و پکن را برانگیخت.
این قانون که از اول فوریه 2021 اجرا شده، به گارد ساحلی چین اجازه میدهد در برابر کشتیهای خارجی که از نظر آنها ورودشان به آبهای چین غیرقانونی بوده، از زور و سلاح استفاده کنند. به گفته ایالات متحده و ژاپن، این قانون میتواند به تشدید اختلافهای دریایی بینجامد. در روزهای گذشته و پس از اجرائیشدن این قانون، شناورهای گارد ساحلی چین در تلاش برای تحریک ژاپن بارها در آبهای ژاپن و در اطراف جزایر خالی از سکنه «سنکاکو» که چین آن را متعلق به خود میداند، نفوذ کردهاند. بلینکن اخیرا در نخستین سخنرانی مهم سیاست خارجی خود از زمان تصدی سمت ارشدترین دیپلمات واشنگتن، به دیپلمات ارشد واشنگتن گفت که تقابل با چین «بزرگترین آزمون ژئوپلیتیک» قرن خواهد بود و تأکید کرد که دولت بایدن برخلاف ترامپ، برای کنترل چین بر اتحاد و چندجانبهگرایی تأکید دارد و گام اول رویکرد جدید واشنگتن در قبال چین امروز برداشته خواهد شد.
