داشتن حدود 2 فرزند، از ویژگی رفتار زنان ایرانی در دهه اخیر بوده است
آینده باروری در ایران
ساعت24-نتایج برسی ها نشان می دهد اندازه خانواده ایران درسه دهه سپری شده پس از پایان جنگ کوچک شده است . این روند کاهند دردهه 1384 تا 1393 نیز ادامه داشته است.
براساس آمارهای دردسترس اندازه خانواده ایرانی در شهرها از 4.2 نفردر 1384 به 3.58نفرد ر1393 رسیده است که نشان دهنده کاهشی برابر با 15درصداست . به عبارت دیگر در ایران هرسال به طورمتوسط 1.5 درصد از اندازه خانوارها کاسته می شود. علاوه بر این خانوارهای 3و4 نفره درایران به سوی اکثریت قابل اعتنایی نسبت به خانواده های 4و 5نفره درحرکت هستند. . آینده ایرا ن از نظر باروری چگونه خواد بود و ایرانیان به سوی کدام الگو حرکت می کنند. براساس نتایج پژوهش انجام شده از سوی برخی جمعیت شناسان شامل میمنت حسینی چاوشی، محمد جلال عباسی شوازی و حجیه بی بی رازقی نصرآباد درحالی که خانواده های ایرانی قصددارند خانواده ای بزرگ تشکیل دهند اما با توجه به مسایل اقتصادی از این کار اجتناب می کنند. برخی از نتایج این پژوهش رادرزیر می خوانید :
با توجه به کاهش سریع باروری در دهه های 1370 و 1380 و دستیابی به باروری پایین تر از سـطح جانشـینی در سالهای قبل از 1390 ،این پرسش مطرح می شود که آینده باروری چه روندی در پیش خواهد داشت؟ بررسیهای اخیر حاکی از این است قصد و نیت فرزندآوری زنان همچنان تداوم دارد و تعداد فرزندان ایده آل خانواده ها بـیش از دو فرزند است . تعداد فرزندان ایده آل بـرای زوجین در شهر تهران نیزکه پیشگام باروری پایین بوده است حدود 5/2 فرزند است .علاوه بر آن در کشورهایی که باروری پایین تر از حد جانشینی را تجربه کرده اند باروری ایده آ ل آنها معمـولاً بـالاتر از دو فرزند بوده است . بدیهی است باروری خواسته زوجین تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله سطح سن، سن و طول دوره ازدواج، سواد و تحصیلات، محل زندگی، شغل، درآمد و سایر عوامل قرار دارد، و برای همه گروههای سنی و تحصیلی یکسان نیست. علاوه بر آن، این ایده ها به دلایل مختلفی همواره در حال تغییرند . فرزندآوری امری خصوصی است و قصد و نیت افراد برای داشتن فرزند با توجه به ایده ها و نگرش هـای آنـان در مورد باروری شکل می گیرد و برنامه های تشویقی و اقناعی برای زوجین و ارائه برنامـه هـای فرهنگـی برای تشکیل خانواده و فرزندآوری تا اندازه ای می تواند در شکل گیری ایده هـای فرزنـدآوری مـؤثر باشـد. بـا این حـال، چنانچه زمینه های تحقق باروری ایده آل و خواسته زوجین فراهم نشود، دستیابی به باروری سطح جانشینی امکان پذیر نخواهد بود. با توجه به تغییرات نگرشی خانواده ها و ارزشهای فرزندآوری آنان، حتی چنانچه خانواده هـا از وضـعیت بهتر اقتصادی نیز بهره مند شوند، بیشتر به دنبال بهبود کیفیت زندگی فرزندان خواهند بود تـا افـزایش تعـداد آنهـا. از این رو، حتی در صورت افزایش باروری، دستیابی به باروری بیش از 5/2 فرزند دور از انتظار است. مهمترین سؤال در مورد برنامه ریزی برای تثبیت یا افزایش فرزندآوری این است کـه چگونـه و بـا اعمـال چـه برنامه هایی میتوان باروری ایده آل و مورد انتظار زوجین را تحقق بخشید؟ نتایج تحقیقات نشان می دهد دستیابی به داشتن حدود 2 فرزند، از ویژگی رفتار زنان ایرانی در دهه اخیر بوده است. ولی باید توجه داشت زمـانی کـه باروری به سطح جانشینی و پایین تر از آن سوق پیـدا مـیکنـد، نقـش ازدواج افـزایش مـی یابـد. به مثـال، در کشورهای آسیای جنوب شرقی از جمله کره جنوبی، ژاپن و هنگ کنگ بیش از دو سـوم سـطح بـاروری بـا سـن ازدواج تبیین شده است .تأثیر سـن ازدواج در کشورهای اسلامی از جمله ایران که فرزندآوری در محدوده ازدواج صورت مـی گیرد و هـم خـانگی رواج نـدارد بیشتر است. حدود 35 درصد کاهش باروری طی سالهای 1375 تا 1385 از طریق افزایش سن ازدواج تبیین شـده است. .با توجه به موارد فوق، تثبیـت و تـداوم بـاروری حـدود سـطح جانشـینی مستلزم وقوع ازدواج در بین جوانان و نسل متولدین پس از انقلاب است. باید اذعان داشت به رغم پایین بودن نسبی فرزند خواسته و مورد انتظار نسل حاضر، به دلیل ساختار جوان جمعیتی و حضور نسل متولدین دهـه 1360 در سنین باروری، در سالهای آینده تعداد موالید، هر چند رو بـه کـاهش، ولـی همچنـان رشـد مثبـت جمعیـت را تضمین خواهد کرد. در مجموع، استفاده از فرصتهای بالقوه موجود از جمله وجـود جمعیـت جـوان در معـرض ازدواج که قصد فرزندآوری دارند، میتواند در تثبیت و یا افزایش نسبی باروری مؤثر باشد.
با توجه به کاهش سریع باروری در دهه های 1370 و 1380 و دستیابی به باروری پایین تر از سـطح جانشـینی در سالهای قبل از 1390 ،این پرسش مطرح می شود که آینده باروری چه روندی در پیش خواهد داشت؟ بررسیهای اخیر حاکی از این است قصد و نیت فرزندآوری زنان همچنان تداوم دارد و تعداد فرزندان ایده آل خانواده ها بـیش از دو فرزند است . تعداد فرزندان ایده آل بـرای زوجین در شهر تهران نیزکه پیشگام باروری پایین بوده است حدود 5/2 فرزند است .علاوه بر آن در کشورهایی که باروری پایین تر از حد جانشینی را تجربه کرده اند باروری ایده آ ل آنها معمـولاً بـالاتر از دو فرزند بوده است . بدیهی است باروری خواسته زوجین تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله سطح سن، سن و طول دوره ازدواج، سواد و تحصیلات، محل زندگی، شغل، درآمد و سایر عوامل قرار دارد، و برای همه گروههای سنی و تحصیلی یکسان نیست. علاوه بر آن، این ایده ها به دلایل مختلفی همواره در حال تغییرند . فرزندآوری امری خصوصی است و قصد و نیت افراد برای داشتن فرزند با توجه به ایده ها و نگرش هـای آنـان در مورد باروری شکل می گیرد و برنامه های تشویقی و اقناعی برای زوجین و ارائه برنامـه هـای فرهنگـی برای تشکیل خانواده و فرزندآوری تا اندازه ای می تواند در شکل گیری ایده هـای فرزنـدآوری مـؤثر باشـد. بـا این حـال، چنانچه زمینه های تحقق باروری ایده آل و خواسته زوجین فراهم نشود، دستیابی به باروری سطح جانشینی امکان پذیر نخواهد بود. با توجه به تغییرات نگرشی خانواده ها و ارزشهای فرزندآوری آنان، حتی چنانچه خانواده هـا از وضـعیت بهتر اقتصادی نیز بهره مند شوند، بیشتر به دنبال بهبود کیفیت زندگی فرزندان خواهند بود تـا افـزایش تعـداد آنهـا. از این رو، حتی در صورت افزایش باروری، دستیابی به باروری بیش از 5/2 فرزند دور از انتظار است. مهمترین سؤال در مورد برنامه ریزی برای تثبیت یا افزایش فرزندآوری این است کـه چگونـه و بـا اعمـال چـه برنامه هایی میتوان باروری ایده آل و مورد انتظار زوجین را تحقق بخشید؟ نتایج تحقیقات نشان می دهد دستیابی به داشتن حدود 2 فرزند، از ویژگی رفتار زنان ایرانی در دهه اخیر بوده است. ولی باید توجه داشت زمـانی کـه باروری به سطح جانشینی و پایین تر از آن سوق پیـدا مـیکنـد، نقـش ازدواج افـزایش مـی یابـد. به مثـال، در کشورهای آسیای جنوب شرقی از جمله کره جنوبی، ژاپن و هنگ کنگ بیش از دو سـوم سـطح بـاروری بـا سـن ازدواج تبیین شده است .تأثیر سـن ازدواج در کشورهای اسلامی از جمله ایران که فرزندآوری در محدوده ازدواج صورت مـی گیرد و هـم خـانگی رواج نـدارد بیشتر است. حدود 35 درصد کاهش باروری طی سالهای 1375 تا 1385 از طریق افزایش سن ازدواج تبیین شـده است. .با توجه به موارد فوق، تثبیـت و تـداوم بـاروری حـدود سـطح جانشـینی مستلزم وقوع ازدواج در بین جوانان و نسل متولدین پس از انقلاب است. باید اذعان داشت به رغم پایین بودن نسبی فرزند خواسته و مورد انتظار نسل حاضر، به دلیل ساختار جوان جمعیتی و حضور نسل متولدین دهـه 1360 در سنین باروری، در سالهای آینده تعداد موالید، هر چند رو بـه کـاهش، ولـی همچنـان رشـد مثبـت جمعیـت را تضمین خواهد کرد. در مجموع، استفاده از فرصتهای بالقوه موجود از جمله وجـود جمعیـت جـوان در معـرض ازدواج که قصد فرزندآوری دارند، میتواند در تثبیت و یا افزایش نسبی باروری مؤثر باشد.
