نشست 178 با حس ترس و دلهره
بازار نفت در اتاق احیا
ساعت 24-آخرین خبرها از وین، پایتخت اتریش؛ جایی که دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت خام (اوپک) در آن واقع شده و از امروز میزبان وزرای نفت و انرژی 24 کشور عضو و غیرعضو در این سازمان است تا در مورد یک مساله مهم و موثر بر بازار نفت تصمیمگیری کنند. مسالهای که توافق یا عدم توافق روی آن میتواند قیمت هر بشکه نفت را تا 60 دلار بالا ببرد یا به زیر 40 دلار برساند.
منظور ادامه روند کاهشی تولید نفت خام و حتی تعمیق بیشتر طرح کاهش تولید نفت است که از سال 2014 تاکنون میان اعضای اوپک و کشورهای غیرعضو در این سازمان باب شده و اکنون بیش از هر زمانی به این کاهش تولید برای برقراری تعادل میان عرضه و تقاضای نفت نیاز است. چراکه بازار در سختترین شرایط از سال 2008 تاکنون قرار دارد و تقاضا برای نفت بشدت افت کرده است. اما چرا؟ پاسخ آن به مهمترین و همه گیرترین اتفاق جهان مربوط میشود.
کرونا تولیدکنندگان را در منگنه گذاشت
همه چیز از ووهان چین شروع شد. شیوع ویروس کرونا ابتدا در چین و سپس در بسیاری از کشورهای جهان، تقاضا برای نفت را به طور جدی تحت تأثیر قرار داد. مثلاً از همان ابتدا، کارخانههای بسیاری تعطیل و نیمه تعطیل شدند و پروازهای متعددی با گسترش این بیماری لغو شد. در نهایت تقاضا برای نفت و سوخت جت به حداقل رسید.
با این اتفاق، اعضای اوپک، بویژه عربستان، بخش زیادی از بازار خود را از دست دادند و با وجود آنکه اواخر سال 2019 و طی اجلاس 177 اوپک، دست به کاهش تولید زده بودند، بازهم مازاد عرضه نفت در بازار شکل گرفت.
به این ترتیب انبارها در حال پر شدن است و این موضوع قیمتهای نفت را به قعر 2 ساله خود رسانده است. قیمتی در محدوده 50 تا 52 دلار برای هر بشکه، که برای هیچ تولیدکنندهای جذاب نیست. بویژه عربستان که هم بخشی از بازار خود را در کشورهایی نظیر چین از دست داده و هم قیمتهای کنونی نفت با رقم آمده در بودجهاش همخوانی ندارد.
عربستان نفتی را میخواهد که بالای 75 دلار در هر بشکه باشد. ضمن اینکه در عرضه سهام آرامکو (بزرگترین شرکت نفتی جهان که متعلق به عربستان است) با افت ارزش مواجه شده است و این موضوع برای ریاض اصلاً قابل تحمل نیست.
اکنون عربستان بزرگترین تولیدکننده نفت عضو اوپک، میخواهد که با همکاری اوپک و اوپک پلاس دست به یک توافق کاهش تولید فراتر از توافقهای قبلی بزند؛ حتی اعلام کرده که اوپک در اجلاس امروز، یعنی اجلاس فوقالعاده 178، بدون همکاری اوپک پلاس که در صدر آن روسیه قرار دارد، نیز کاهش بیشتر تولید را اعمال خواهد کرد.البته برخی از اعضای سازمان نیز با او همراه هستند اما در این میان تعدادی از کشورها اگرچه قول همکاری دادهاند ولی تمایلی به قبول تعهد کاهش بیشتر تولید ندارند.
میزبانی همراه با ترس و دلهره
به وین بازمی گردیم. دولت اتریش اگرچه اجلاس فوقالعاده 178 اوپک و هشتمین نشست مشترک وزرای اوپک و اوپک پلاس را بهدلیل شیوع ویروس کرونا لغو نکرده و سازمان بهداشت جهانی مانع برگزاری آن نشده است، اما حساسیتهای زیادی وجود دارد. از جمله اینکه هیچ خبرنگاری حق ورود به دبیرخانه را ندارد و هیأت همراه وزرا نباید بیش از 4 نفر را در بر بگیرد. وزرا و تمام هیأت همراه آنها به دقت در بدو ورود به وین تست کامل میشوند و اکنون فرودگاه بینالمللی وین با بیمارستان چندان فرقی ندارد.
بیژن زنگنه، وزیر نفت کشورمان نیز که صبح روز گذشته وارد پایتخت اتریش شد، چندین ساعت در فرودگاه بود و پس از تأیید سلامتی او و هیأت همراهش به هتل خود رفت.برخی از وزرا هم اعلام کردهاند که در این نشست حاضر نمیشوند. از جمله وزیر نفت عراق. برخی هم نمایندگانی از جانب خود فرستادهاند که اغلب سفرای کشورها هستند.دبیرخانه پروتکلهای خاصی مقرر کرده که این اجلاس در سلامت کامل برگزار شود. با این حال نگرانیها در اوج قرار دارد.
اجلاس تاریخ ساز
میگویند که اجلاس فوقالعاده 178 اوپک تاریخ ساز است. چرا که آینده همکاری اوپک و غیر اوپک را رقم میزند. اوپک که چند سالی است همکاریهای نفتی را با تولیدکنندگان غیر عضو نظیر روسیه و 13 کشور دیگر آغاز کرده، اکنون در یک شرایط خاص قرار دارد. شرایطی که نیاز به کاهش بیشتر تولید است اما روسیه هنوز بهطور جدی اعلام آمادگی و همکاری نکرده است. از این روست که اجلاس فوقالعاده 178 و هشتمین نشست مشترک اوپک پلاس، به میدانی برای راستی آزمایی همراهی غیر اوپک تبدل شده است.
در این رابطه «ایران» روز گذشته گفتوگویی با مدیرگروه مطالعات انرژی وین و رئیس اسبق امور اوپک ایران منتشر و به تفصیل این موضوع را بررسی کرد. فریدون برکشلی میگوید: «اوپک و غیر اوپک، چارهای جز همکاری ندارند. اما اجلاس فوقالعاده 178، آینده و مسیر همکاریهای اوپک و غیر اوپک را رقم خواهد زد. در یک تصویر بینالمللی، عربستان در موقعیت سختی گرفتار شده و روسیه هم عربستان را گوشه رینگ بوکس گیر انداخته است.»
او معتقد است که اجلاس امروز و فردا (5 و 6 مارس) تاریخ ساز است.
شبکه سیانبیسی نیز در گزارشی اعلام کرد: «اتحاد انرژی میان عربستان و روسیه به احتمال زیاد این هفته بشدت مورد توجه قرار میگیرد.»
یوهانس بنینی، از مسئولان مؤسسه جیبیسی، به این رسانه میگوید: «مشکل اتحاد روسیه و عربستان این است که اگرچه عربستان افزایش قیمت نفت را دنبال میکند، روسیه با قیمت نفت میان ۵۰ تا ۶۰ دلار راحت است. اکنون شما میتوانید شکافها در روابط روسیه و عربستان را مشاهده کنید. در حالی که عربستان خواهان کاهش تولید طولانی مدت است، روسیه حتی برای تمدید سه ماهه این کاهش تولید تردید دارد.»
تولید را یک میلیون بشکه کاهش دهید
در جریان بررسیها و دیده بانی بازار نفت طی روزهای اخیر، کمیته مشترک فنی اوپک و غیراوپک (JTC) در نشست خود افزون بر کاهش روزانه ۶۰۰ هزار بشکهای تولید نفت، پیشنهاد کاهش 500 هزار تا یک میلیون بشکهای تولید در هر روز را برای ارائه به وزیران آماده کرده است. اگر این کاهش تولید توسط اعضای اوپک و اوپک پلاس اجرایی شود، میان عرضه و تقاضا تعادل نسبی برقرار خواهد شد. در همین حال اخباری از پیشنهاد عربستان برای کاهش تولید نفت اوپک و غیر اوپک به میزان ١میلیون و ٢٠٠ هزار بشکه در روز به گوش می رسد که روسیه مخالف این پیشنهاد است.
البته احتمالاً اوپک و اوپک پلاس یک تصمیم کوتاه مدت خواهند گرفت. چراکه در نیمه دوم سال بازار به شرایط بهتری خواهد رسید و تقاضا تا حدی احیا خواهد شد.در این باره خبرگزاری رویترز به نقل از لئونید فدون، معاون رئیس شرکت لوک اویل روسیه، نوشت: «پیشنهاد اوپک مبنی بر کاهش تولید روزانه۶۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه نفت این سازمان و متحدانش، برای متوازن کردن بازار نفت و افزایش قیمتها به ۶۰ دلار کافی است. ضمن اینکه تأثیر ویروس کرونا بر قیمت نفت کوتاهمدت است.»
مقاومت روسیه تا آخرین لحظه
وزیر نفت کشورمان زمانی که وارد وین شد، با اعلام مازاد عرضه در بازار نفت گفت: «روسها تا آخرین لحظه در مقابل کاهش تولید نفت مقاومت میکنند تا عددی کم نکنند.»
بهگزارش شانا، بیژن زنگنه که برای شرکت در یکصدوهفتادوهشتمین نشست اوپک به وین رفته است، در بدو ورود، توضیح داد: «ضروری است اوپک و غیر اوپک تمام تلاششان را برای توازن بازار نفت انجام دهند. طبق پیشنهاد کمیته مشترک فنی اوپک و غیراوپک (JTC) و همچنین دبیرخانه، حداقل باید روزانه حدود 500 هزار بشکه از تولید نفت کاسته شود.»البته وزیر نفت میگوید: «شیوع ویروس کرونا بر تولید نفت ایران هیچ تأثیری نداشته است و ما همانند گذشته تولید میکنیم. البته در حملونقل و داخل شهرها شاهد کاهش مصرف بودهایم.»اگر اوپک و غیراوپک در غالب «اوپک پلاس» دست به توافق کاهش تولید بزنند، ایران و ونزوئلا و لیبی مانند گذشته از این توافق کاهش تولید معاف خواهند شد. با این حال رأی ایران برای رسیدن به اجماع در اوپک اهمیت ویژهای دارد.باید منتظر ماند و دید که اوپک در نشست فوقالعاده خود در ساعت 12 امروز وهمینطور اوپک پلاس در نشست ساعت 12 فردا روز جمعه (16 اسفندماه) به چه نتیجهای خواهد رسید. آیا این 24 کشور حاضر میشوند که با کاهش تولید و عرضه نفت، قیمتها را در بازار جهانی نفت خام به بالاتر از 52 دلار کنونی سوق دهند یا باید منتظر سقوط قیمتها به دامنه 40 دلار باشیم. تاکنون وزیران نفت و انرژی کویت و الجزایر برآورد مثبتی از نتایج این نشستها داشتهاند.
کرونا تولیدکنندگان را در منگنه گذاشت
همه چیز از ووهان چین شروع شد. شیوع ویروس کرونا ابتدا در چین و سپس در بسیاری از کشورهای جهان، تقاضا برای نفت را به طور جدی تحت تأثیر قرار داد. مثلاً از همان ابتدا، کارخانههای بسیاری تعطیل و نیمه تعطیل شدند و پروازهای متعددی با گسترش این بیماری لغو شد. در نهایت تقاضا برای نفت و سوخت جت به حداقل رسید.
با این اتفاق، اعضای اوپک، بویژه عربستان، بخش زیادی از بازار خود را از دست دادند و با وجود آنکه اواخر سال 2019 و طی اجلاس 177 اوپک، دست به کاهش تولید زده بودند، بازهم مازاد عرضه نفت در بازار شکل گرفت.
به این ترتیب انبارها در حال پر شدن است و این موضوع قیمتهای نفت را به قعر 2 ساله خود رسانده است. قیمتی در محدوده 50 تا 52 دلار برای هر بشکه، که برای هیچ تولیدکنندهای جذاب نیست. بویژه عربستان که هم بخشی از بازار خود را در کشورهایی نظیر چین از دست داده و هم قیمتهای کنونی نفت با رقم آمده در بودجهاش همخوانی ندارد.
عربستان نفتی را میخواهد که بالای 75 دلار در هر بشکه باشد. ضمن اینکه در عرضه سهام آرامکو (بزرگترین شرکت نفتی جهان که متعلق به عربستان است) با افت ارزش مواجه شده است و این موضوع برای ریاض اصلاً قابل تحمل نیست.
اکنون عربستان بزرگترین تولیدکننده نفت عضو اوپک، میخواهد که با همکاری اوپک و اوپک پلاس دست به یک توافق کاهش تولید فراتر از توافقهای قبلی بزند؛ حتی اعلام کرده که اوپک در اجلاس امروز، یعنی اجلاس فوقالعاده 178، بدون همکاری اوپک پلاس که در صدر آن روسیه قرار دارد، نیز کاهش بیشتر تولید را اعمال خواهد کرد.البته برخی از اعضای سازمان نیز با او همراه هستند اما در این میان تعدادی از کشورها اگرچه قول همکاری دادهاند ولی تمایلی به قبول تعهد کاهش بیشتر تولید ندارند.
میزبانی همراه با ترس و دلهره
به وین بازمی گردیم. دولت اتریش اگرچه اجلاس فوقالعاده 178 اوپک و هشتمین نشست مشترک وزرای اوپک و اوپک پلاس را بهدلیل شیوع ویروس کرونا لغو نکرده و سازمان بهداشت جهانی مانع برگزاری آن نشده است، اما حساسیتهای زیادی وجود دارد. از جمله اینکه هیچ خبرنگاری حق ورود به دبیرخانه را ندارد و هیأت همراه وزرا نباید بیش از 4 نفر را در بر بگیرد. وزرا و تمام هیأت همراه آنها به دقت در بدو ورود به وین تست کامل میشوند و اکنون فرودگاه بینالمللی وین با بیمارستان چندان فرقی ندارد.
بیژن زنگنه، وزیر نفت کشورمان نیز که صبح روز گذشته وارد پایتخت اتریش شد، چندین ساعت در فرودگاه بود و پس از تأیید سلامتی او و هیأت همراهش به هتل خود رفت.برخی از وزرا هم اعلام کردهاند که در این نشست حاضر نمیشوند. از جمله وزیر نفت عراق. برخی هم نمایندگانی از جانب خود فرستادهاند که اغلب سفرای کشورها هستند.دبیرخانه پروتکلهای خاصی مقرر کرده که این اجلاس در سلامت کامل برگزار شود. با این حال نگرانیها در اوج قرار دارد.
اجلاس تاریخ ساز
میگویند که اجلاس فوقالعاده 178 اوپک تاریخ ساز است. چرا که آینده همکاری اوپک و غیر اوپک را رقم میزند. اوپک که چند سالی است همکاریهای نفتی را با تولیدکنندگان غیر عضو نظیر روسیه و 13 کشور دیگر آغاز کرده، اکنون در یک شرایط خاص قرار دارد. شرایطی که نیاز به کاهش بیشتر تولید است اما روسیه هنوز بهطور جدی اعلام آمادگی و همکاری نکرده است. از این روست که اجلاس فوقالعاده 178 و هشتمین نشست مشترک اوپک پلاس، به میدانی برای راستی آزمایی همراهی غیر اوپک تبدل شده است.
در این رابطه «ایران» روز گذشته گفتوگویی با مدیرگروه مطالعات انرژی وین و رئیس اسبق امور اوپک ایران منتشر و به تفصیل این موضوع را بررسی کرد. فریدون برکشلی میگوید: «اوپک و غیر اوپک، چارهای جز همکاری ندارند. اما اجلاس فوقالعاده 178، آینده و مسیر همکاریهای اوپک و غیر اوپک را رقم خواهد زد. در یک تصویر بینالمللی، عربستان در موقعیت سختی گرفتار شده و روسیه هم عربستان را گوشه رینگ بوکس گیر انداخته است.»
او معتقد است که اجلاس امروز و فردا (5 و 6 مارس) تاریخ ساز است.
شبکه سیانبیسی نیز در گزارشی اعلام کرد: «اتحاد انرژی میان عربستان و روسیه به احتمال زیاد این هفته بشدت مورد توجه قرار میگیرد.»
یوهانس بنینی، از مسئولان مؤسسه جیبیسی، به این رسانه میگوید: «مشکل اتحاد روسیه و عربستان این است که اگرچه عربستان افزایش قیمت نفت را دنبال میکند، روسیه با قیمت نفت میان ۵۰ تا ۶۰ دلار راحت است. اکنون شما میتوانید شکافها در روابط روسیه و عربستان را مشاهده کنید. در حالی که عربستان خواهان کاهش تولید طولانی مدت است، روسیه حتی برای تمدید سه ماهه این کاهش تولید تردید دارد.»
تولید را یک میلیون بشکه کاهش دهید
در جریان بررسیها و دیده بانی بازار نفت طی روزهای اخیر، کمیته مشترک فنی اوپک و غیراوپک (JTC) در نشست خود افزون بر کاهش روزانه ۶۰۰ هزار بشکهای تولید نفت، پیشنهاد کاهش 500 هزار تا یک میلیون بشکهای تولید در هر روز را برای ارائه به وزیران آماده کرده است. اگر این کاهش تولید توسط اعضای اوپک و اوپک پلاس اجرایی شود، میان عرضه و تقاضا تعادل نسبی برقرار خواهد شد. در همین حال اخباری از پیشنهاد عربستان برای کاهش تولید نفت اوپک و غیر اوپک به میزان ١میلیون و ٢٠٠ هزار بشکه در روز به گوش می رسد که روسیه مخالف این پیشنهاد است.
البته احتمالاً اوپک و اوپک پلاس یک تصمیم کوتاه مدت خواهند گرفت. چراکه در نیمه دوم سال بازار به شرایط بهتری خواهد رسید و تقاضا تا حدی احیا خواهد شد.در این باره خبرگزاری رویترز به نقل از لئونید فدون، معاون رئیس شرکت لوک اویل روسیه، نوشت: «پیشنهاد اوپک مبنی بر کاهش تولید روزانه۶۰۰ هزار تا یک میلیون بشکه نفت این سازمان و متحدانش، برای متوازن کردن بازار نفت و افزایش قیمتها به ۶۰ دلار کافی است. ضمن اینکه تأثیر ویروس کرونا بر قیمت نفت کوتاهمدت است.»
مقاومت روسیه تا آخرین لحظه
وزیر نفت کشورمان زمانی که وارد وین شد، با اعلام مازاد عرضه در بازار نفت گفت: «روسها تا آخرین لحظه در مقابل کاهش تولید نفت مقاومت میکنند تا عددی کم نکنند.»
بهگزارش شانا، بیژن زنگنه که برای شرکت در یکصدوهفتادوهشتمین نشست اوپک به وین رفته است، در بدو ورود، توضیح داد: «ضروری است اوپک و غیر اوپک تمام تلاششان را برای توازن بازار نفت انجام دهند. طبق پیشنهاد کمیته مشترک فنی اوپک و غیراوپک (JTC) و همچنین دبیرخانه، حداقل باید روزانه حدود 500 هزار بشکه از تولید نفت کاسته شود.»البته وزیر نفت میگوید: «شیوع ویروس کرونا بر تولید نفت ایران هیچ تأثیری نداشته است و ما همانند گذشته تولید میکنیم. البته در حملونقل و داخل شهرها شاهد کاهش مصرف بودهایم.»اگر اوپک و غیراوپک در غالب «اوپک پلاس» دست به توافق کاهش تولید بزنند، ایران و ونزوئلا و لیبی مانند گذشته از این توافق کاهش تولید معاف خواهند شد. با این حال رأی ایران برای رسیدن به اجماع در اوپک اهمیت ویژهای دارد.باید منتظر ماند و دید که اوپک در نشست فوقالعاده خود در ساعت 12 امروز وهمینطور اوپک پلاس در نشست ساعت 12 فردا روز جمعه (16 اسفندماه) به چه نتیجهای خواهد رسید. آیا این 24 کشور حاضر میشوند که با کاهش تولید و عرضه نفت، قیمتها را در بازار جهانی نفت خام به بالاتر از 52 دلار کنونی سوق دهند یا باید منتظر سقوط قیمتها به دامنه 40 دلار باشیم. تاکنون وزیران نفت و انرژی کویت و الجزایر برآورد مثبتی از نتایج این نشستها داشتهاند.
