شانگهای چیزی نیست که فخر کنید
سیاستمداران ایرانی به ویژه در دولتهای احمدینژاد و نیز دولت فعلی بیشتر دنبال راهبرد نخست هستند و تیرهایی پرشمار بهاینسو و آنسوی جهان شلیک و همین را عامل موفقیت به مردم معرفی میکنند و دستخوش هم میخواهند. واقعیت این است که اگر نظام جمهوری اسلامیدرآمد ارزی کافی از صادرات نفت داشت میتوانست این راهبرد را باز هم ادامه دهد. بهاین ترتیب که روزی رییس دولت را آفریقا بفرستد، روزی به آمریکایجنوبی و روزی هم به بیشکک و دیگر کشورهای عضو اجلاس مشهور به شانگهای و فخر بفروشد کهایران کامیاب است. در روزهای تازهسپریشده محمد مخبر معاون اول رییس دولت و نیز رهبر گروه اقتصادی دولت سیزدهم به بیشکک قرقیزستان رفت و در اجلاس شانگهای شرکت کرد و برگشت و حالا رسانههای دولتی از کامیابیهای این ماموریت تمجید میکنند. این نوشته نیز امیدوار است آنچه بر زبان مخبر دربارهاین کامیابی آمده است درست باشد، اما واقعیت این است که اجلاس شانگهای واقعا چیزی نیست. براساس بررسیهای کارشناسان در دهه ۱۹۹۰، کشور کمونیستی چین هنوز دغدغه امنیت خود را داشت و اقتصادش تازه از بخشندگی غرب برای خیزش استفاده میکرد و نیز دنبال آن بود که در رقابت با غرب و روسیه کشورهای جداشده از شوروی را به کشورش علاقهمند کند و یک پیمان امنیتی به اسم اجلاس شانگهای درست کرد. این اجلاس اکنون با پیوستن ایران به آن ۹ عضو اصلی دارد و کشورهایی هم به عنوان کشورهای طرف گفتوگو در حاشیه آن دیده میشوند. براساس اطلاعات منتشرشده ارزش ایران با سازمان همکاری شانگهای ۲۱ میلیارد دلار بوده است که صادرات ایران ۱۰ میلیارد دلار و ارزش واردات ۱۱ میلیارد دلار گزارش شده است. بهاین ترتیب ایران در تجارت با سازمان اجلاس شانگهای کسری تجاری یک میلیارد دلاری دارد. واکاوی دقیقتر نشان میدهد از این میزان تجارت خارجی با اجلاس شانگهای سهم چین با ۷ میلیارد دلار واردات و ۹ میلیارد دلار صادرات بهایران به ۱۶ میلیارد دلار میرسد. یک محاسبه ساده نشان میدهد سهم چین از تجارت خارجی ایران با سازمان اجلاس شانگهای ۷۶ درصد و سهم دیگر کشورها ۲۴ درصد بوده است. اگر ارزش تجارت خارجی ایران با هند را هم بهاین رقم اضافه کنیم که از قبل وجود داشته است سهم بقیه کشورهای عضو به کمتر از ۱۵ درصد میرسد. بنابراین با وجود کاهش تجارت ایران با چین در نیمه نخست امسال با مدت مشابه سالهای پیش باید گفت کوه شانگهای موش زاییده است. ایرانیان ارجمند شامل هر قشر و گروه و در هر موقعیت سیاسی- اقتصادی باید توجه داشته باشند اجلاس شانگهای یک اجلاس امنیتی- سیاسی است و نباید از آن انتظار داشت اقتصاد ایران را به جایی برساند. اقتصاد ایران برای رهایی از وضعیت موجود که رشد پایین و تورم بالا دارد و در داخل نیز سیاستگذاریهای سختگیرانه دولت خودنمایی میکنند نیاز به تعامل با همه جهان به ویژه کرهجنوبی، ژاپن و آلمان دارد که بهایران تکنولوژی بدهند و سرمایه بیاورند.
