درسی از پرونده هسته ای
احسان جنان صفت
ضربالمثلها چكيده سالها تجربه هستند و به كارگيري آنها ميتواند گرهگشاي بسياري از مشكلات باشد. جمله “عدو شود سبب خير گر خدا خواهد” در اين دوره سرنوشتساز مذكرات هستهاي راهكارهاي با ارزشي را ميتواند پيش روي سياستگذاران كلان ايران قرار دهد. در صورتي كه تحريمها و گرفتاريهاي فروش نفت به واسطه آن اتفاق نميافتاد، شايد عمق فاجعه وابستگي اقتصاد ايران به نفت مثل امروز نمايان نميشد. اين در حالي است كه كشوري مانند نروژ با ذخيره ارزي نزديك به ۹۰۰ ميليارد دلار، به دليل تنوع درامدي درصد بالايي از درآمد نفتي خود را براي نسلهاي آينده سرمايهگذاري ميكند و در صورت درگيري سياسي و عدم صادرات نفت اقتصاد اين كشور دستخوش بحران نخواهد شد. در شرايط فعلي و با توجه به تنشهاي ايران با گروه ۱+۵، اگر ايران اقتصاد قدرتمندي داشت، دست مذاكرهكنندگان بازتر بود تا مبادا به دليل فشارهاي اقتصادي امتيازات سياسي دهند. از اين رو تحريمهاي ناخوشايند ميتواند درسي براي برنامهريزان اقتصادي ايران باشد تا چارچوبهاي اقتصادي كشور را تغيير دهند و شهروندان از اقتصاد وابسته به نفت رها شوند اما روش مناسب را بايد يافت و كليشههاي قديمي و شعار اقتصاد بدون نفت را كنار گذاشت و راهكارهاي اجرايي پيشنهاد داد .هرچند روشهاي كوتاهمدت و ميان مدتي مانند ساخت كارخانه و واحدهاي توليدي، كشاورزي و ايجاد اشتغال نيكو است اما آنچه ميتواند سكوي پرتابي باشد برنامههاي بلندمدت است. متاسفانه واحدهاي صنعتي ايران وابسته به كالاهاي سرمايهاي ساير كشورها هستند و تا زماني كه ايران توليدكننده تكنولوژي نباشد و صرفا مصرفكننده آن باشد آن پرش بلند را شاهد نخواهيم بود. اما ميتوان براي نيل به اين هدف راههايي كه كشورهاي با اقتصاد توسعهيافته پيمودهاند را بررسي و الگوهاي مناسب را سر لوحه قرار داد. به طور مثال كشور ژاپن كه پس از جنگ جهاني دوم به ويرانهاي شبيه بود تمركز خود را بر آموزش هموطنانش گذاشت و با پايهريزي سيستم آموزشي صحيح و مبتني بر عملگرايي و نه تئوري محض مانند آنچه اكنون در نظام آموزشي ايران پياده ميشود اقتصادش را مولد كرد. در اين راه سياستگذاران بايد با اختصاص بودجه كافي امكان بررسي و پيادهسازي سيستم آموزشي متفاوت و مطالب با نمونههاي كشورهاس توسعه يافته را در اختيار كارشناسان قرار دهند. از طرفي بالاترين دستمزدها در ايران براي معلمان در نظر گرفته شود تا نخبگان كه معمولا براي انتخاب رشته دانشگاهي تمايل به ورود به رشتههاي پزشكي و مهندسي دارند اقبال بيشتري به معلم شدن نشان دهند.اميد است با موفقيت در مذاكرات و برنامهريزي كوتاه، ميان و بلندمدت شايسته، حال و روز ايرانيان هر روز بهتر شود.
