بانكداران زير فشار اتحاد دولت و توليد
پوست چه کسی کنده خواهد شد
سایت خبری تحلیلی ساعت 24- محمدصادق جنانصفت- محمد نهاوندیان در تیرماه ۱۳۹۱ ، رییس اتاق بازرگاین ایران بود. او در آن روزها، کار سختی داشت تا مابع متضاد کارخانهدار و واردکننده را سازگار کند که احساس کرد، دشواری تازهای ایجاد شده است. این دشواری تازه، سرسختی بانکداران ایرانی در دادن تسهیلات به متقاضیان به ویژه در بخش تولید بود.
محمد نهاونديان در روز صنعت سال ۱۳۹۱ گفت: «مهمترين مشكل توليدكنندگان در ايران، عدم دسترسي به منابع بانكي و انحصار منابع بزرگ در دست عدهاي خاص است كه بنگاههاي توليدي را از رقابتپذير شدن دور نگه داشته است.»
اين گلايه و انتظار محمد نهاونديان رييس اتاق بازرگاني در سال ۱۳۹۱ با شدت و شمار بيشتر هنوز ادامه دارد. يحيي آل اسحاق، همكار قديمي نهاونديان در دولت آقاي هاشمي رفسنجاني در اوايل دهه ۱۳۷۰ و همتاي او در اتاق بازرگاني تهران همين چند روز پيش بود كه شمشير از نيام بركشيد و بر فرق بانكها كوبيد. او در انتقادي كمسابقه تاكيد كرد، درآمدزايي بانكها بسيار نگران كننده است... بانكهاي كشور متاسفانه تبديل به بنگاه هاي اقتصادي شدهاند در حالي كه بانكها بنگاه نيستند و بايد سود خود را از عمليات بانكي در شعبه به دست آورند... تمام اقتصاد ايران تبديل به كارمندان بانكها شدهاند.»
غلامرضا شافعي، رييس اتاق ايران نيز گفته است: همه گرفتار معوقات بانكي بوده و هستيم و در بسياري از موارد در تنگناهاي شديد به بانكها مراجعه كردهايم تا وام معوق ما را تمديد كنند اما بانكها اصل بدهي، سود تسهيلات و جريمه را به عنوان واجد جديد و با قرارداد جديد تمديد ميكردند.
وقتي رييس اتاق ايران و تهران به مثابه دو نهاد نيرومند و شناخته شده بخش خصوصي پرچم مبارزه عليه رفتار بانكها را در دست گرفتند كسي گمان نميكرد رييس كل بانك مركزي نيز با آنها همراه شود. اما وليالله سيف در سفر به استان لرستان ضمن بيان نكات يادشده در سخنان توليدكنندگان به بانكها هشدار داد تا ۱۵ روز آينده بايد اسامي شركتهاي تحت مالكيت خود را معرفي كنند. علاوه بر اين، چند روز پيش از اين نيز مسعود نيلي تئوريسين اقتصاد دولت يازدهم تاكيد كرد بانكها بايد داراييهاي خود را بفروشند تا منابع به دست آمده از آن را به توليد دهند و چرخهاي توليد را به حركت درآورند.
سكوت بانكداران
در حالي كه فشار توليدكنندگان و دولتيها روزبهروز بر بانكها افزوده و پرشمار ميشود، بانكداران اما سخن نميگويند و ترجيح دادهاند سكوت كنند تا اين طوفان از سر آنها بگذرد. برخي از مديران بانكها اما معتقدند كه فشار بر آنها براي فروش داراييهاي ملكي خود در فضاي ركودي فعلي به معناي اين است كه آنها را در دامان زيان بيندازيم و اين با تعهد به مشتريان، سپردهگذاران و سهامداران مغاير است.
راه باريك و احتمال برخورد
وقتي راه كسب و كار فراخ و باز است و هر بخش از فعالان اقتصادي ميتوانند در اين راه فراخ به دنبال روزي خود باشند، كمتر به يكديگر كار دارند. آنها از مسيرهاي گوناگون ميروند و احتمال برخورد آنها كاهش مييابد. اما وقتي راهها باريك و تنگ ميشود، فعالان اقتصادي راهي جز برخورد پيدا نميكنند. در شرايطي كه اقتصاد ايران ۲ سال را در ركود به سر برده و رشد اقتصادي منفي بوده است، احتمال اينكه هر صنف و صنعت تلاش كند لقمه ديگري را از دهانش بيرون آورد افزايش مييابد. در شرايط كمبود منابع ريالي كه دولت از بيم پرواز تازه تورخ توزيع آن را محدود كرده است و در شرايطي كه منابع ارزي نيز به سختي به تن اقتصاد سرازير ميشود، مجادله بر سر پساندازهاي داخلي ميان بانكداران و بخش واقعي اقتصاد هر روز بيشتر ميشود. آيا همدستي توليد و دولت عليه بانكداران به روزهاي خوش بانكداران پايان ميدهد؟
به نظر ميرسد فضاي مجادله گونهاي است كه يك طرف بايد سر خم كند و پوست بيندازد. اين پوست انداختن ساده نيست و به نوعي پوست كندن ميماند كه بايد ديد نصيب كدام گروه ميشود.
اين گلايه و انتظار محمد نهاونديان رييس اتاق بازرگاني در سال ۱۳۹۱ با شدت و شمار بيشتر هنوز ادامه دارد. يحيي آل اسحاق، همكار قديمي نهاونديان در دولت آقاي هاشمي رفسنجاني در اوايل دهه ۱۳۷۰ و همتاي او در اتاق بازرگاني تهران همين چند روز پيش بود كه شمشير از نيام بركشيد و بر فرق بانكها كوبيد. او در انتقادي كمسابقه تاكيد كرد، درآمدزايي بانكها بسيار نگران كننده است... بانكهاي كشور متاسفانه تبديل به بنگاه هاي اقتصادي شدهاند در حالي كه بانكها بنگاه نيستند و بايد سود خود را از عمليات بانكي در شعبه به دست آورند... تمام اقتصاد ايران تبديل به كارمندان بانكها شدهاند.»
غلامرضا شافعي، رييس اتاق ايران نيز گفته است: همه گرفتار معوقات بانكي بوده و هستيم و در بسياري از موارد در تنگناهاي شديد به بانكها مراجعه كردهايم تا وام معوق ما را تمديد كنند اما بانكها اصل بدهي، سود تسهيلات و جريمه را به عنوان واجد جديد و با قرارداد جديد تمديد ميكردند.
وقتي رييس اتاق ايران و تهران به مثابه دو نهاد نيرومند و شناخته شده بخش خصوصي پرچم مبارزه عليه رفتار بانكها را در دست گرفتند كسي گمان نميكرد رييس كل بانك مركزي نيز با آنها همراه شود. اما وليالله سيف در سفر به استان لرستان ضمن بيان نكات يادشده در سخنان توليدكنندگان به بانكها هشدار داد تا ۱۵ روز آينده بايد اسامي شركتهاي تحت مالكيت خود را معرفي كنند. علاوه بر اين، چند روز پيش از اين نيز مسعود نيلي تئوريسين اقتصاد دولت يازدهم تاكيد كرد بانكها بايد داراييهاي خود را بفروشند تا منابع به دست آمده از آن را به توليد دهند و چرخهاي توليد را به حركت درآورند.
سكوت بانكداران
در حالي كه فشار توليدكنندگان و دولتيها روزبهروز بر بانكها افزوده و پرشمار ميشود، بانكداران اما سخن نميگويند و ترجيح دادهاند سكوت كنند تا اين طوفان از سر آنها بگذرد. برخي از مديران بانكها اما معتقدند كه فشار بر آنها براي فروش داراييهاي ملكي خود در فضاي ركودي فعلي به معناي اين است كه آنها را در دامان زيان بيندازيم و اين با تعهد به مشتريان، سپردهگذاران و سهامداران مغاير است.
راه باريك و احتمال برخورد
وقتي راه كسب و كار فراخ و باز است و هر بخش از فعالان اقتصادي ميتوانند در اين راه فراخ به دنبال روزي خود باشند، كمتر به يكديگر كار دارند. آنها از مسيرهاي گوناگون ميروند و احتمال برخورد آنها كاهش مييابد. اما وقتي راهها باريك و تنگ ميشود، فعالان اقتصادي راهي جز برخورد پيدا نميكنند. در شرايطي كه اقتصاد ايران ۲ سال را در ركود به سر برده و رشد اقتصادي منفي بوده است، احتمال اينكه هر صنف و صنعت تلاش كند لقمه ديگري را از دهانش بيرون آورد افزايش مييابد. در شرايط كمبود منابع ريالي كه دولت از بيم پرواز تازه تورخ توزيع آن را محدود كرده است و در شرايطي كه منابع ارزي نيز به سختي به تن اقتصاد سرازير ميشود، مجادله بر سر پساندازهاي داخلي ميان بانكداران و بخش واقعي اقتصاد هر روز بيشتر ميشود. آيا همدستي توليد و دولت عليه بانكداران به روزهاي خوش بانكداران پايان ميدهد؟
به نظر ميرسد فضاي مجادله گونهاي است كه يك طرف بايد سر خم كند و پوست بيندازد. اين پوست انداختن ساده نيست و به نوعي پوست كندن ميماند كه بايد ديد نصيب كدام گروه ميشود.