ماهیت تحرک مخالفان دیپلماسی هسته یی
جلال خوش چهره
از پيش از ٢٤نوامبر (سوم آذر) معلوم بود كه عدم دستيابي به توافق هسته يي ميان ايران و گروه ١+٥ چشمانداز پرسنگلاخي را پيشروي مذاكره كنندگان براي استمرار ديپلماسي ايجاد ميكند و اوضاع بسيار سخت تر از گذشته خواهد شد.
در واقع مخالفان ديپلماسي فرصتي یافته اند تا اوضاع را براي مذاكره كنندگان سخت تر از گذشته كنند.
كمتر از دو هفته بعد از اين تاريخ، قرائن سخت تر شدن فرآيند مذاكرات را نشان داد. مخالفان ديپلماسي هسته يي در هفته هاي اخير بر شدت اقدامهاي ايذايي خود عليه فرآيند منطقي مذاكرات افزوده اند. آنان به ترتيبي تلاش ميكنند اعتماد متقابل به اراده توافق را در همه طرف هاي مذاكره كننده دچار آسيب كرده و اوضاع را به نقطه صفر بازگردانند. مخالفان ديپلماسي در سطوح مختلف وارد عمل شده اند.
جمهوريخواهان امريكا كه از سوم ژانويه ٢٠١٥ اكثريت كنگره اين كشور را در اختيار ميگيرند وعده قانوني كردن طرح تشديد تحريمهاي ايران را دادهاند. «رابرتكروكر» رييس جديد كميته سياست خارجي مجلس سناي امريكا با انتشار بيانيه يي، تمديد مذاكرات با ايران را بدون هرگونه تشديد فشار عليه اين كشور مورد ترديد قرار داده است. در اينحال جمهوريخواهان در مسير مذاكرات سنگ تازه يي پرتاب كردهاند؛ آنان خواستار ورود مستقيم كنگره در هرگونه توافق احتمالي با تهران هستند. ٤٣نفر از سناتورهاي جمهوريخواه در نامه خود به اوباما گفته اند: «تا زماني كه كاخ سفيد، كنگره را به صورت جدي در مذاكرات جاري به بازي نگيرد، هرنوع توافق با ايران و پيشنهادات ارايه شده به تهران از سوي كنگره يا اجراي مفاد توافق احتمالي را بعد از پايان رياست جمهوري اوباما نخواهند پذيرفت.» بيانيه مشترك «باب مك كي»، «ليندزي گراهام» و «كلياپوت» نيز با ابراز مخالفت در تمديد مذاكرات تصريح كرده است: «تمديد مذاكرات نه تنها بايد با اعمال تحريم هاي تازه همراه باشد بلكه هرنوع توافق نهايي با ايران بايد براي تاييد به كنگره تسليم شود.» اما اقدامهاي ايذايي عليه ديپلماسي هسته يي تنها محدود به جمهوريخواهان اكثريت يافته در كنگره نميشود بلكه در اندك مدت پس از ٢٤نوامبر در سطح منطقه و ...جهان نيز تحرك مخالفان توافق هسته يي به اشكال مختلف افزايش يافته است: تلاش براي چند لايه كردن مذاكرات و گسترش دامنه آن به موضوعات حقوق بشر، مسائل خاورميانه و محدودسازي حزبالله لبنان وحماس، القاي اين ذهنيت كه واشنگتن برخلاف سنت جاري در بيش از يك سال مذاكرات هسته يي اكنون خواستار لحاظ شدن مطالبات متحدان منطقه يي خود در مذاكرات است، تحرك نظامي اسراييل در سوريه، اقدام تخريبي سعوديها در كاهش ٣٠تا ٤٠درصدي قيمت جهاني نفت، اعلام تاسيس دوباره پايگاه نظامي انگليس در بحرين، طرح ايجاد نيروي واكنش سريع كشورهاي عرب حاشيه جنوبي خليج فارس؛ انفجار مقابل منزل سفيرايران در صنعا، تشديد تحريكات فرقه يي در سطح منطقه و... از جمله اقدامهاي ياد شده است. نقطه قوت تهران در برخورد با تحركات ايذايي مخالفان توافق هسته يي در بيرون از مرزهاي ايران، حفظ خونسردي و تعقيب اصول اعلام شده اش در فرآيند مذاكراتي است كه بايد به توافق جامع بينجامد. به عبارت ديگر، ماهيت اقدامهاي ايذايي عليه ديپلماسي هسته يي تحريك تهران به واكنش عصبي در قبال آن است. ايران در يك سال گذشته چهره يي قابل قبول را به عنوان عضو تعامل گر و منطقي در جامعه جهاني ارايه كرده است. اقدامهاي ايذايي نيز واكنش انفعالي به اين موقعيت است. بديهي است راه ادامه ديپلماسي هسته يي بعد از ٢٤ نوامبر، سخت و پر سنگلاخ است و به راحتي نميتوان براي آن گمان روشني داشت اما مهم، هدفي است كه پيمودن اين مسير در پي تحقق آن عمل میکند.
در واقع مخالفان ديپلماسي فرصتي یافته اند تا اوضاع را براي مذاكره كنندگان سخت تر از گذشته كنند.
كمتر از دو هفته بعد از اين تاريخ، قرائن سخت تر شدن فرآيند مذاكرات را نشان داد. مخالفان ديپلماسي هسته يي در هفته هاي اخير بر شدت اقدامهاي ايذايي خود عليه فرآيند منطقي مذاكرات افزوده اند. آنان به ترتيبي تلاش ميكنند اعتماد متقابل به اراده توافق را در همه طرف هاي مذاكره كننده دچار آسيب كرده و اوضاع را به نقطه صفر بازگردانند. مخالفان ديپلماسي در سطوح مختلف وارد عمل شده اند.
جمهوريخواهان امريكا كه از سوم ژانويه ٢٠١٥ اكثريت كنگره اين كشور را در اختيار ميگيرند وعده قانوني كردن طرح تشديد تحريمهاي ايران را دادهاند. «رابرتكروكر» رييس جديد كميته سياست خارجي مجلس سناي امريكا با انتشار بيانيه يي، تمديد مذاكرات با ايران را بدون هرگونه تشديد فشار عليه اين كشور مورد ترديد قرار داده است. در اينحال جمهوريخواهان در مسير مذاكرات سنگ تازه يي پرتاب كردهاند؛ آنان خواستار ورود مستقيم كنگره در هرگونه توافق احتمالي با تهران هستند. ٤٣نفر از سناتورهاي جمهوريخواه در نامه خود به اوباما گفته اند: «تا زماني كه كاخ سفيد، كنگره را به صورت جدي در مذاكرات جاري به بازي نگيرد، هرنوع توافق با ايران و پيشنهادات ارايه شده به تهران از سوي كنگره يا اجراي مفاد توافق احتمالي را بعد از پايان رياست جمهوري اوباما نخواهند پذيرفت.» بيانيه مشترك «باب مك كي»، «ليندزي گراهام» و «كلياپوت» نيز با ابراز مخالفت در تمديد مذاكرات تصريح كرده است: «تمديد مذاكرات نه تنها بايد با اعمال تحريم هاي تازه همراه باشد بلكه هرنوع توافق نهايي با ايران بايد براي تاييد به كنگره تسليم شود.» اما اقدامهاي ايذايي عليه ديپلماسي هسته يي تنها محدود به جمهوريخواهان اكثريت يافته در كنگره نميشود بلكه در اندك مدت پس از ٢٤نوامبر در سطح منطقه و ...جهان نيز تحرك مخالفان توافق هسته يي به اشكال مختلف افزايش يافته است: تلاش براي چند لايه كردن مذاكرات و گسترش دامنه آن به موضوعات حقوق بشر، مسائل خاورميانه و محدودسازي حزبالله لبنان وحماس، القاي اين ذهنيت كه واشنگتن برخلاف سنت جاري در بيش از يك سال مذاكرات هسته يي اكنون خواستار لحاظ شدن مطالبات متحدان منطقه يي خود در مذاكرات است، تحرك نظامي اسراييل در سوريه، اقدام تخريبي سعوديها در كاهش ٣٠تا ٤٠درصدي قيمت جهاني نفت، اعلام تاسيس دوباره پايگاه نظامي انگليس در بحرين، طرح ايجاد نيروي واكنش سريع كشورهاي عرب حاشيه جنوبي خليج فارس؛ انفجار مقابل منزل سفيرايران در صنعا، تشديد تحريكات فرقه يي در سطح منطقه و... از جمله اقدامهاي ياد شده است. نقطه قوت تهران در برخورد با تحركات ايذايي مخالفان توافق هسته يي در بيرون از مرزهاي ايران، حفظ خونسردي و تعقيب اصول اعلام شده اش در فرآيند مذاكراتي است كه بايد به توافق جامع بينجامد. به عبارت ديگر، ماهيت اقدامهاي ايذايي عليه ديپلماسي هسته يي تحريك تهران به واكنش عصبي در قبال آن است. ايران در يك سال گذشته چهره يي قابل قبول را به عنوان عضو تعامل گر و منطقي در جامعه جهاني ارايه كرده است. اقدامهاي ايذايي نيز واكنش انفعالي به اين موقعيت است. بديهي است راه ادامه ديپلماسي هسته يي بعد از ٢٤ نوامبر، سخت و پر سنگلاخ است و به راحتي نميتوان براي آن گمان روشني داشت اما مهم، هدفي است كه پيمودن اين مسير در پي تحقق آن عمل میکند.
