تسویه حساب «نادران»
جایی برای پیرمردها نیست
نادران در دورههای هفتم تا نهم مجلس، از نمایندگان تاثیرگذار در برنامههای اقتصادی مجلس بود. با پیروزی روحانی در انتخابات ریاستجمهوری سال 92 و تحولات شکل گرفته در سپهر سیاسی ایران، جایی برای این چهره اصولگرا در مجلس دهم نبود. اما او در انتخابات مجلس یازدهم که با مشارکت پایینی در حوزه انتخابیه تهران برگزار شد؛ بار دیگر به مجلس راه یافت. هر چند اینبار، نادران به سرعت متوجه شد که فضای عمومی مجلس به سود وی نیست و نه تنها هیات رییسه مجلس که حتی یک کمیسیون تخصصی نیز به عنوان «رییس» روی او حساب باز نمیکند. گویا دوران «بازیگردانی» چهرهای مانند نادران در مجلس یازدهم برخلاف مجالس قبل، به اتمام رسیده بود. او یک «نماینده عادی» باقی ماند و دو تصمیم مهم اقتصادی مجلس یازدهم که در فضای رسانهای با جنجال و چالش روبهرو شده بود؛ بدون حتی «نظرخواهی» از وی به تصویب رسید. اولی طرح «تامین مالی غیررایگان» و دومی «پرداخت یارانه معیشتی» که اتفاقا هر دو این طرحها، «بار مالی» وحشتناکی به بودجه دولت وارد میکرد و جا برای انتقاد چهره اقتصادی مانند نادران داشت. اما نادران در رقابت با چهرههای «تازه نفس» اصولگرا، به یکباره قافیه را باخت. تازه نفسهایی که در رسانهها و شبکههای اجتماعی به دنبال «پرزنت» کردن خودشان بودند و قدیمیهایی مانند نادران را به عقب میراندند. نادران در مواجهه با شرایط جدید، دست به اجرای همان الگویی زد که در مجلس هشتم با محمدرضا رحیمی، معاون اول وقت رییسجمهور انجام داده بود. او با جدیت مقابل انتخاب مهرداد بذرپاش به عنوان رییس دیوان محاسبات ایستاد و یک نامه طولانی هم نوشت و عنوان کرد که «تا آخر پیگیر انتصاب غیرقانونی خواهد بود...» اما زمانی که طیف غالب کرسیهای مجلس در مقابل انتقادهای او نسبت به طرحهای اقتصادی پر ایراد تصویب شده، «تره» هم خرد نمیکنند؛ در تعارضی آشکار با نظرات این نماینده اصولگرا، مقابل این روش افشاگریها و مخالفتها ایستادند. نادران، از همان زمان به سکوتی طولانی رفت و خبری از «پیگیری» نیز نشد. هرچند گاه و بیگاه در نطقهای پیش از دستور خود به نمایندگان مجلس تاخت و آنها را به «سیاسیکاری» و «قبیلهگرایی» و «برنامهریزی برای رسیدن به موقعیت بهتر در دولت آینده» متهم کرد. او به سرعت متوجه شد که «بافتار» مجلس یازدهم با مجالس پیشین که او به عنوان یک نماینده تاثیرگذار در آن حضور داشت، تفاوتهای اساسی دارد. او رقیب حمیدرضا حاجیبابایی، در کمیسیون برنامه و بودجه و علیرضا زاکانی، در مرکز پژوهشهای مجلس بود. اما در هر دو این رقابتها، «جا» ماند. در هر دو این موارد هم سکوت کرد اما عباس نادران، فرزند او در توییتر از خجالت اصولگرایان درآمد و از اینکه در توزیع «کرسیهای قدرت» در پارلمان، پدر وی را نادیده گرفتهاند؛ انتقاد کرد و حتی به هیات رییسه مجلس، اتهام «لابی برای ریاست کمیسیون برنامه و بودجه» را زد.
بازگشت به قدرت
در شهریورماه سال جاری بودکه ناگهان شایعهای مطرح شد که بر اساس آن، نادران قصد استعفا از نمایندگی مجلس را داشت. یک منبع به باشگاه خبرنگاران جوان با واسطهای تایید کرده بود که «الیاس نادران به دلیل رای نیاوردن در رقابت انتخاب ریاست کمیسیون برنامه و بودجه از اعضا دلخور و ناراحت بوده است؛ چراکه تجربه و جایگاه ویژهای در زمینه علم اقتصاد دارد». البته که این تهدید به سرعت جواب داد. در راهروهای مجلس شنیده میشد که قرار است کمیسیون ویژهای با عنوان «جهش تولید» شکل بگیرد و ریاست آن را هم الیاس نادران به عهده داشته باشد. این اتفاق افتاد و این کمیسیون شکل گرفت و نام دقیقش شد کمیسیون ویژه جهش و رونق تولید و نظارت بر اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی مجلس شورای اسلامی و اعضایش هم تعیین شدند. با این حال، این کمیسیون نیز شکست بعدی نادران بود. او در رقابت با شمسالدین حسینی، وزیر سابق اقتصاد در دولت احمدینژاد، قافیه را باخت و دستش از ریاست یک کمیسیون دیگر مجلس کوتاه ماند. اما همزمان، شایعه «استعفا»ی وی نیز دیگر شنیده نشد. تا همین دو روز پیش که نام وی به عنوان رییس کمیسیون تلفیق مجلس مطرح شد.
چرا اهمیت دارد؟
کمیسیون تلفیق مجلس، متشکل از نمایندگان عضو کمیسیون برنامه و بودجه به علاوه دو نفر از کمیسیونهای دیگر مجلس است. ماموریت این کمیسیون تا تصویب نهایی قانون برنامه توسعه یا لایحه بودجه سالانه کل کشور ادامه مییابد. این کمیسیون، لایحه بودجه که توسط دولت ارایه شده را «دستکاری» یا به اصطلاح «چکشکاری» میکند و سپس به صحن علنی مجلس میبرد. در واقع این کمیسیون سهم بسیار زیادی در حوزه بودجهریزی و تقسیم «کیک بودجه» بین دستگاههای اجرایی، شهرها و استانها، افراد و شخصیتها و... دارد. در این کمیسیون مجلس است که عموما با «لابی» و مذاکره، نمایندگان هر حوزه انتخابیهای میکوشند سهم بالاتری از منابع برای استان خود به دست بیاورند. معمولا رییس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس به عنوان رییس کمیسیون تلفیق بودجه نیز فعالیت میکند. اما حالا نادران به عنوان رییس این کمیسیون بار دیگر به جایگاهی بازگشته که بارها به دنبال آن بوده و شاید بتواند در سال آخر دولت روحانی، شکل دیگری از آنچه در سال 83 به اتفاق دیگر اقتصاددانان مجلس به اجرا گذاشته بود را تکرار کند. نادران در نخستین اظهارنظر پس از رسیدن به کرسی ریاست کمیسیون تلفیق مجلس، برای دولت روحانی «خط و نشان» کشیده و عنوان کرده که «بودجه سال 1400 برای فروپاشی نوشته شده است.» او گفته است: «سالهاست نفتیها و غیرنفتیها عادت کردند که گردش خزانه در منابع مالی آنها وجود نداشته باشد و این برای ما پذیرفتنی نیست.» و وعده داده که بودجه را دو سقفی خواهد کرد تا به گفته وی «خزانه خالی به دولت بعدی نرسد.» الیاس نادران، نماینده اصولگرایی است که در ابتدای کار خود، در رسانهها با استقبال زیادی مواجه نشد و «محو» تحرکات طیف جبهه پایداری و حتی قالیباف بود. اما حالا ورق برگشته و او در قامت یک «اقتصادخوانده» به تقسیم «کیک بودجه» دست خواهد زد.
