آیا مردم « قهرمان» را میبینند
با فیلمهایم آگاهیبخشی میکنم
اما فرهادی پس از دریافت جایزه بزرگ جشنواره فیلم کن برای فیلم «قهرمان» در سخنان کوتاهی با تشکر از دستاندرکاران جشنواره کن و هیات داوران گفت: «از تهیهکننده این فیلم و خانوادهام و مخصوصا دخترم تشکر میکنم که ترغیبم کرد این قصه را بسازم. الان که اینجا ایستادهام یاد 36 سال قبل در ذهنم تداعی میشود که یک بچه 13 ساله بودم و در شهری که به دنیا آمدم با کمترین امکانات اولین فیلم کوتاه خودم را ساختم، من 36 سال است که جز نوشتن و فیلم ساختن کار دیگری نکردم با همه محدودیتها، مشکلات و فشارها و گرفتارهایی که میتوانست مرا از این مسیری که داشتم منصرف کند تا این فیلمها را نسازم و شما هم نبینید اما به امید اینکه با هر فیلمی که میسازم، پرسشهایی را از شرایط تلخ اجتماعی که اطرافم هست، با تماشاگرها به اشتراک بگذارم تا با فکر کردن آنها به یک راهحل برسم؛ باز این مسیر را ادامه دادم. امیدوارم که بتوانم با وجود همه فشارها و مشکلات ادامه دهم چون ایمان دارم یکی از راههای نجات کشورم، آگاهیبخشی است».
قرار بود داور جشنواره کن باشم
فرهادی همچنین در نشست خبری بعد از اختتامیه گفت: «فکر میکردم به خاطر شیوع کرونا این جشنواره برگزار نشود، اصلا قرار بود که داور این فستیوال باشم ولی وقتی از من دعوت کردند به آنها گفتم فیلم دارم. به هر حال خوشحالم که این فستیوال برگزار شد و برای اولینبار فیلمم را در این جشنواره با مردم دیدم.»
از توانایی امیر جدیدی کم نشد
همانطورکه اشاره شد بعضی رسانههای خارجی پیشبینی کرده بودند شانس اصلی جایزه بهترین بازیگر مرد امیر جدیدی باشد و حتی رقبای سرسخت او را آدام درایو یکی از این بازیگران فیلم «آنت» و بنیسیو دل تورو برای بازی در فیلم «گزارش فرانسوی» میدانستند ولی در آخر حدس و گمانها درست نبود و این جایزه به کیلب لندری جونز بازیگر «نیترام» اهدا شد. «نیترام» فیلمی از سینمای استرالیا به کارگردانی جاستین کرزل است. اما نکته جالب واکنش و کامنتهای کاربران در فضای مجازی بود که ناراحتی خود را از عدم دریافت جایزه امیر جدیدی به وضوح ابراز میکردند. در این میان کاربری نوشت: «ناراحت نباشید، اشکالی نداره، چیزی از ارزشها و توانایی امیر جدیدی کم نشده» به این صورت شهاب حسینی همچنان تنها بازیگر ایرانی برنده جایزه کن است.
اما هیات داوران جشنواره کن امسال عبارت بودند از: «میلن فارمر» خواننده و بازیگر کانادایی- فرانسوی، «مگی جیلنهال» بازیگر، تهیهکننده، فیلمنامهنویس و کارگردان اهل امریکا، «متی دیوپ» کارگردان و بازیگر فرانسوی- سنگالی، «جسیکا هاسنر» کارگردان، تهیهکننده و فیلمنامهنویس اتریشی، «ملانی لورن» بازیگر، کارگردان و فیلمنامهنویس فرانسوی، «کلبر مندونسا فیلیو» فیلمساز برزیلی، «طاهر رحیم» بازیگر فرانسوی و «سانگ کانگ- هو» بازیگر اهل کشور کرهجنوبی با ریاست هیات داوران «اسپایک لی» کارگردان امریکایی.
آیا تغییر دولت تاثیری در سرنوشت «قهرمان»
دارد؟
حالا که فیلم قهرمان در جشنواره کن جایزه دریافت کرده این پرسش به وجود میآید که چه زمانی قرار است هموطنان داخلی این فیلم را ببینند و آیا قهرمان نماینده سینمای ایران به اسکار معرفی میشود؟ آیا تغییر دولت تاثیری در سرنوشت این فیلم خواهد داشت؟ حسین معززینیا منتقد سینما لحظاتی بعد از اختتامیه در واکنش به این موضوع نوشت: «فیلم قهرمان، کار جدید اصغر فرهادی بهطور مشترک (با یک فیلم فنلاندی) برنده جایزه بزرگ هیات داوران جشنواره کن شد. این جایزه با وجود اینکه جایزه اصلی جشنواره نیست و مشترک هم داده شده، ولی بههرحال به اعتبار فیلم کمک خواهد کرد، باعث دعوتش به جشنوارههای دیگر امسال خواهد شد تا به تدریج در جشنوارههای منطقه امریکای شمالی هم دیده شود و امکان رقابت در رشته بهترین فیلم غیرانگلیسیزبان را در مراسمهای آخر سال پیدا کند. این باعث بالا رفتن شانس قهرمان برای حضور در فهرست نامزدهای اسکار هم خواهد شد، اما البته که برای قرارگیری در مجموعه فیلمهای غیرانگلیسیزبانی که توسط اعضای آکادمی داوری خواهند شد باید ابتدا از سوی کشور سازنده به آکادمی معرفی شود و این بستگی به نمایش عمومی فیلم در سینماهای کشور و همچنین معرفی رسمی از سوی ایران دارد که با توجه به تغییر دولت و سرنوشت نامعلوم وزارت ارشاد آینده، فعلا وضعیت مبهمی دارد.»
در تیرگی آسمان، نفسی به شوق برکشیم
اما در پی موفقیت سینمای ایران در جشنواره کن پیامهای تبریکی برای اصغر فرهادی نوشته شد. بهمن فرمانآرا، رضا کیانیان، پرویز پرستویی، هنگامه قاضیانی، طناز طباطبایی، فاطمه معتمدآریا، بهرام رادان، سحر دولتشاهی، هومن سیدی، جواد عزتی، صابر ابر، هومن بهمنش، نوید محمدزاده، بهنوش طباطبایی، تورج اصلانی، علیرضا خمسه و... در پیامهایی به عوامل این فیلم و اصغر فرهادی تبریک گفتند. کانون کارگردانان سینمای ایران، محمدمهدی عسگرپور دبیر جشنواره جهانی فیلم فجر، فرشته طائرپور رییس انجمن کارفرمایی تهیهکنندگان (اکت) طی پیامهایی دریافت جایزه بزرگ جشنواره کن را برای فیلم «قهرمان» به اصغر فرهادی تبریک گفتند.
عسگرپور نوشت: «خوشبختانه باز هم سببساز افتخاری بزرگ برای فرهنگ و هنر ایران شدید. موفقیت جنابعالی با فیلم «قهرمان» در هفتادوچهارمین دوره جشنواره بینالمللی فیلم کن، مایه فخر جهانی سینمای ایران شد، این افتخار را به شما و همکارانتان صمیمانه تبریک میگویم و امیدوارم همچنان بدرخشید».
در نوشتار فرشته طائرپور، رییس انجمن کارفرمایی تهیهکنندگان (اکت) آمده: «فرهادی عزیز، در چیرگی اخبار ناخوشایندِ حال و احوال جسمی و روحی هموطنان، در تلخای شیوع رکود و بحران در سینمای عزیز ایران، در وانفسای ابتلای روزافزون سینماگرانِ درحالِ کاری که شایسته تزریق واکسن شناخته نشدند و در تیرگی آسمانی که بر استیصالِ هنرمندان میافزاید، خبر موفقیت فیلم «قهرمان» در فستیوال جریانساز «کن»، چون ستارهای درخشید و سرهای ما را به سوی آسمانِ بالا برد تا درخشش آن را ببینیم، نفسی به شوق برکشیم و خدا را برای شادی و امیدی که در جانمان جرقه زد، شکر گوییم. موفق بمانی، قهرمانِ سینمای ایران». در بخشی از نوشتار کانون کارگردانان نیز آمده: «در این روزهای سخت و دشوار برای مردم و سینمای ایران، خبر موفقیت فیلم شما در جشنواره کن باعث خوشحالی و افتخار است». همچنین ایسنا نوشت: سفارت فرانسه در تهران در توییتی به دستاندرکاران فیلم قهرمان به کارگردانی اصغر فرهادی بابت دریافت جایزه بزرگ هفتاد و چهارمین دوره جشنواره کن تبریک گفت: «سینمای ایران باز هم در کن افتخار آفرید. تبریک به دستاندرکاران فیلم «قهرمان» به کارگردانی اصغر فرهادی که جایزه بزرگ هفتاد و چهارمین دوره جشنواره کن را به خود اختصاص داد.»
اتفاقی ویژه برای فیلمساز زن فرانسوی
در طول بیش از هفت دهه برگزاری جشنواره کن تنها دو فیلمساز زن توانستهاند جایزه نخل طلای بهترین فیلم را به خود اختصاص دهند، «جین کمپیون» کارگردان اهل کشور استرالیا نخستین زنی بود که در سال ۱۹۹۳ با فیلم «پیانو» این جایزه را البته به صورت مشترک با فیلم «بدرود معشوقه من» ساخته «چن کایگه» هنگکنگی کسب کرد. به نوشته ایسنا حالا «ژولیا دوکورنو» اولین زن در تاریخ جشنواره فیلم کن است که به تنهایی موفق به کسب جایزه نخل طلای بهترین فیلم میشود. در مراسم اختتامیه هفتاد و چهارمین دوره کن، پس از ۲۸ سال جایزه نخست این رویداد سینمایی به یک فیلمساز زن تعلق گرفت و «ژولیا دوکورنو» موفق شد با فیلم «تیتان» نخل طلا را به خانه ببرد تا به این صورت این فیلمساز فرانسوی نخستین زنی باشد که در کن به تنهایی (و به صورت مشترک) برنده نخل طلا میشود. البته در سال ۲۰۱۳ نیز هیات داوران جشنواره فیلم کن به ریاست «استیون اسپیلبرگ»، در اقدامی جالب نخل طلای بهترین فیلم را به «عبدالطیف کشیش» کارگردان و «ادل اگزارکوپولوس» و «لئا سیدو» دو بازیگر اصلی فیلم «آبی گرمترین رنگ است» اعطا کرد.
فیلمساز برنده نخل طلا کیست؟
«ژولیا دوکورنو» ۳۷ ساله نخستین فیلم بلند خود را در سال ۲۰۱۶ با عنوان «خام» ساخت که در جشنواره کن، جایزه هیات داوران انجمن بینالمللی منتقدان (فیپرشی) را کسب کرد و «تیتان» برنده نخل طلای ۲۰۲۱، دومین فیلم بلند او محسوب میشد. داستان فیلم «تیتان» از این قرار است که پس از وقوع مجموعهای از جرایم غیرمنتظره، یک پدر با پسرش که برای ۱۰ سال گم شده بود، متحد میشود. «ونسان لندون»، «آگاته روسل»، «گیرانس ماریلیر» و «لایس سلامی» بازیگران این فیلم هستند.
اما کلام آخر
حالا دیگر بعد از گذشت نزدیک به دو دهه از اولین فیلم بلند سینمایی فرهادی، آنچه آشکارا در جهان فیلمهایش دیده میشود، سودای او برای کمک به توزیع آگاهی از طریق ایجاد فضایی باز برای گفتوگو است. او در آثارش، از همان «رقص در غبار» تا این آخری «قهرمان» همواره گفتوگو را به جای خشم و خشونت پیشنهاد کرده و در هر فیلم با تجربه و مهارتی رشد یافتهتر به این دغدغه پرداخته است. او مساله گفتوگو دارد؛ گفتوگویی میان انسانها که لازمهاش تساهل است و شنیدن صدای مخالف و گشادهرویی در برابر هم؛ فرهادی از این رهگذر رسیدن به فضایی را در افق فیلمهایش نوید میدهد که در آن آزادانه میتوان با هر مخالفی مکالمه کرد و به روی هم لبخند زد. تو گویی «سودای مکالمه، خنده، آزادی» *نام کتابی از میخاییل باختین با ترجمه محمدجعفر پوینده.
فهرست کامل برندگان جشنواره کن 2021
نخل طلا «تیتان» ساخته «ژولیا دوکورنو»
جایزه بزرگ هیات داوران: «قهرمان» ساخته اصغر فرهادی و «کوپه شماره 6» به کارگردانی «یوهو کاسمانن»
جایزه هیات داوران: «زانوی احمد» به کارگردانی «ناداو لیپید» و «مموریا» ساخته «آپیچاتپونگ ویراستاکول»
بهترین بازیگر مرد: «کال لندری جونز» برای فیلم «نیترام»
بهترین بازیگر زن: «رناته رینسو» برای فیلم «بدترین آدم دنیا»
بهترین کارگردانی: «لئو کارکس» برای فیلم «آن»
بهترین فیلمنامه: «ماشین من را بران» به کارگردانی «ریوسوکه هاماگوچی»
دورین طلا (بهترین فیلم اول): «مورینا» ساخته «آنتونتا آلامات»
نخل طلای بهترین فیلم کوتاه: «تمام کلاغها در دنیا» ساخته «تانگ یی»
تقدیر ویژه در بخش فیلم کوتاه: «آسمان آگوست» ساخته یاسمین تنوچی
نخل طلای افتخاری برای مارکو بلوکیو
«زمین بازی» ساخته لورا وندل برنده فیپرشی
«پرها» ساخته عمر الزهیری جایزه فیپرشی
