انفجار بزرگ کریمه؛ هدیه تولد پوتین
در مناطق جنوبی نیز جنگ در اطراف شهر مهم خرسون ادامه دارد. نیروهای اوکراینی که برخلاف جبهه شرقی، پیشرفتهای محدودی در جنوب داشتهاند در تلاش هستند تا خرسون را آزاد کنند. خرسون اولین و تنها مرکز استان در جنوب اوکراین است که روسها در ماه مارس موفق به تسخیر آن شدند. این منطقه چندی قبل، طی یک همهپرسی که از نظر نهادهای بینالمللی و سازمان ملل متحد غیرقانونی تلقی شد، به خاک روسیه الحاق شد.
موسسه مطالعات جنگ مستقر در واشنگتن در گزارش روزانه خود از جنگ اوکراین نوشته است که اصلیترین اقدام نظامی روسها در روزهای اخیر آغاز یک عملیات آفندی از منطقه باخموت واقع در استان دونتسک بوده که ارتش اوکراین مدعی است این حمله را دفع کرده اما مقامهای محلی منسوب به روسیه میگویند ارتش روسیه موفق شده پیشرویهایی در این عملیات داشته باشد.
در یک اتفاق جالب توجه نیز بامداد روز شنبه هشتم اکتبر، یک روز پس از تولد ولادیمیر پوتین رییسجمهور روسیه انفجاری مهیب روی پل کریمه رخ داد که روسها معتقدند اوکراینیها در آن نقش داشتهاند. روز گذشته کمیته ملی ضد تروریسم روسیه اعلام کرد که آتشسوزی در پل کریمه به دلیل کار گذاشتن بمب در یک خودرو روی داده و باعث آسیب به جاده شده است. این کمیته گفت که در ساعت شش و هفت دقیقه محلی در قسمت جادهای از پل کریمه، یک خودروی بمبگذاری شده منفجر شد که باعث آتشسوزی در هفت واگن (احتمالا مخزن ذخیره سوخت) راه آهن شده است. اولگ کریوچکوف یکی از مقامات محلی روسیه گفت که تصور میشود مخزن ذخیره سوخت آتش گرفته باشد و بنابراین تردد روی پل متوقف شده است. این گذرگاه شامل دو پل جادهای و ریلی است که روسیه پس از ضمیمه کردن کریمه به خاک خود در سال ۲۰۱۴ آنها را ساخته است. این پل که در سال ۲۰۱۸ افتتاح شد روی تنگه کرچ قرار دارد. از این پل به ویژه برای انتقال تجهیزات نظامی ارتش روسیه که در اوکراین میجنگند استفاده میشود.
ساعاتی پس از این انفجار، میخایلو پودولیاک از مشاوران ارشد ولودیمیر زلنسکی با انتشار پستی توییتری بدون اینکه بخواهد مسوولیت این حمله را مستقیما برعهده بگیرد، نوشت: «کریمه، پل، آغاز. همه چیزهای غیرقانونی باید تخریب شوند و هر آنچه دزدیده شده باید به اوکراین برگردانده شود و روسها باید همه مناطقی را که اشغال کردهاند، تخلیه کنند.»
جنگ تا پایان سال به کدام سمت و سو
خواهد رفت؟
یک ژنرال ارشد سابق ارتش ایالات متحده در واکنش به تحولات جنگ اوکراین به نشریه تایمز چاپ لندن گفته است که با توجه به پیشرفتهای اخیر ارتش اوکراین، امکان شکست دادن ارتش روسیه تا پیش از کریسمس وجود دارد. بن هاجز که تا سال 2018 فرماندهی نیروهای ارتش ایالات متحده در اروپا را برعهده داشته معتقد است خطوط دفاعی روسها در مناطق اشغالی در حال فروپاشی است: «براساس تمام چیزهایی که این روزها شاهد آن هستیم، دستکم در منطقه دونباس این فروپاشی خطوط دفاعی دیده میشود و فکر میکنم تا پایان سال، روسها به مرزهای پیش از 24 فوریه بازمیگردند.»
به نوشته تایمز، یک مقام ارشد دولت بریتانیا نیز با این تحلیل موافق است و میگوید اوکراینیها تا پیش از پایان سال میتوانند روسها را از منطقه دونباس بیرون کنند.
تحلیلها درباره مناطق جنوبی متفاوت است. بن هاجز که سابقه فرماندهی نیروهای امریکایی در حملات به عراق و افغانستان را نیز در کارنامه خود دارد، تاکید دارد در صورت تسخیر شهر خرسون، امکان تلاش اوکراینیها برای بازپسگیری کریمه هم وجود دارد اما این مساله بسیار بیشتر از چند ماه زمان خواهد برد.
برخی کارشناسان بر این باورند که هر چند پیشرویهای ارتش اوکراین در هفتههای اخیر از سرعت مطلوبی برخوردار بوده اما با فرا رسیدن زمستان شرایط تغییر خواهد کرد. فرانتس استفان گادی، محقق موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک میگوید: «برای ارتش اوکراین یک مسابقه با زمان وجود دارد. آنها باید تا پیش از فرا رسیدن زمستان و تقویت نیروهای روسی تا میتوانند مناطق بیشتری را تصرف کنند.» به گفته او، در مقابل برای ارتش روسیه اولویت اول این است که تا میتوانند اوکراینیها را معطل کنند و برخی عقبنشینیهای تاکتیکی داشته باشند تا فصل زمستان فرا برسد. گادی و تعدادی دیگر از کارشناسان تصریح میکنند این پیشبینی که ارتش اوکراین تا پیش از پایان سال 2022 میتواند پیروز شود، «غیرممکن» است.
روزنامه واشنگتن پست درخصوص شرایط احتمالی جنگ در زمستان مینویسد: «برف و باران زمین نبرد را گلآلود و حرکت ماشینهای سنگین و ادوات زرهی را ناممکن میسازد. این مساله به خصوص در جنوب نگرانکننده است. بسیاری از اوکراینیها هم فکر میکنند که روسیه در فصل زمستان حملات علیه زیرساختها را تشدید خواهد کرد تا اوکراینیها از نظر تامین گرما و برق در شرایط سختی قرار گیرند.»
به گزارش کییف ایندیپندنت، در هفتههای اخیر دولت اوکراین تلاش ویژهای برای تامین مایجتاج احتمالی سربازان ازجمله غذا و لباس گرم در فصل زمستان کرده تا امکان ادامه نبرد برای آنها وجود داشته باشد.
در مقابل اوکراینیها امیدوارند که آسیبپذیری خطوط تدارکاتی روسها باعث شود با فرا رسیدن فصل زمستان و سختتر شدن امکان انتقال آذوقه و تجهیزات نظامی به سربازان روس، فعالیتهای آنان نیز با مشکلاتی جدی مواجه شود.
تلاش غرب برای افزایش حمایتهای نظامی از اوکراین
امانوئل ماکرون، رییسجمهوری فرانسه از ایجاد یک «صندوق ویژه» خبر داد تا اوکراین بتواند تجهیزات موردنیاز خود را به صورت مستقیم از شرکتهای فرانسوی تولیدکننده تسلیحات تهیه کند. او روز جمعه ۷ اکتبر پس از شرکت در نشست مجمع سیاسی اروپا در پراگ گفت که دولتش برای شروع به کار این صندوق ویژه، ۱۰۰ میلیون یورو میپردازد. جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز جمعه پیش از ورود به نشست مجمع سیاسی اروپا در پراگ، از کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواسته بود تا پول بیشتری را برای خرید تسلیحات مورد نیاز اوکراین اختصاص دهند. به گزارش یورونیوز، فرانسه بارها به دلیل سطح پایینتر حمایت نظامی از اوکراین در مقایسه با متحدانش مورد انتقاد قرار گرفته است، اما مقامهای این کشور میگویند که ریشه این اختلافات در ظرفیت فرانسه است و نه اراده سیاسی. براساس رتبهبندی ماه آگوست موسسه کیل برای اقتصاد جهانی، کمکهای نظامی ۲۳۳ میلیون یورویی فرانسه به اوکراین، این کشور را در رتبه یازدهم جهان و بسیار پایینتر از امریکا (۲۵ میلیارد یورو)، بریتانیا (۴ میلیارد یورو) و لهستان. (۱،۸ میلیارد یورو) قرار داده است. آلمان که به لحاظ تاریخی از درگیریهای نظامی پس از جنگ جهانی دوم دوری میکند، بیش از چهار برابر فرانسه به اوکراین کمک کرده است.
کارین ژان پییر، سخنگوی کاخ سفید هم هفته گذشته اعلام کرد که امریکا 1.1 میلیارد دلار تسلیحات و تجهیزات جدید از جمله 18 سامانه موشکی هیمارس (HIMARS) را دراختیار اوکراین قرار خواهد داد. او در ادامه خاطرنشان کرد که بسته حمایتی جدید همچنین شامل صدها وسیله نقلیه زرهی، رادار و سامانههای پهپادی است.
تغییر فرماندهی در پی افزایش انتقادات از اداره جنگ
وزارت دفاع روسیه شنبه (هشتم اکتبر) اعلام کرد ژنرال ارتش «سرگئی سوروویکین» به عنوان فرمانده «گروه مشترک نیروها در منطقه عملیات نظامی ویژه» منصوب شد. طبق گزارشها، به دستور سرگئی شویگو وزیر دفاع روسیه این ژنرال روس که پیشتر فرماندهی کل نیروهای هوافضای روسیه را برعهده داشت، فرمانده گروه مشترک نیروهای روسیه در اوکراین شد. به نوشته آسوشیتدپرس، وزارت دفاع روسیه اعلام کرد سوروویکین به عنوان فرمانده تمام نیروهایی که در اوکراین میجنگند منصوب شد. براساس گزارش سرویسهای اطلاعاتی ایالات متحده، یکی از افراد حلقه نزدیکان ولادیمیر پوتین رییسجمهور روسیه در هفتههای اخیر بهشدت از پوتین به دلیل شیوه اداره جنگ اوکراین انتقاد کرده است. تحلیلگران از این آشفتگی در جامعه روسیه که دامنه آن به حلقه نزدیکان رییسجمهور نیز رسیده است به عنوان یکی از تبعات جدی حمله روسیه به اوکراین یاد میکنند که برخلاف تصور روسها به جای یک پیروزی برقآسا برای آنها تحریم و تلفات انسانی زیادی به همراه داشت و دستاورد آن محدود به الحاق -موقت و بدون شناسایی بینالمللی - بخشی از خاک اوکراین به روسیه میشود. روزنامه واشنگتنپست نوشته است که گزارش جدید سرویسهای اطلاعاتی ایالات متحده درباره انتقاد یکی از نزدیکان پوتین از او به اندازهای برای امریکاییها مهم تلقی میشد که راه خود را به گزارشهای روزانه به رییسجمهور ایالات متحده باز کرد و به خواست جو بایدن، با تعدادی دیگر از مقامهای ارشد کشور نیز به اشتراک گذاشته شد. یکی از مقامهایی که به شرط ناشناس ماندن درباره این موضوع با واشنگتنپست گفتوگو کرده، میگوید: محور اصلی انتقادها از پوتین «سوءمدیریت جنگ» و «اشتباهات متعدد و اثرگذار در کارزار نظامی روسیه» بوده است.
اعتماد