دلار و بودجه ۹۴
پیش بینی مجلس از افزایش قیمت دلار
ساعت24-در لایحه بودجه سال ۱۳۹۴ نرخ برابری دلار براساس محاسبات بودجه معادل ۲۸۵۰۰ ریال در نظر گرفته شده است باید توجه داشت نرخ ارز متعیری است که باید براساس متغیرهای بخش خارجی و همچنین ملاحظات سیاستگذاری پولی تعیین شود و نه بر اساس نیازهای ریالی بودجه دولت.
تعيين نرخ ارز براساس بودجه دولت داراي پيامدهايي در اقتصاد است كه به رشد اقتصادي آسيب وارد مي كند كه به برخي از آنها به صورت زير مي توان اشاره كرد.
سلطه سياست مالي بر سياست پولي: تعيين نرخ ارز بر اساس بودجه و سياست مالي باعث سلطه سياست مالي بر سياست پولي مي شود. به اين صورت كه با تعيين نرخ ارز توسط دولت خالص دارايي هاي خارجي بانك مركزي نيز بر اساس نرخ ارز تعيين شده توسط دولت مشخص مي شود و از اين رو عملا سياستگذار پولي نمي تواند اهداف تورمي خود را به اجرا بگذارد. اين موضوع استقلال بانك مركزي را با مخاطره مواجه كرده مي تواند پيامدهاي تورمي در داشته و به رشد اقتصادي آسيب وارد كند.
عدم تعيين نرخ ارزي متناسب با وضعيت اقتصادي: همانطور كه اشاره شد يكي از متغيرهاي مهم دولت در ايران در تعيين نرخ ارز نيازهاي بودجه اي دولت است اين موضوع هم در زمان افزايش درآمدهاي نفتي و هم در زمان كاهش درآمدهاي نفتي، آسيب زا خواهد بود. در زمان افزايش و رونق درآمدهاي نفتي در حالي كه دولت تمايل دارد به لحاظ ملاحظات اقتصاد سياسي درآمدهاي نفتي را اقتصاد خرج كند. به طور معمول نرخ ارز را پايين تر از مقادير تعادلي تعيين مي كند تا از اين طريق به كمك واردات ارزان قيمت آثار تورمي ناشي از ورود بي رويه درآمدهاي حاصل از فروش نفت خام به كشور را پوشش دهد. در چنين شرايطي كه نرخ ارز بر اساس سياست مالي و نيازهاي مالي سياستگذ ار مالي تعيين مي شود به طور معمول ميزان واردات به شدت افزايش يافته و از فاصله آن با صادرات غير نفتي افزايش مي يابد.
از طرف ديگر در زمان كاهش درآمدهاي نفتي دولت تمايل دارد تا از طريق افزايش نرخ ارز درآمدهاي ارزي كاهش يافته را به صورت افزايش درآمد ريالي در بودجه پوشش دهد. اين موضوع نيز مي تواند نوسانات در بازار ارز با در پي داشته باشد. به طور معمول در زمان هاي كاهش درآمدهاي نفتي بازار ارز با تلاطم و نوسانات مواجه است. به طوري كه انتظار عمومي در بازار اين چنين است كه به علت كاهش عرضه احتمالي در اينده نرخ ارز افزايش خواهد يافت در چنين شرايطي هر گونه اقدام دولت در جهت افزايش نرخ ارز ممكن است منجر به بي ثباتي در بازار ارز شود.
با توجه به مطالب عنوان شده در اين بخش لازم است تا نرخ ارز مستقل از نيازهاي بودجه اي دولت و در هر مقطع از زمان توسط سياست گذاري ارزي بانك مركزي تعيين شود. در صورتي كه دولت در چنين نرخي با كسري منابع نيز مواجه است مي تواند از ساير روش هاي تامين كسري بودجه مانند انتشار اوراق مشاركت بودجه اي استفاده كند.
نرخ ارز در سال اهاي اخير دستخوش تغييرات زيادي قرار گرفته است.با اين حال نتايج معالعات كارشناسان نشان مي دهد مهم ترين متغييرهاي تعيين كننده نرخ ارز تعادلي اقتصادي ايران خالص دارايي هاي خارجي بانك مركزي مخارج دولت بهره وري و مازاد تراز تجاري مي باشند. ضمن اينكه نرح ارز بازار به دليل شوك هاي مقطعي، انتظارات و تقاضاي سفته بازي تا حدي متفاوت از نرخ ارز تعادلي مي باشد مهم ترين شوك هاي وارد شده به ا اقتصاد كه سال هاي اخير بر نرخ ارز اثرگذار بوده اند اجراي مراحل اول و دوم هدفمندي يارانه ها و تحريم بوده است. يكي از كانال هاي اصلي اثرگذاري شوك هاي مذكور بر نرخ ارز نيز كسري بودجه دولت بوده است.در حال حاضر نيز ضمن تداوم تحريم هاي بين المللي كاهش قيمت جهاني نفت نيز مي تواند از همان طريق بر نرخ ارز تاثيرگذار باشد. در صورت تداوم نرخ پايين نفت كه برخي پيش بيني ها از آن حكايت مي كند در صورتي كه سياست هاي مناسب مديريت بازار ارز اتخاذ نشود نرخ ارز درسال آينده ممكن است افزايش يابد.
لغو تحريم ها
برخي از كساني كه كه اقتصاد ايران را از زاويه سياست خارجي و مسايل ديپلماتيك نگاه مي كنند معتقدند ايران و غرب به ويژه ايالات متحده آمريكا در ماه هاي آتي به آشتي مي رسند و مذاكرات به نتيجه خواهد رسيد. اين گروه باور دارند كه بلافاصله پس از اعلام توافق ميان ايران و غرب درباره پرونده هسته اي صدها ميليارد دلار سرمايه خارجي دهها شركت بزرگ نفت و گاز پترشمي سرمايه گذاري و ... به ايران سرازير مي شود و اين مساله مي تواند كمبودهاي ارزي ناشي از كاهش فروش نفت را جبران كند ترديدي نيست كه دلار و يا ارزهاي معتبري كه به ايران مي آيند عرضه ارز را افزايش خواهد داد كه مي تواند به تثبيت يا حتي كاهش قيمت دلار در بازار ايران منجر شود. اما برخي از اقتصادادنان شاغل در دولت و نهاد رياست جمهوري اعتقاد دارند كه حتي در صورت محقق شدن شرط توافق نبايد انتظار داشت كه قيمت دلار به نفع ريالي ايران سقوط كند و شاهد كاهش كاهش شديد قيمت ها در بازار ايران باشيم. وي معتقد است بازار ايران كشش جذب ارز به ميزان زياد را ندارد و زيرساختهاي ذهني و اجرايي براي جذب سرمايه گذاري ارزي در سطوح بالا هنوز وجود ندارد نبايد منتظر شوك در مسير پايين باشيم.
سلطه سياست مالي بر سياست پولي: تعيين نرخ ارز بر اساس بودجه و سياست مالي باعث سلطه سياست مالي بر سياست پولي مي شود. به اين صورت كه با تعيين نرخ ارز توسط دولت خالص دارايي هاي خارجي بانك مركزي نيز بر اساس نرخ ارز تعيين شده توسط دولت مشخص مي شود و از اين رو عملا سياستگذار پولي نمي تواند اهداف تورمي خود را به اجرا بگذارد. اين موضوع استقلال بانك مركزي را با مخاطره مواجه كرده مي تواند پيامدهاي تورمي در داشته و به رشد اقتصادي آسيب وارد كند.
عدم تعيين نرخ ارزي متناسب با وضعيت اقتصادي: همانطور كه اشاره شد يكي از متغيرهاي مهم دولت در ايران در تعيين نرخ ارز نيازهاي بودجه اي دولت است اين موضوع هم در زمان افزايش درآمدهاي نفتي و هم در زمان كاهش درآمدهاي نفتي، آسيب زا خواهد بود. در زمان افزايش و رونق درآمدهاي نفتي در حالي كه دولت تمايل دارد به لحاظ ملاحظات اقتصاد سياسي درآمدهاي نفتي را اقتصاد خرج كند. به طور معمول نرخ ارز را پايين تر از مقادير تعادلي تعيين مي كند تا از اين طريق به كمك واردات ارزان قيمت آثار تورمي ناشي از ورود بي رويه درآمدهاي حاصل از فروش نفت خام به كشور را پوشش دهد. در چنين شرايطي كه نرخ ارز بر اساس سياست مالي و نيازهاي مالي سياستگذ ار مالي تعيين مي شود به طور معمول ميزان واردات به شدت افزايش يافته و از فاصله آن با صادرات غير نفتي افزايش مي يابد.
از طرف ديگر در زمان كاهش درآمدهاي نفتي دولت تمايل دارد تا از طريق افزايش نرخ ارز درآمدهاي ارزي كاهش يافته را به صورت افزايش درآمد ريالي در بودجه پوشش دهد. اين موضوع نيز مي تواند نوسانات در بازار ارز با در پي داشته باشد. به طور معمول در زمان هاي كاهش درآمدهاي نفتي بازار ارز با تلاطم و نوسانات مواجه است. به طوري كه انتظار عمومي در بازار اين چنين است كه به علت كاهش عرضه احتمالي در اينده نرخ ارز افزايش خواهد يافت در چنين شرايطي هر گونه اقدام دولت در جهت افزايش نرخ ارز ممكن است منجر به بي ثباتي در بازار ارز شود.
با توجه به مطالب عنوان شده در اين بخش لازم است تا نرخ ارز مستقل از نيازهاي بودجه اي دولت و در هر مقطع از زمان توسط سياست گذاري ارزي بانك مركزي تعيين شود. در صورتي كه دولت در چنين نرخي با كسري منابع نيز مواجه است مي تواند از ساير روش هاي تامين كسري بودجه مانند انتشار اوراق مشاركت بودجه اي استفاده كند.
نرخ ارز در سال اهاي اخير دستخوش تغييرات زيادي قرار گرفته است.با اين حال نتايج معالعات كارشناسان نشان مي دهد مهم ترين متغييرهاي تعيين كننده نرخ ارز تعادلي اقتصادي ايران خالص دارايي هاي خارجي بانك مركزي مخارج دولت بهره وري و مازاد تراز تجاري مي باشند. ضمن اينكه نرح ارز بازار به دليل شوك هاي مقطعي، انتظارات و تقاضاي سفته بازي تا حدي متفاوت از نرخ ارز تعادلي مي باشد مهم ترين شوك هاي وارد شده به ا اقتصاد كه سال هاي اخير بر نرخ ارز اثرگذار بوده اند اجراي مراحل اول و دوم هدفمندي يارانه ها و تحريم بوده است. يكي از كانال هاي اصلي اثرگذاري شوك هاي مذكور بر نرخ ارز نيز كسري بودجه دولت بوده است.در حال حاضر نيز ضمن تداوم تحريم هاي بين المللي كاهش قيمت جهاني نفت نيز مي تواند از همان طريق بر نرخ ارز تاثيرگذار باشد. در صورت تداوم نرخ پايين نفت كه برخي پيش بيني ها از آن حكايت مي كند در صورتي كه سياست هاي مناسب مديريت بازار ارز اتخاذ نشود نرخ ارز درسال آينده ممكن است افزايش يابد.
لغو تحريم ها
برخي از كساني كه كه اقتصاد ايران را از زاويه سياست خارجي و مسايل ديپلماتيك نگاه مي كنند معتقدند ايران و غرب به ويژه ايالات متحده آمريكا در ماه هاي آتي به آشتي مي رسند و مذاكرات به نتيجه خواهد رسيد. اين گروه باور دارند كه بلافاصله پس از اعلام توافق ميان ايران و غرب درباره پرونده هسته اي صدها ميليارد دلار سرمايه خارجي دهها شركت بزرگ نفت و گاز پترشمي سرمايه گذاري و ... به ايران سرازير مي شود و اين مساله مي تواند كمبودهاي ارزي ناشي از كاهش فروش نفت را جبران كند ترديدي نيست كه دلار و يا ارزهاي معتبري كه به ايران مي آيند عرضه ارز را افزايش خواهد داد كه مي تواند به تثبيت يا حتي كاهش قيمت دلار در بازار ايران منجر شود. اما برخي از اقتصادادنان شاغل در دولت و نهاد رياست جمهوري اعتقاد دارند كه حتي در صورت محقق شدن شرط توافق نبايد انتظار داشت كه قيمت دلار به نفع ريالي ايران سقوط كند و شاهد كاهش كاهش شديد قيمت ها در بازار ايران باشيم. وي معتقد است بازار ايران كشش جذب ارز به ميزان زياد را ندارد و زيرساختهاي ذهني و اجرايي براي جذب سرمايه گذاري ارزي در سطوح بالا هنوز وجود ندارد نبايد منتظر شوك در مسير پايين باشيم.
