بلوای گندم در راه است
تولید گندم در ایران به دلایل یادشده به ویژه از اوایل دهه ۱۳۷۰ با طرح محوری گندم در کانون توجه مدیریت ارشد نظام بوده و هست. با وجود مخالفتهای کارشناسی وزیر وقت کشاورزی در دوره سازندگی و تاکید بر اینکه تولید گندم در ایران در مقایسه با واردات گندم در شرایط تثبیت نرخ ارز گرانتر است و ایران منابع آبی کمیاب را نباید به کشت گندم اختصاص دهد اما تولید گندم حتی به ضرر تولید جو که شرایط کاملا مشابهی با گندم دارد ادامه داشته و دارد. با توجه به این کرامت و ارجمند بودن تولید گندم اما به نظر میرسد افزایش قیمت ارزهای معتبر به ریال ایران معادله را بر هم زده و قیمت گندم در کشورهای همسایه ایران بالاتر از قیمت خرید اعلامشده از سوی دولت است. این داستان راه را برای صادرات گندم و به ویژه قاچاق معکوس آرد که ارزانترین کالای دولتی در مقایسه با قیمت تمامشده آن است باز گذاشته است.
به نظر میرسد کشاورزان ایرانی به ویژه بازرگانان در استانهای مرزی میتوانند صادرات گندم را به صورت گسترده انجام دهند و با توجه به اینکه قیمت گندم وارداتی با نرخ ارز آزاد بالاتر از قیمت خرید تضمینی است شرایط به سوی کمبود گندم پیش میرود. حال که دست دولت از درآمد صادرات نفت خالی شده و نمیتواند به میزان کافی یارانه به گندم و آرد بدهد و از سوی دیگر به دلیل سیاسی نمیخواهد انحصار خرید گندم تولیدی داخل را از دست بدهد روند قاچاق آرد و گندم تسریع خواهد شد. آگاهان و مطلعان در بازار گندم چندگاهی است به دولت هشدار میدهند که اگر تعادلی بین قیمت خرید داخلی گندم از سوی دولت با قیمت گندم صادراتی پدیدار نشود احتمال کاهش این کالای تهیدستان وجود دارد و باید مراقب باشیم بلوای نان رخ ندهد. امتناع دولت از افزایش بیش از اندازه قیمت تضمینی گندم شاید گام نخست برای آزادسازی اقتصاد گندم هم باشد.
